ਕੋਨੁ ਮੇ ਜੀਵਿਤੇਨਾਰ੍ਥਸ੍ਤਮृਤੇ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਮ੍। ਕਥਂ ਭਵਿष੍ਯਾਮ੍ਯਦ੍ਯਾਹਂ ਭਰ੍ਤृਸ਼ੋਕਾਭਿਪੀਡਿਤਾ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕਾਂਗੀ?
ਤਥਾ ਵਿਲਪਤੀਮੇਕਾਮਰਣ੍ਯੇ ਭੀਮਨਨ੍ਦਿਨੀਮ੍। ਦਮਯਨ੍ਤੀਮਥੋਚੁਸ੍ਤੇ ਤਾਪਸਾਃ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਲੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਦਮਯੰਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਉਦਰ੍ਕਸ੍ਤਵ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਭਵਿਤਾ ਸ਼ੁਭੇ। ਵਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮ ਤਪਸਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਨੈषਧਮ੍
ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਤੇ ਸੁਭਾਗਾ ਅੰਤ ਆਵੇਗਾ, ਸੁਭਾਗਨੀ; ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਨਿਪਧ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗੀ।
ਨਿਪਧਾਨਾਮਧਿਪਤਿਂ ਨਲਂ ਰਿਪੁਨਿਪਾਤਿਨਮ੍। ਭੈਮਿ ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਮ੍
ਤੂੰ ਨਿਪਧਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨਲਾ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ, ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਨੂੰ ਵੇਖੇਗੀ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਤਦੇਵ ਨਗਰਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਮਰਿਨ੍ਦਮਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦ੍ਵਿਪਤਾਂ ਭਯਕਰ੍ਤਾਰਂ ਸੁਹृਦਾਂ ਸ਼ੋਕਨਾਸ਼ਨਮ੍। ਪਤਿਮੇष੍ਯਸਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਕਲ੍ਯਾਣਾਭਿਜਨਂ ਨृਪਮ੍
ਤੂੰ ਸੁਭਾਗਾ, ਵਧੀਆ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਪਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਲਸ੍ਯੇष੍ਟਾਂ ਮਹਿषੀਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਤ੍ਮਜਾਮ੍। ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਾਸ੍ਤਾਪਸਾਸ੍ਤੇ ਸਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਾਸ੍ਤਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਲ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਤਪस्वੀ ਆਪਣੇ ਹਵਨ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਸਮੇਤ ਅੱਖੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ।
ਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਹ੍ਯਭਵਤ੍ਤਦਾ। ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀ ਵੀਰਸੇਨਨृਪਸ੍ਨੁषਾ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਿਰਮਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤੀ, ਵੀਰਸੇਨਾ ਦੀ ਪੁੱਤ, ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਵੈਦਰ੍ਭੀ ਕਿਮੇਤਦ੍ਦृष੍ਟਵਤ੍ਯਹਮ੍
ਵੈਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, 'ਇਹ ਮੈਂ ਕੀ ਦੇਖਿਆ ਹੈ?'
ਕਿਂਨੁ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਃ ਕੋऽਯਂਵਿਧਿਰਿਹਾਭਵਤ੍। ਕ੍ਵਨੁ ਤੇ ਤਾਪਸਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕ੍ਵ ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਮਣ੍ਡਲਮ੍
'ਕੀ ਇਹ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ? ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਹੋਈ? ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਪस्वੀ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਚੌਕ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?'
ਕ੍ਵ ਸਾ ਪੁਣ੍ਯਜਲਾ ਰਮ੍ਯਾ ਨਦੀ ਦ੍ਵਿਜਨਿषੇਵਿਤਾ। ਕ੍ਵਨੁ ਤੇ ਹ ਨਗਾ ਹृਦ੍ਯਾਃ ਫਲਪੁष੍ਪੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ
'ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਤੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਦਰਖ਼ਤ, ਫਲ-ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਕਿੱਥੇ ਹਨ?'
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾ।' ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਭੀਮਸੁਤਾ ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ। ਭਰ੍ਤृਸ਼ੋਕਪਰਾ ਦੀਨਾਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨਾऽਭਵਤ੍
ਨਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤੀ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ; ਭੀਮ ਦੀ ਪੁੱਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਖੜੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਤੇ ਪੀਲੀ ਹੋ ਗਈ।
ਸਾ ਗਤ੍ਵਾऽਥਾਪਰਾਂ ਭੂਮਿਂ ਬਾष੍ਪਸਂਦਿਗ੍ਧਯਾ ਗਿਰਾ। ਵਿਲਲਾਪਾਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਾਕ੍ਸ਼ੀ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਸ਼ੋਕਤਰੁਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਗਈ; ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਪਗਮ੍ਯ ਤਰੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਸ਼ੋਕਂ ਪੁष੍ਪਿਤਂ ਵਨੇ। ਪਲ੍ਲਵਾਪੀਡਿਤਂ ਹृਦ੍ਯਂ ਵਿਹਙ੍ਗੈਰਨੁਨਾਦਿਤਮ੍
ਉਹ ਵਣ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ, ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਸੋਹਣਾ ਅਸ਼ੋਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈ।
ਅਹੋ ਬਤਾਯਮਗਮਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨਾਨ੍ਤਰੇ। ਆਪੀਡੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਭਾਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਪਰ੍ਵਤਰਾਡਿਵ
'ਵਾਹ, ਇਹ ਦਰਖ਼ਤ ਵਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿੰਨਾ ਰੌਣਕਦਾਰ ਹੈ! ਬਹੁਤ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ, ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।'
ਵਿਸ਼ੋਕਾਂ ਕੁਰੁ ਮਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨ। ਵੀਤਸ਼ੋਕਭਯਾਬਾਧਂ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ਨृਪਮ੍
'ਸੋਹਣੇ ਅਸ਼ੋਕ, ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਗਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇ! ਗਮ, ਡਰ ਤੇ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ?'
ਨਲਂ ਨਾਮਾਰਿਦਮਨਂ ਨਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪਤਿਮ੍। ਨਿਮਧਾਨਾਮਧਿਪਤਿਂ ਦृष੍ਟਵਾਨਸਿ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
'ਕੀ ਤੂੰ ਨਲ ਨੂੰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਪਤੀ, ਨਿਸ਼ਾਧ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ?'
ਏਕਵਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਧਸਂਵੀਤਂ ਸੁਕੁਮਾਰਤਨੁਤ੍ਵਚਮ੍। ਵ੍ਯਸਨੇਨਾਰ੍ਦਿਤਂ ਵੀਰਮਰਣ੍ਯਮਿਦਮਾਗਤਮ੍
'ਇੱਕ ਹੀ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ, ਅੱਧਾ ਢਕਿਆ, ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ, ਜੋ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਕੀ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ?'
ਯਥਾ ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਗਚ੍ਛੇਯਮਸ਼ੋਕਨਗ ਤਤ੍ਕੁਰੁ। ਸਤ੍ਯਨਾਮਾ ਭਵਾਸ਼ੋਕ ਮਮ ਸ਼ੋਕਵਿਨਾਸ਼ਨਾਤ੍
'ਅਸ਼ੋਕ ਦਰਖ਼ਤ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਗਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ; ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਸਚ ਹੋ ਜਾਵੇ।'
ਏਵਂਸਾऽਸ਼ੋਕਵृਤ੍ਤਂ ਤਮਾਰ੍ਤਾ ਵੈ ਪਰਿਗਮ੍ਯ ਹ। ਜਗਾਮ ਦਾਰੁਣਤਰਂ ਦੇਸ਼ਂ ਭੈਮੀ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੀ, ਭੈਮੀ, ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ, ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸੁਨਸਾਨ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਸਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਨਗਾਨ੍ਨੈਕਾਨ੍ਨੈਕਾਸ਼੍ਚ ਸਰਿਤਸ੍ਤਥਾ। ਨੈਕਾਂਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ਰਮ੍ਯਾਨ੍ਨੈਕਾਂਸ਼੍ਚ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਰਖ਼ਤ, ਬਹੁਤ ਨਦੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਪਹਾੜ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੇਖੇ।
ਕਨ੍ਦਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਤਮ੍ਬਾਂਸ਼੍ਚ ਨਦੀਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਾਨ੍ਭੀਮਸੁਤਾ ਪਤਿਮਨ੍ਵੇषਤੀ ਤਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣ, ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਵੇਖੀਆਂ, ਜਦ ਭੀਮ ਦੀ ਪੁੱਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੀ ਸੀ।
ਗਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕृष੍ਟਮਧ੍ਵਾਨਂ ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ। ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਮਹਾਸਾਰ੍ਥਂ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਸਂਕੁਲਮ੍
ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਫਲਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਂ ਨਦੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸਲਿਲਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍। ਸੁਸ਼ੀਤਤੋਯਾਂ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਂ ਹ੍ਰਦਿਨੀਂ ਵੇਤਸੈਰ੍ਵृਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਨਦੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਚੌੜਾ, ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰੋਦ੍ਧੁष੍ਟਾਂ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਕੁਰਰੈਸ਼੍ਚਕ੍ਰਬਾਕੋਪਕੂਜਿਤਾਮ੍। ਕੂਰ੍ਮਗ੍ਰਾਹਝਵਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਵਿਪੁਲਦ੍ਵੀਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍
ਕੌਂਜ, ਸਾਰਸ, ਚਕਵਾ ਅਤੇ ਬਗਲੇਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ, ਕਛੂਆਂ, ਘੜਿਆਲ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਜਲ-ਥਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਡੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਮਹਾਸਾਰ੍ਥਂ ਨਲਪਤ੍ਨੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ। ਉਪਸਰ੍ਪ੍ਯ ਵਰਾਰੋਹਾ ਜਨਮਧ੍ਯਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਹ
ਨਲ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਵੱਡਾ ਸਾਰਥਾ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਆਈ ਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।
ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਰੂਪਾ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾ ਤਥਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਧਸਂਵृਤਾ। ਕृਸ਼ਾ ਵਿਵਰ੍ਣਾ ਮਲਿਨਾ ਪਾਂਸੁਧ੍ਵਸ੍ਤਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾ
ਉਹ ਪਾਗਲ ਜਿਹੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕੱਪੜੇ ਅਧ-ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪੀਲੀ, ਗੰਦੀ, ਅਤੇ ਵਾਲ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰਮਨੁਜਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਭੀਤਾਃ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ। ਕੇਚਿਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾਸ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਕੇਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰਵਿਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ
ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਵੇਖ ਕੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ, ਕੁਝ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਉਥੇ ਚੀਕ ਪਾ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਤਾਂ ਕੇਚਿਦਭ੍ਯਸੂਯਨ੍ਤਿ ਚਾਪਰੇ। ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯਾਂਦਯਾਂਕੇਚਿਤ੍ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭਾਰਤ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹੱਸੇ, ਹੋਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਕੁਝ ਨੇ ਦਇਆ ਦਿਖਾਈ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਕਾऽਸਿ ਕਸ੍ਯਾਸਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਕਿਂ ਵਾ ਮृਗਯਸੇ ਵਨੇ। ਤ੍ਵਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਥਿਤਾਃ ਸ੍ਮੇਹ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿਂ ਮਾਨੁषੀ
‘ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ? ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕੀ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਡਾ ਮਨ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਕੀ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਨਸਾਨ ਹੈਂ?’