ਅਮਾਤ੍ਯਾਨ੍ਸੁਹृਦਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸ ਨਰਾਧਿਪਃ। ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤੁ ਭਵਨ੍ਤੋ ਵੈ ਸ੍ਵਾਦੂਨੀਮਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਓ।'
ਤਾਪਸੈਰੁਪਨੀਤਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਸਹਿਤਾ ਮਯਾ। ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਸਸਚਿਵਃ ਫਲਾਨ੍ਯਾਦਾਤੁਮੈਚ੍ਛਤ
ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲਿਆਏ ਫਲ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ; ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਫਲ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਵਿਧਿਨਾ ਸਂਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਵੈ ऋषਿਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤੇਨ ਤੁ। ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਫਲੇ ਨਾਗਸ੍ਤਮੇਵਾਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍
ਰਸਮ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੇ ਉਹੀ ਫਲ ਖਾਧਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਸੀ।
ਤਤੋ ਭਕ੍ਸ਼ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਫਲਾਤ੍ਕृਮਿਰਭੂਦਣੁਃ। ਹ੍ਰਸ੍ਵਕਃ ਕृष੍ਣਨਯਨਸ੍ਤਾਮ੍ਰਵਰ੍ਣੋऽਥ ਸ਼ੌਨਕ
ਜਦ ਉਹ ਫਲ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕੀੜਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ—ਛੋਟਾ, ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ।
ਸ ਤਂ ਗृਹ੍ਯ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਚਿਵਾਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਅਸ੍ਤਮਭ੍ਯੇਤਿ ਸਵਿਤਾ ਵਿषਾਦਦ੍ਯ ਨ ਮੇ ਭਯਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ।'
ਸਤ੍ਯਵਾਗਸ੍ਤੁ ਸ ਮੁਨਿਃ ਕृਮਿਰ੍ਮਾਂ ਦਸ਼ਤਾਮਯਮ੍। ਤਕ੍ਸ਼ਕੋ ਨਾਮ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵੈ ਤਥਾ ਪਰਿਹृਤਂ ਭਵੇਤ੍
ਪਰ ਸਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਕੀੜਾ ਮੈਨੂੰ ਡੱਸੇਗਾ; ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਮ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਤੇ ਚੈਨਮਨ੍ਵਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ਕਾਲਚੋਦਿਤਾਃ। ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼੍ਯਹ
ਮੰਤਰੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ; ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਕੀੜਾ ਆਪਣੀ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਕृਮਿਕਂ ਪ੍ਰਾਹਸਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਮੁਮੂਰ੍षੁਰ੍ਨष੍ਟਚੇਤਨਃ। ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨੇਵ ਭੋਗੇਨ ਤਕ੍ਸ਼ਕੇਣਾਭਿਵੇष੍ਟਿਤਃ
ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਕੇ, ਉਹ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਛੇਤੀ ਕੀੜਾ ਰੱਖ ਲਿਆ; ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ, ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡਾ ਉਸ 'ਤੇ ਲਪੇਟ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਫਲਾਦ੍ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਯਤ੍ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਞੇ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍। ਵੇष੍ਟਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਭੋਗੇਨ ਵਿਨਦ੍ਯ ਚ ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍। ਅਦਸ਼ਤ੍ਪृਥਿਵੀਪਾਲਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਃ ਪਨ੍ਨਗੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਫਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਕਸ਼ਕ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਪਿੰਡਾ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਡੱਸ ਲਿਆ।
ਤਂ ਤਥਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੋਗੇਨ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਮ੍। ਵਿषਣ੍ਣਵਦਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰੁਰੁਦੁਰ੍ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡੇ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪਏ।
ਤਂ ਤੁ ਨਾਗਂ ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ। ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ ਤਥਾ ਯਾਨ੍ਤਮਾਕਾਸ਼ੇ ਨਾਗਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਫਿਰ, ਸੱਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ ਭੱਜ ਪਏ; ਉਹ ਅਜੀਬ ਸੱਪ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ।
ਸੀਮਨ੍ਤਮਿਵ ਕੁਰ੍ਵਾਣਂ ਨਭਸਃ ਪਦ੍ਮਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਤਕ੍ਸ਼ਕਂ ਪਨ੍ਨਗਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਭृਸ਼ਂ ਸ਼ੋਕਪਰਾਯਣਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਕਸ਼ਕ, ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਨੂੰ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਹੱਦ ਬਣਾਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਤੇ ਤਦ੍ਗृਹਮਗ੍ਨਿਨਾ ਵृਤਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਵਿषਜੇਨ ਭੋਗਿਨਃ। ਭਯਾਤ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇ ਪਪਾਤ ਤਚ੍ਚਾਸ਼ਨਿਤਾਡਿਤਂ ਯਥਾ
ਫਿਰ, ਉਹ ਘਰ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਤੇ ਸੱਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਭੜਕਦਾ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੋਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ; ਉਹ ਘਰ ਵਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਨृਪੇ ਤਕ੍ਸ਼ਕਤੇਜਸਾਹਤੇ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪਰਲੋਕਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਃ। ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਦਿਜੋ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤਸ੍ਤਦਾ ਤਥੈਵ ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਨृਪਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਤਕਸ਼ਕ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਆਤਮਾ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨृਪਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਿਰੇ ਸਮੇਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਵਾਸਿਨੋ ਜਨਾਃ। ਨृਪਂ ਯਮਾਹੁਸ੍ਤਮਮਿਤ੍ਰਘਾਤਿਨਂ ਕੁਰੁਪ੍ਰਵੀਰਂ ਜਨਮੇਜਯਂ ਜਨਾਃ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਨਮੇਜਯ, ਜੋ ਕੁਰੁ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਕਿਹਾ।
ਸ ਬਾਲ ਏਵਾਰ੍ਯਮਤਿਰ੍ਨृਪੋਤ੍ਤਮਃ ਸਹੈਵ ਤੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰੋਹਿਤੈਸ੍ਤਦਾ। ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕੁਰੁਪੁਂਗਵਾਗ੍ਰਜੋ ਯਥਾऽਸ੍ਯ ਵੀਰਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਹਾਲੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਰੁ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਦਾਦਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਰਾਜਾਨਮਮਿਤ੍ਰਤਾਪਨਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਨृਪਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ। ਸੁਵਰ੍ਣਵਰ੍ਮਾਣਮੁਪੇਤ੍ਯ ਕਾਸ਼ਿਪ ਵਪੁष੍ਟਮਾਰ੍ਥਂ ਵਰਯਾਂਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੁਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸੁਵਰਨਵਰਮਾ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਪਾਸ ਗਏ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਮੰਗਣ ਲੱਗੇ।
ਤਤਃ ਸ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਦਦੌ ਵਪੁष੍ਟਮਾਂ ਕੁਰੁਪ੍ਰਵੀਰਾਯ ਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਧਰ੍ਮਤਃ। ਸ ਚਾਪਿ ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੁਦਾ ਯੁਤੋऽਭਵ- ਨ੍ਨ ਚਾਨ੍ਯਨਾਰੀषੁ ਮਨੋ ਦਧੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਕੁਰੁ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਵੱਲ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ।
ਸਰਃਸੁ ਫੁਲ੍ਲੇषੁ ਵਨੇषੁ ਚੈਵ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਚੇਤਾ ਵਿਜਹਾਰ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍। ਤਥਾ ਸ ਰਾਜਨ੍ਯਵਰੋ ਵਿਜਹ੍ਰਿਵਾਨ੍ ਯਥੋਰ੍ਵਸ਼ੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੁਰਾ ਪੁਰੂਰਵਾਃ
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
ਵਪੁष੍ਟਮਾ ਚਾਪਿ ਵਰਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀਤਰੂਪਾ ਸਮਵਾਪ੍ਯ ਭੂਪਤਿਮ੍। ਭਾਵੇਨ ਰਾਮਾ ਰਮਯਾਂਬਭੂਵ ਤਂ ਵਿਹਾਰਕਾਲੇष੍ਵਵਰੋਧਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਵਪੁਸ਼ਟਮਾ, ਜੋ ਪਤਿਵਰਤਾ ਸੀ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮਾ ਵਾਂਗ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਹੋ ਕੇ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕਾਲੇ ਤੁ ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਰ੍ਮਹਾਤਪਾਃ। ਚਚਾਰ ਪृਥਿਵੀਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਯਤ੍ਰਸਾਯਂਗृਹੋ ਮੁਨਿਃ
ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਜਰਤਕਾਰੂ, ਜੋ ਘਰ-ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਚਰਨ੍ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਮਹਾਤੇਜਾ ਦੁਸ਼੍ਚਰਾਮਕृਤਾਤ੍ਮਭਿਃ। ਤੀਰ੍ਥੇष੍ਵਾਪ੍ਲਵਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪੁਣ੍ਯੇषੁ ਵਿਚਚਾਰ ਹ
ਉਹ ਮਹਾਤੀਜੀ ਤਪਸੀ ਕਠਿਨ ਵ੍ਰਤ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ।
ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੋ ਨਿਰਾਹਾਰਃ ਸ਼ੁष੍ਯਨ੍ਨਹਰਹਰ੍ਮੁਨਿਃ। ਸਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਿਤॄਨ੍ਗਰ੍ਤੇ ਲਮ੍ਬਮਾਨਾਨਧੋਮੁਖਾਨ੍
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਕੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁੱਕਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਉਲਟੇ ਲਟਕਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ।
ਏਕਤਨ੍ਤ੍ਵਵਸ਼ਿष੍ਟਂ ਵੈ ਵੀਰਣਸ੍ਤਮ੍ਬਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍। ਤਂ ਤਨ੍ਤੁਂ ਚ ਸ਼ਨੈਰਾਖੁਮਾਦਦਾਨਂ ਬਿਲੇਸ਼ਯਮ੍
ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਘਾਸ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਤਾਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਚੂਹਾ, ਜੋ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਓਹ ਤਾਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਨਿਰਾਹਾਰਾਨ੍ਕृਸ਼ਾਨ੍ਦੀਨਾਨ੍ਗਰ੍ਤੇ ਸ੍ਵਤ੍ਰਾਣਮਿਚ੍ਛਤਃ। ਉਪਸृਤ੍ਯ ਸ ਤਾਨ੍ਦੀਨਾਨ੍ਦੀਨਰੂਪੋऽਭ੍ਯਭਾषਤ
ਉਹ ਭੁੱਖੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਰਤਕਾਰੂ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦੁਖੀ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਕੇ ਭਵਨ੍ਤੋऽਵਲਮ੍ਬਨ੍ਤੇ ਵੀਰਮਸ੍ਤਮ੍ਬਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ। ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਖਾਦਿਤੈਰ੍ਮੂਲੈਰਾਖੁਨਾ ਬਿਲਵਾਸਿਨਾ
ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਘਾਸ ਦੀ ਤਾਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਇਸ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜੜ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਏ ਹੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੂਹਾ, ਜੋ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਵੀਰਣਸ੍ਤਮ੍ਬਕੇ ਮੂਲਂ ਯਦਪ੍ਯੇਕਮਿਹ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਤਦ੍ਭਪ੍ਯਯਂ ਸ਼ਨੈਰਾਖੁਰਾਦਤ੍ਤੇ ਦਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਿਤੈਃ
ਇਸ ਵੱਡੀ ਘਾਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਕੱਲੀ ਜੜ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਚੂਹਾ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਛੇਤ੍ਸ੍ਯਤੇऽਲ੍ਪਾਵਸ਼ਿष੍ਟਤ੍ਵਾਦੇਤਦਪ੍ਯਚਿਰਾਦਿਵ। ਤਤਸ੍ਤੁ ਪਤਿਤਾਰੋऽਤ੍ਰ ਗਰ੍ਤੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮਧੋਮੁਖਾਃ
ਜਲਦੀ ਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜੜ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਕੱਟ ਜਾਵੇਗੀ; ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਉਲਟੇ ਲਟਕਦੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗ ਜਾਵੋਗੇ।
ਅਤ੍ਰ ਮੇ ਦੁਃਖਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੁष੍ਮਾਨਧੋਮੁਖਾਨ੍। ਕृਚ੍ਛ੍ਰਾਮਾਪਦਮਾਪਨ੍ਨਾਨ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਿਂ ਕਰਵਾਣਿ ਵਃ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਲਟੇ ਲਟਕਦੇ ਤੇ ਇੰਨੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਤਪਸੋऽਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਥੇਨ ਤृਤੀਯੇਨਾਥ ਵਾ ਪੁਨਃ। ਅਰ੍ਧੇਨ ਵਾਪਿ ਨਿਸ੍ਤਰ੍ਤੁਮਾਪਦਂ ਬ੍ਰੂਤ ਮਾ ਚਿਰਮ੍
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤਪ ਦੇ ਚੌਥੇ, ਤੀਜੇ ਜਾਂ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।