ਤਤਃ ਪੁष੍ਕਰਮਾਲੋਕ੍ਯ ਨਲਃ ਪਰਮਮਨ੍ਯੁਮਾਨ੍। `ਉਵਾਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇऽਨ੍ਯਚ੍ਚ ਧਨਂ ਮਮ ਨਰਾਧਮ
ਫਿਰ ਨਲ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਵੀ ਧਨ ਹੈ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕਟਾ ਹੈ।'
षਣਰੂਪੇਣ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕਃ ਸੁਦੁਰ੍ਮਨਾਃ। ਉਤ੍ਤਰੀਯਂ ਤਥਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਭਰਣਾਨਿ ਚ'। ਉਨ੍ਸृਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਭ੍ਯੋ ਭੂषਣਾਨਿ ਸਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਲ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਉਪਰਲਾ ਕਪੜਾ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਪੜੇ ਤੇ ਦਮਯੰਤਿ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਦਾਅ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਦਮਯੰਤਿ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
ਸੁਕਵਾਸਾ ਹ੍ਯਸਂਵੀਤਃ ਸੁਹृਚ੍ਛੋਕਵਿਵਰ੍ਧਨਃ। ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਤਤੋਰਾਜਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਵਿਪੁਲਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਨਲ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ।
ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯੇਕਵਸ੍ਤ੍ਰਾऽਥ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਪृष੍ਠਤੋऽਨ੍ਵਗਾਤ੍। ਸ ਤਯਾ ਨਗਰਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਨੈਪਧੋऽਵਸਤ੍
ਦਮਯੰਤਿ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਬਿਨਾ ਠਿਕਾਣੇ ਰਹੇ।
ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਤੁ ਮਹਾਰਾਜ ਧੋषਯਾਮਾਸ ਵੈ ਪੁਰੇ। ਨਲੇ ਯਃ ਸਮ੍ਯਗਾਤਿष੍ਠੇਤ੍ਸ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵਧ੍ਯਤਾਂ ਮਮ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ, ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਜੇ ਕੋਈ ਨਲ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਵੇषਣੇਨ ਚ। ਪੌਰਾ ਨ ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਕਾਰਂ ਕृਤਵਨ੍ਤੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਕਰਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਲ ਦੀ ਕੋਈ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਸ ਤਥਾ ਨਗਰਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਸਤ੍ਕਾਰਾਰ੍ਹੋ ਨ ਸਨ੍ਕृਤਃ। ਤ੍ਰਿਰਤ੍ਰਮੁषਿਤੋ ਰਾਜਾ ਜਲਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵਰ੍ਤਯਨ੍
ਨਲ, ਜੋ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
[ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ਤਤ੍ਰ ਫਲਮृਲਾਨਿ ਕਰ੍ਪਯਨ੍। ਪ੍ਰਾਤਿष੍ਠਤ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਤਮਨ੍ਵਗਾਤ੍ ।।]
ਉਹ ਉਥੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਚਲ ਪਿਆ, ਤੇ ਦਮਯੰਤਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਈ।
ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਮ੍ਤੁ ਨਲੋ ਬਹੁਤਿਥੇऽਹਨਿ। ਅਪਸ਼੍ਯਚ੍ਛਕੁਨਾਨ੍ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ਧਿਰਣ੍ਯਸਦृਸ਼ਚ੍ਛਦਾਨ੍
ਕਈ ਦਿਨ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੰਗ ਆ ਕੇ, ਨਲ ਨੇ ਕੁਝ ਪੰਛੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਖ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਨ।
ਸ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਨਿषਧਾਧਿਪਤਿਰ੍ਬਲੀ। ਅਸ੍ਤਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਮਮਾਦ੍ਯਾਪਿ ਵਸੁ ਚੇਦਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਖਾਣਾ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਧਨ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਤਤਸ੍ਤਾਨਨ੍ਤਰੀਯੇਣ ਵਾਸਸਾ ਸ ਸਮਾਵृਣੋਤ੍। ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਾਦਾਯ ਸਰ੍ਵੇ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵਿਹਾਯਸਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਰਲੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਪੰਛੀ ਉਸ ਦਾ ਕਪੜਾ ਲੈ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉੱਡ ਗਏ।
ਉਤ੍ਪਤਨ੍ਤਃ ਖਗਾ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦਾਹੁਸ੍ਤਤੋ ਨਲਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਿਗ੍ਵਾਸਸਂ ਭੂਮੌ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦੀਨਮਧੋਮੁਖਮ੍
ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਨਲ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਨਿਰਾਸ਼ ਤੇ ਝੁਕਿਆ ਖੜਾ ਸੀ।
ਵਯਮਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸੁਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਤਵਵਾਸੋ ਜਿਹੀਰ੍षਵਃ। ਆਗਤਾ ਨ ਹਿ ਨਃ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਸਵਾਸਸਿ ਗਤੇ ਤ੍ਵਯਿ
'ਅਸੀਂ ਅੱਖਾਂ ਹਾਂ, ਝੱਲੇ! ਤੇਰੇ ਕਪੜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਏ ਹਾਂ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ, ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।'
ਨਾਨ੍ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗਤਾਨਕ੍ਸ਼ਾਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਵਿਵਾਸਸਮ੍। ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਦਮਯਨ੍ਤੀਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਪੜੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਨੇ ਫਿਰ ਦਮਯੰਤਿ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਯੇषਾਂ ਪ੍ਰਕੋਪਾਦੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਨ੍ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤੋऽਹਮਨਿਨ੍ਦਿਤੇ। ਪ੍ਰਾਣਯਾਤ੍ਰਾਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦੇਯਂ ਦੁਃਖਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾऽਨ੍ਵਿਤਃ
'ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਜੀਣ ਦੀ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ।'
ਯੇषਾਂ ਕृਤੇ ਨ ਸਤ੍ਕਾਰਮਕੁਰ੍ਵਨ੍ਮਯਿ ਨੈषਧਾਃ। ਇਮੇ ਤੇ ਸ਼ਕੁਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਾਸਸ਼੍ਚਾषਹਰਨ੍ਤਿ ਮੇ
'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਬਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਕਪੜਾ ਲੈ ਗਏ ਹਨ।'
ਵੈषਮ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੁਃਖਿਤੋ ਗਤਚੇਤਨਃ। ਭਰ੍ਤਾ ਤੇऽਹਂ ਨਿਬੋਧੇਦਂ ਵਚਨਂ ਹਿਤਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮਨੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਏਤੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵਹਵਃ ਪਨ੍ਥਾਨੋ ਦਿਣਾਪਥਮ੍। ਅਵਨ੍ਤੀਮृਕ੍ਸ਼ਵਨ੍ਤਂ ਚ ਸਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤਮ੍
ਇੱਥੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਈ ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਵੰਤਿ ਅਤੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਪਹਾੜ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏष ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੋ ਮਹਾਸ਼ੈਲਃ ਪਯੋष੍ਣੀ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਗਾ। ਆਸ਼੍ਰਮਾਸ਼੍ਚ ਮਹਰ੍षੀਣਾਂ ਬਹੁਮੂਲਫਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏष ਪਨ੍ਥਾ ਵਿਦਰ੍ਭਾਣਾਮੇष ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਕੋਸਲਾਨ੍। ਅਤਃਪਰਂ ਚ ਦੇਸ਼ੋऽਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਪਥਃ
ਇਹ ਰਾਹ ਵਿਦਰਭ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਰਸਤਾ ਕੋਸਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੱਖਣ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਰਸਤਾ।
ਏਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਲੋ ਰਾਜਾ ਦਮਯਨ੍ਤੀਂ ਸਮਾਹਿਤਃ। ਉਵਾਚਾਸਕृਦਾਰ੍ਤੋ ਹਿ ਭੈਮੀਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਭਾਰਤ
ਨਲ ਰਾਜਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਦਮਯੰਤਿ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ।
ਤਤਃ ਸਾ ਵਾष੍ਪਕਲਯਾ ਵਾਚਾ ਦੁਃਖੇਨ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾ। ਉਵਾਚ ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਤਂ ਨੈषਧਂ ਕਰੁਣਂ ਵਚਃ
ਫਿਰ ਦਮਯੰਤਿ ਨੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਈ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੱਦੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਧ ਨੂਂ ਵੱਡੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਉਦ੍ਵੇषਤੇ ਮੇ ਹृਦਯਂ ਸੀਦਨ੍ਤ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਤਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਜਾ।
ਹृਤਰਾਜ੍ਯਂ ਹृਤਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੁਚ੍ਛ੍ਰਮਾਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਕਥਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਗਚ੍ਛੇਯਮਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਵਨੇ
ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਤੇ ਧਨ ਲੁੱਟ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਨੰਗਾ ਤੇ ਭੁੱਖਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਕੇਲੀ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂ?
ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਾਨਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸੁਖਮ੍। ਵਨੇ ਘੋਰੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨਾਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਕ੍ਲਮਮ੍
ਜਦ ਤੂੰ ਥੱਕਿਆ, ਭੁੱਖਾ ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗੀ।
ਨ ਚ ਭਾਰ੍ਯਾਸਮਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨਰਸ੍ਯਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਭੇषਜਮ੍। ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖੇषੁ ਸਤ੍ਯਮੇਤਦ੍ਵ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ ।।*
ਇੱਕ ਦੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਹੈ—ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖਦੀ ਹਾਂ।
ਏਵਮੇਤਦ੍ਯਥਾऽऽਨ੍ਥ ਤ੍ਵਂ ਦਮਯਨ੍ਤਿ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ। ਨਾਸ੍ਤਿ ਬਾਰ੍ਯਾਸਮਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਨਰਸ੍ਯਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਭੇषਜਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਸੋ ਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਦਮਯੰਤਿ; ਦੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਪਤਨੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ।
ਨ ਚਾਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਕਿਮਲਂ ਭੀਰੁ ਸ਼ਙ੍ਕਸੇ। ਤ੍ਯਜੇਯਮਹਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨ ਚੈਵ ਤ੍ਵਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ—ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਡਰਦੀ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਡਰਪੋਕੀਏ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਾਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਨਿਰਦੋਸ਼ੀ।
ਯਦਿ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ ਨ ਵਿਹਾਤੁਮਿਹਚ੍ਛਸਿ। ਤਤ੍ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵਿਦਰ੍ਭਾਣਾਂ ਪਨ੍ਥਾਃ ਸਮੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ
ਜੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਵਿਦਰਭ ਦਾ ਰਸਤਾ ਕਿਉਂ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਅਵੈਮਿ ਚਾਹਂ ਨृਪਤੇ ਨ ਤੁ ਮਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਚੇਤਸਾ ਤ੍ਵਪਕृष੍ਟੇਨ ਮਾਂ ਤ੍ਯਜੇਥਾ ਮਹੀਪਤੇ
ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ।