ਬृਹਤ੍ਸੇਨੇ ਪੁਨਰ੍ਗਚ੍ਛ ਵਾਰ੍ष੍ਣੇਯਂ ਨਲਸ਼ਾਸਨਾਤ੍। ਸੂਤਮਾਨਯ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਮਹਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਬ੍ਰਿਹਤਸੇਨੇ, ਨਲਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਵਾਰਸ਼ਨੇਯ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬੁਲਾ ਲੈ। ਪਿਆਰੀਏ, ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਆ ਪਿਆ ਹੈ।
ਬृਹਤ੍ਸੇਨਾ ਤੁ ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਭਾषਿਤਮ੍। ਵਾਰ੍ष੍ਣੇਯਮਾਨਯਾਮਾਸ ਪੁਰੁषੈਰਾਪ੍ਤਕਾਰਿਭਿਃ
ਦਮਯੰਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਹਤਸੇਨੇ ਨੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰਸ਼ਨੇਯ ਨੂੰ ਲਿਆ ਆਈ।
ਵਾਰ੍ष੍ਣੇਯਂ ਤੁ ਤਤੋ ਭੈਮੀ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਞ੍ਛ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਗਿਰਾ। ਉਵਾਚ ਦੇਸ਼ਕਾਲਜ੍ਞਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾ
ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲ ਨਾਲ ਵਾਰਸ਼ਨੇਯ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਠੀਕ ਵੇਲੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਜਾਨषੇ ਤ੍ਵਂ ਯਥਾ ਰਾਜਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵृਤ੍ਤਃ ਸਦਾ ਤ੍ਵਯਿ। ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਵਿਪਮਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਰਾਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦ ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਯਥਾ ਹਿ ਨृਪਤਿਃ ਪੁष੍ਕਰੇਣੈਵ ਜੀਯਤੇ। ਤਥਾਤਥਾऽਸ੍ਯ ਵੈ ਦ੍ਯੂਤੇ ਰਾਗੋ ਭੂਯੋऽਭਿਵਰ੍ਧਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦਾ ਜੂਏ ਲਈ ਜੋਸ਼ ਵੀ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਚ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪਤਨ੍ਤਿ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨਃ। ਤਥਾ ਵਿਪਰ੍ਯਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਲਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪਾਸੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਸੇ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਨਲਾ ਦੇ ਪਾਸੇ ਉਲਟ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁਹृਤ੍ਸ੍ਵਜਨਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਯਥਾऽਯਂ ਨ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚ। ਮਮਾਪਿ ਚ ਤਥਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨੈषਧ
ਉਹ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
ਯਥਾ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਨਾਂ ਭਾਗ੍ਯਾਨਾਮਦ੍ਯ ਸਾਰਥੇ। ਨੂਨਂ ਮਨ੍ਯੇ ਨ ਸ਼ੇषੋਸ੍ਤਿ ਨੈषਧਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸਾਰਥੀ, ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਕਿਸਮਤ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ।
ਯਤ੍ਤੁ ਮੇ ਵਚਨਂ ਰਾਜਾ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਮੋਹਿਤਃ। ਸ਼ਰਣਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾऽਸ੍ਮਿ ਸਾਰਥੇ ਕੁਰੁ ਮਦ੍ਵਚਃ। ਨ ਹਿ ਮੇ ਸ਼ੁਧ੍ਤੇ ਭਾਵੋ ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸਾਰਥੇ
ਰਾਜਾ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ, ਸਾਰਥੀ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਮੰਨਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਾਰਥੀ।
ਨਲਸ੍ਯ ਦਯਿਤਾਨਸ਼੍ਵਾਨ੍ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਜਵਾਨ੍। ਰਥਮਾਰੋਪ੍ਯ ਮਿਥੁਨਂ ਕੁਣ੍ਡਿਨਂ ਯਾਤੁਰ੍ਮਹਸਿ
ਨਲਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਥ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕੁੰਡਿਨਾ ਲੈ ਜਾ।
ਮਮ ਜ੍ਞਾਤਿषੁ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਦਾਰਕੌ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਂ ਤਥਾ। ਅਸ਼੍ਵਾਂਸ਼੍ਚੇਮਾਨ੍ਯਥਾਕਾਮਂ ਵਸ ਵਾऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਵਾ
ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਰਥ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਘੋੜੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ ਰੱਖ ਲੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਚਲਾ ਜਾ, ਜੇ ਮਨ ਕਰੇ।
ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਰ੍ਣ੍ਯੇਯੋ ਨਲਸਾਰਥਿਃ। ਨ੍ਯਵੇਦਯਦਸ਼ੇषੇਣ ਨਲਾਮਾਤ੍ਯੇषੁ ਮੁਖ੍ਯਸ਼ਃ
ਦਮਯੰਤੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵਾਰਸ਼ਨੇਯ, ਨਲਾ ਦਾ ਸਾਰਥੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਲਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤੈਃ ਸਮੇਤ੍ਯ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਸੋऽਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਮਹੀਪਤੇ। ਯਯੌ ਮਿਥੁਨਮਾਰੋਪ੍ਯ ਵਿਦਰ੍ਭਾਂਸ੍ਤੇਨ ਵਾਹਿਨਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਦਰਭਾਂ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਹਯਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸੂਤੋ ਰਥਵਰਂ ਚ ਤਮ੍। ਇਨ੍ਦ੍ਰਸੇਨਾਂ ਚ ਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਸੇਨਂ ਚ ਬਾਲਕਮ੍
ਉਥੇ ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਰਥ, ਇੰਦਰਸੇਨਾ ਨੂੰ ਤੇ ਇੰਦਰਸੇਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਆਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਭੀਮਂ ਰਾਜਾਨਮਾਰ੍ਤਃ ਸ਼ੋਚਨ੍ਨਲਂ ਨृਪਮ੍। ਕ੍ਵ ਨੁ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਨੋ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ। ਅਟਮਾਨਸ੍ਤਤੋऽਯੋਧ੍ਯਾਂ ਜਗਾਮ ਨਗਰੀਂ ਤਦਾ
ਭੀਮ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਨਲਾ ਰਾਜਾ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਰਸ਼ਨੇਯ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, 'ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?' ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ-ਘੁੰਮਦਾ ਆਯੋਧਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ऋਤੁਪਰ੍ਣਂ ਸ ਰਾਜਾਨਮੁਪਤਸ੍ਥੇ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ। ਭृਤਿਂ ਚ ਸ ਦਦੌ ਚਾਸ੍ਯ ਸਾਰਥ੍ਯੇਨ ਨਿਯੋਜਿਤਃ
ਉਥੇ, ਵਾਰਸ਼ਨੇਯ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਿਤੁਪਰਨ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਥੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਯਾਤੇ ਵਾਰ੍ष੍ਣੇਯੇ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਦੀਵ੍ਯਤਃ। ਪੁष੍ਕਰੇਣ ਹृਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਵਸੁ ਕਿਂਚਨ
ਵਾਰਸ਼ਨੇਯ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਪੁੰਨਿਆਤਮਾ ਨਲਾ ਜੂਆ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਰਾਜ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦੌਲਤ ਸੀ, ਉਹ ਲੈ ਲਿਆ।
ਹृਤਰਾਜ੍ਯਂ ਨਲਂ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਪੁष੍ਕਰੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਦ੍ਯੂਤਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤਾਂ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਣੋऽਸ੍ਤਿ ਕਸ੍ਤਵ
ਰਾਜਾ ਨਲਾ ਦਾ ਰਾਜ ਖੋਹ ਕੇ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੂਆ ਮੁੜ ਚਲਾਓ, ਰਾਜਾ; ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪੰਨ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?'
ਸ਼ਿष੍ਟਾ ਤੇ ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯੇਕਾ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਯਦ੍ਧृਤਂ ਮਯਾ। ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪਣਃ ਸਾਧੁ ਵਰ੍ਤਤਾਂ ਯਦਿ ਮਨ੍ਯਸੇ
ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਦਮਯੰਤਿ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਲੈ ਲਿਆ। ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਦਮਯੰਤਿ ਨੂੰ ਹੀ ਦਾਅ ਲਗਾ ਲੈ।
ਪੁष੍ਰੇਣੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਮਨ੍ਯੁਨਾ। ਵ੍ਯਦੀਰ੍ਯਤੇਵ ਹृਦਯਂ ਨ ਚੈਨਂ ਕਿਂਚਿਦਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ ਜਦ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਲ ਦਾ ਦਿਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੂਟ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ, ਪਰ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।
ਤਤਃ ਪੁष੍ਕਰਮਾਲੋਕ੍ਯ ਨਲਃ ਪਰਮਮਨ੍ਯੁਮਾਨ੍। `ਉਵਾਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇऽਨ੍ਯਚ੍ਚ ਧਨਂ ਮਮ ਨਰਾਧਮ
ਫਿਰ ਨਲ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਵੀ ਧਨ ਹੈ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕਟਾ ਹੈ।'
षਣਰੂਪੇਣ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕਃ ਸੁਦੁਰ੍ਮਨਾਃ। ਉਤ੍ਤਰੀਯਂ ਤਥਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਭਰਣਾਨਿ ਚ'। ਉਨ੍ਸृਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਭ੍ਯੋ ਭੂषਣਾਨਿ ਸਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਲ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਉਪਰਲਾ ਕਪੜਾ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਪੜੇ ਤੇ ਦਮਯੰਤਿ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਦਾਅ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਦਮਯੰਤਿ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
ਸੁਕਵਾਸਾ ਹ੍ਯਸਂਵੀਤਃ ਸੁਹृਚ੍ਛੋਕਵਿਵਰ੍ਧਨਃ। ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਤਤੋਰਾਜਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਵਿਪੁਲਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਨਲ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ।
ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯੇਕਵਸ੍ਤ੍ਰਾऽਥ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਪृष੍ਠਤੋऽਨ੍ਵਗਾਤ੍। ਸ ਤਯਾ ਨਗਰਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਨੈਪਧੋऽਵਸਤ੍
ਦਮਯੰਤਿ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਬਿਨਾ ਠਿਕਾਣੇ ਰਹੇ।
ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਤੁ ਮਹਾਰਾਜ ਧੋषਯਾਮਾਸ ਵੈ ਪੁਰੇ। ਨਲੇ ਯਃ ਸਮ੍ਯਗਾਤਿष੍ਠੇਤ੍ਸ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵਧ੍ਯਤਾਂ ਮਮ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੇ, ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਜੇ ਕੋਈ ਨਲ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯ ਤੁ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਵੇषਣੇਨ ਚ। ਪੌਰਾ ਨ ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਕਾਰਂ ਕृਤਵਨ੍ਤੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਕਰਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਲ ਦੀ ਕੋਈ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਸ ਤਥਾ ਨਗਰਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਸਤ੍ਕਾਰਾਰ੍ਹੋ ਨ ਸਨ੍ਕृਤਃ। ਤ੍ਰਿਰਤ੍ਰਮੁषਿਤੋ ਰਾਜਾ ਜਲਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵਰ੍ਤਯਨ੍
ਨਲ, ਜੋ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੋਈ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
[ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ਤਤ੍ਰ ਫਲਮृਲਾਨਿ ਕਰ੍ਪਯਨ੍। ਪ੍ਰਾਤਿष੍ਠਤ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਤਮਨ੍ਵਗਾਤ੍ ।।]
ਉਹ ਉਥੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਚਲ ਪਿਆ, ਤੇ ਦਮਯੰਤਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਗਈ।
ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਮ੍ਤੁ ਨਲੋ ਬਹੁਤਿਥੇऽਹਨਿ। ਅਪਸ਼੍ਯਚ੍ਛਕੁਨਾਨ੍ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ਧਿਰਣ੍ਯਸਦृਸ਼ਚ੍ਛਦਾਨ੍
ਕਈ ਦਿਨ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੰਗ ਆ ਕੇ, ਨਲ ਨੇ ਕੁਝ ਪੰਛੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਖ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਨ।
ਸ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਨਿषਧਾਧਿਪਤਿਰ੍ਬਲੀ। ਅਸ੍ਤਿ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਮਮਾਦ੍ਯਾਪਿ ਵਸੁ ਚੇਦਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ ਖਾਣਾ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਧਨ ਹੋਵੇਗਾ।'