ਤਂ ਸ ਭੀਮਃ ਪ੍ਰਜਾਕਾਮਸ੍ਤੋषਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍। ਮਹਿष੍ਯਾ ਸਹ ਰਾਜੇਨਦ੍ਰ ਸਤ੍ਕਾਰੇਣ ਸੁਵਰ੍ਚਸਮ੍
ਭੀਮ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਦਮਨਃ ਸਭਾਰ੍ਯਾਯ ਵਰਂ ਦਦੌ। ਕਨ੍ਯਾਰਤ੍ਨਂ ਕੁਮਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰੀਨੁਦਾਰਾਨ੍ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਦਮਨ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਭੀਮ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ—ਇੱਕ ਲਾਡਲੀ ਧੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ।
ਦਮਯਨ੍ਤੀਂ ਦਮਂ ਦਾਨ੍ਤਂ ਦਮਨਂ ਚ ਸੁਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਉਪਪਨ੍ਨਾਨ੍ਗੁਣੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਭੀਮਾਨ੍ਭੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮਾਨ੍
ਭੀਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਦਮਯੰਤੀ, ਦਮ, ਦੰਤ ਤੇ ਦਮਨ ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਤੁ ਰੂਪੇਣ ਤੇਜਸਾ ਵਪੁषਾ ਸ਼੍ਰਿਯਾ। ਸੌਭਾਗ੍ਯੇਨ ਚ ਲੋਕੇषੁ ਯਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਪ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ
ਦਮਯੰਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਮਰ ਪਤਲੀ ਸੀ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ, ਚਮਕ, ਸਰੀਰ, ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਭਾਗ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਈ।
ਅਥ ਤਾਂ ਵਯਸਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਾਸੀਨਾਂ ਸਮਲਂਕृਤਮ੍। ਸ਼ਤਂ ਸਖੀਨਾਂ ਚ ਤਦਾ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ਚੀਮਿਵ ।। [ਸ਼ਤਂ ਸ਼ਤਂ ਸਖੀਨਾਂ ਚ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਚ੍ਛਚੀਮਿਵ ।।]
ਜਦ ਉਹ ਜਵਾਨ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸੌ ਸਜੀ-ਸਵਾਰੀ ਦਾਸੀਆਂ ਤੇ ਸੌ ਸਖੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਮ ਰਾਜਤੇ ਭੈਮੀ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ। ਸਖੀਮਧ੍ਯੇऽਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀ ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸੌਦਾਮਨੀ ਯਥਾ
ਉਥੇ ਭੀਮ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਸਭ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਖਰਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ।
ਅਤੀਵ ਰੂਪਸਂਪਨ੍ਨਾ ਸ਼੍ਰੀਰਿਵਾਯਤਲੋਚਨਾ। ਨ ਦੇਵੇषੁ ਨ ਯਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਤਾਦृਗ੍ਰੂਪਵਤੀ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਲਕshmi ਵਰਗੀ। ਨਾ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਉਸ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਮਾਨੁषੇष੍ਵਪਿ ਚਾਨ੍ਯੇषੁ ਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਾऽਥਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ। ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਰਮਾਥਿਨੀ ਬਾਲਾ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਵੇਖੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਐਸਾ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀਅਤ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਸੀ।
ਨਲਸ਼੍ਚ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਰੂਪੇਣਾਪ੍ਰਤਿਮੋ ਭੁਵਿ। ਕਂਦਰ੍ਪ ਇਵ ਰੂਪੇਣ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨਭਵਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍
ਨਲ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਮੀਪੇ ਤੁ ਨਲਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਂਸੁਃ ਕੁਤੂਹਲਾਤ੍। ਨੈषਧਸ੍ਯ ਸਮੀਪੇ ਤੁ ਦਮਯਨ੍ਤੀਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਲੋਕ ਦਮਯੰਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਲ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਮਯੰਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰਦੇ।
ਤਯੋਰਦृष੍ਟਃ ਕਾਮੋऽਭੂਚ੍ਛृਣ੍ਵਤੋਃ ਸਤਤਂ ਗੁਣਾਨ੍। ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਕੌਨ੍ਤੇਯ ਸ ਵ੍ਵਰ੍ਧਤ ਹृਚ੍ਛਯਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਲੋਚਨਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਰਹੀ।
ਅਸ਼ਕ੍ਨਵਨ੍ਨਲਃ ਕਾਮਂ ਤਦਾ ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਹृਦਾ। ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਸਮੀਪਸ੍ਥੇ ਵਨ ਆਸ੍ਤੇ ਰਹੋਗਤਃ
ਨਲ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਹਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ੈ ਤਤੋ ਹਂਸਾਞ੍ਜਾਤਰੂਪਪਰਿਚ੍ਦਾਨ੍। ਵਨੇ ਵਿਚਰਤਾਂ ਤੇषਾਮੇਕਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹੰਸਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਤੋ।ਡਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਗੋ ਵਾਚਂ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਨਲਂ ਤਦਾ। ਹਨ੍ਤਵ੍ਯੋਸ੍ਮਿ ਨ ਤੇਰਾਜਨ੍ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਵਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਪੰਛੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਨਲ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਜੋ ਚਾਹੇਂਗਾ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ।"
ਦਮਯਨ੍ਤੀਸਕਾਸ਼ੇ ਤ੍ਵਾਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਨੈषਧ। ਯਥਾ ਤ੍ਵਦਨ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਂ ਨ ਸਾ ਮਂਸ੍ਯਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਨਿਸ਼ਾਧ ਦੇ ਨਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਦਮਯੰਤਿ ਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਨੂੰ ਨਾ ਸੋਚੇ।
ਤਵ ਚੈਵ ਯਥਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤਥਾऽਨਘ। ਵਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸੋऽਨੁਜਾਨਾਤੁ ਮਾਂ ਭਵਾਨ੍
ਤੇਰੇ ਲਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਵਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇ; ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਹਂਸਮੁਤ੍ਸਸਰ੍ਜ ਮਹੀਪਤਿਃ। ਤੇ ਤੁ ਹਂਸਾਃ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਵਿਦਰ੍ਭਾਨਗਮਂਸ੍ਤਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੰਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਤੇ ਹੰਸ ਉੱਡ ਕੇ ਵਿਦਰਭ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਵਿਦਰ੍ਭਨਗਰੀਂ ਗਤ੍ਵਾ ਦਮਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ੍ਤਦਾਨ੍ਤਿਕੇ। ਨਿਪੇਤੁਸ੍ਤੇ ਗਰੁਤ੍ਮਨ੍ਤਃ ਸਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਤਾਨ੍ਖਗਾਨ੍
ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੰਸ ਦਮਯੰਤਿ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਤਰੇ; ਉਹ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਸਾ ਤਾਨਦ੍ਭੁਤਰੂਪਾਨ੍ਵੈ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਖਿਗਣਾਵृਤਾ। ਹृष੍ਟਾ ਗ੍ਰਹੀਤੁਂ ਖਗਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਰਮਾਣੋਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਅਜੋਕੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਤੁਰ ਪਈ।
ਅਥ ਹਂਸਾ ਵਿਸਸृਪੁਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਮਦਾਵਨੇ। ਏਕੈਕਸ਼ਸ੍ਤਦਾ ਕਨ੍ਯਾਸ੍ਤਾਨ੍ਹਂਸਾਨ੍ਸਮੁਪਾਦ੍ਰਵਨ੍
ਫਿਰ ਹੰਸ ਸਾਰੇ ਰਸਤਾ-ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ; ਹਰ ਕੁੜੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹੰਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੀ।
ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਤੁ ਯਂ ਹਂਸਂ ਸਮੁਪਾਧਾਵਦਨ੍ਤਿਕੇ। ਸ ਮਾਨੁषੀਂ ਗਿਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਮਯਨ੍ਤੀਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਦਮਯੰਤਿ ਨੇ ਜੋ ਹੰਸ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਸੀ, ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜ ਕੇ ਗਿਆ; ਉਹ ਹੰਸ ਮਨੁੱਖੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਦਮਯਨ੍ਤਿ ਨਲੋ ਨਾਮ ਨਿषਧੇषੁ ਮਹੀਪਤਿਃ। ਅਸ਼੍ਵਿਨੋਃ ਸਦृਸ਼ੋ ਰੂਪੇ ਨ ਸਮਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਨੁषਾਃ
ਦਮਯੰਤਿ, ਨਿਸ਼ਾਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਲ ਨਾਂ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
[ਕਨ੍ਦਰ੍ਪ ਇਵ ਰੂਪੇਣ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨਭਵਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍।] ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਯਦਿਭਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਂ ਭਵੇਥਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ। ਸਫਲਂਤੇ ਭਵੇਜ੍ਜਨ੍ਮ ਰੂਪਂ ਚੇਦਂ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ
ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ, ਸੋਹਣੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾਵੇਂ, ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਕਦ, ਸੋਹਣੀ ਤਨ, ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
ਵਯਂ ਹਿ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮਨੁष੍ਯੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍। ਦृष੍ਟਵਨ੍ਤੋ ਨ ਚਾਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਸ੍ਤਥਾਵਿਧਃ
ਅਸੀਂ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੇਖੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਤ੍ਵਂ ਚਾਪਿ ਰਤ੍ਨਂ ਨਾਰੀਣਾਂ ਨਰੇषੁ ਚ ਨਲੋ ਵਰਃ। ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਯਾ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟੇਨ ਸਂਗਮੋ ਗੁਣਵਾਨ੍ਭਵੇਤ੍
ਤੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਹੈਂ, ਤੇ ਨਲ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਵਧੀਆ ਦਾ ਵਧੀਆ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਹਂਸੇਨ ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ। ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਤ੍ਰ ਤਂ ਹਂਸਂ ਤ੍ਵਮਪ੍ਯੇਵਂ ਨਲਂ ਵਦ
ਹੰਸ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਮਯੰਤਿ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਨਲ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਇੰਝ ਹੀ ਦੱਸੀਂ।"
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਣ੍ਡਜਃ ਕਨ੍ਯਾਂ ਵਿਦਰ੍ਭਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ। ਪੁਨਰਾਗਮ੍ਯ ਨਿषਧਾਨ੍ਨਲੇ ਸਰ੍ਵਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਪੰਛੀ ਨੇ "ਠੀਕ ਹੈ" ਆਖ ਕੇ, ਵਿਦਰਭ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਧ ਗਿਆ ਤੇ ਨਲ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਹਂਸਸ੍ਯ ਭਾਰਤ। ਤਦਾ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਨ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਨਲਂ ਪ੍ਰਤਿ ਬਭੂਵ ਸਾ
ਦਮਯੰਤਿ ਨੇ ਹੰਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਨਲ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਚੈਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
ਤਤਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾ ਦੀਨਾ ਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨਾ ਕृਸ਼ਾ। ਬਭੂਵਦਮਯਨ੍ਤੀ ਤੁ ਨਿਃਸ਼੍ਵਾਸਪਰਮਾ ਤਦਾ
ਫਿਰ ਦਮਯੰਤਿ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਉਦਾਸ, ਮਲਿਨ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗੀ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਦृष੍ਟਿਰ੍ਧ੍ਯਾਨਪਰਾ ਬਭੂਵੋਨ੍ਮਤ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ਨਾ। ਪਾਣ੍ਡੁਵਰ੍ਣਾ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨਾਥ ਹृਚ੍ਛਯਾਵਿष੍ਟਚੇਤਨਾ
ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਮਨ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਗਲ ਵਰਗੀ ਦਿਸਦੀ ਸੀ; ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।