ਕਰ੍ਸ਼ਯਾਮਃ ਸ੍ਵਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਨਨ੍ਦਯਾਮਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਤ੍ਰਵਾਨ੍। ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਭਵਤਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਨਿਯਮ੍ਯ ਭਰਤਰ੍षਭ
ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ।
ਯਦ੍ਵਯਂ ਨ ਤਦੈਵੈਤਾਨ੍ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਨ੍ਨਿਹਨ੍ਮ ਹਿ। ਭਵਤਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਾਦਾਯ ਤਨ੍ਨਸ੍ਤਪਤਿ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਮੰਨ ਕੇ ਉਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਗਲਤ ਕੰਮ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਚੁਭ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਥੈਨਾਮਨ੍ਵਵੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਮृਗਚਰ੍ਯਾਮਿਵਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਵੀਰਾਚਰਿਤਾਂ ਰਾਜਨ੍ਨਬਲਸ੍ਥੈਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਾਮ੍
ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇਹ ਜੀਵਨ-ਰੀਤ ਵੇਖ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਣ, ਜੋ ਬੇਹੌਸਲੇ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਹਾਦਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਯਾਂ ਨ ਕृष੍ਣੋ ਨ ਬੀਭਤ੍ਸੁਰ੍ਨਾਭਿਮਨ੍ਯੁਰ੍ਨ ਸृਞ੍ਜਯਾਃ। ਨ ਚਾਹਮਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਨ ਚ ਮਾਦ੍ਰੀਸੁਤਾਵੁਭੌ
ਇਹ ਰਾਹ ਨਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਨਾ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ, ਨਾ ਅਭਿਮਨਯੂ ਨੂੰ, ਨਾ ਸ੍ਰਿੰਜਯਿਆਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਨਾ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ।
ਭਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮੋ ਧਰ੍ਮ ਇਤਿ ਸਤਤਂ ਵ੍ਰਤਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਕਚ੍ਚਿਦ੍ਰਾਜਨ੍ਨ ਨਿਰ੍ਵੇਦਾਦਾਪਨ੍ਨਃ ਕ੍ਲੀਬਜੀਵਿਕਾਮ੍
ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਦਾ ਵਰਤਾਂ ਕਰ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਿਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਅਜਿਹੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਜੀਵਨ-ਰੀਤ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਈ?
ਦੁਰ੍ਮਨੁष੍ਯਾ ਹਿ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਫਲਂ ਸਰ੍ਵਘਾਤਕਮ੍। ਅਸ਼ਕ੍ਤਾਃ ਸ਼੍ਰਿਯਮਾਹਰ੍ਤੁਮਾਤ੍ਮਨਃ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਬੇਕਾਰ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਭਵਾਨ੍ਦृष੍ਟਿਮਾਞ੍ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਸ੍ਮਾਸੁ ਪੌਰੁषਮ੍। ਆਨृਸ਼ਂਸ੍ਯਪਰੋ ਰਾਜਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾਰ੍ਥਮਵਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਮਝ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਸਾਡੀ ਹਿੰਮਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਰ ਦਇਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਅਸ੍ਮਾਨਮੀ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ਮਮਾਣਾਨਹਿਂਸਤਃ। ਅਸ਼ਕ੍ਤਾਨੇਵ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਦ੍ਦੁਃਖਂ ਨਾਹਵੇ ਵਧਃ
ਇਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਾਨੂੰ ਸਬਰ ਕਰਨ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਦੁੱਖ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਰਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਚੇਦ੍ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾਨਾਮਜਿਹ੍ਮਮਨਿਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍। ਸਰ੍ਵਸ਼ੋ ਹਿ ਵਧਃ ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਲੋਕਾਂਲ੍ਲਭੇਮਹਿ
ਜੇ ਉਥੇ ਜੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਿੱਠ ਨਾ ਫੇਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਾਰੇ ਵੀ ਜਾਈਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਮੌਤ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵਾਂਗੇ।
ਅਧਵਾ ਵਯਮੇਵੈਤਾਨ੍ਨਿਹਤ੍ਯ ਭਰਤਰ੍षਭ। ਆਦਦੀਮਹਿ ਗਾਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਤਥਾਪਿ ਸ਼੍ਰੇਯ ਏਵ ਨਃ
ਜਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਆਪ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਕਾਰ੍ਯਮੇਤਨ੍ਨਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਮਨੁਤਿष੍ਠਤਾਮ੍। ਕਾਙ੍ਖਤਾਂ ਵਿषੁਲਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿ ਵੈਰਂ ਪ੍ਰਤਿਚਿਕੀਰ੍षਤਾਮ੍
ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੀ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਖੁਸ਼ਨਾਮਾ ਇੱਜ਼ਤ ਲੈਣ ਤੇ ਵੈਰ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ।
ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾਨਾਂ ਜੀਵਿਤੇ ਕृਤ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣੇ। ਅਨ੍ਯੈਰਪਿ ਹृਤੇ ਰਾਜ੍ਯੇ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸੈਵ ਨ ਗਰ੍ਹਣਾ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਰਾਜ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ।
ਕਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥੋ ਹਿ ਯੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਥਾ। ਵ੍ਯਸਨਂ ਨਾਮ ਤਦ੍ਰਾਜਨ੍ਨ ਧਰ੍ਮਃ ਸ ਕੁਵਰ੍ਤ੍ਮਤਤ੍
ਜੋ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਉਹ ਤਾਂ ਭਟਕਣ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੁੱਖ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਧਰ੍ਮਨਿਤ੍ਯਂ ਤੁ ਪੁਰੁषਂ ਧਰ੍ਮਦੁਰ੍ਬਲਮ੍। ਜਹਤਸ੍ਤਾਤ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥੌ ਪ੍ਰੇਤਂ ਦੁਃਖਸੁਖੇ ਯਥਾ
ਹੇ ਪਿਤਾ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ ਪਰ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੋਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮੋ ਹਿ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਁ ਕ੍ਲੇਸ਼ਭਾਙ੍ਗ ਸ ਪਣ੍ਡਿਤਃ। ਨ ਸ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਵੇਦਾਰ੍ਥਂ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਧਃ ਪ੍ਰਭਾਮਿਵ
ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਤੇ ਔਖਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।
ਯਸ੍ਯ ਚਾਰ੍ਥਾਰ੍ਥ ਏਵਾਰ੍ਥਃ ਸ ਚ ਨਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਕੋਵਿਦਃ। ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਭृਤਕਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਦृਗੇਵ ਸਃ
ਤੇ ਜੋ ਲਾਭ ਨੂੰ ਹੀ ਸਿਰਫ ਲਾਭ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲਾਭ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਉਸ ਨੌਕਰ ਵਰਗਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਤਿਵੇਲਂ ਹਿ ਯੋऽਰ੍ਥਾਰ੍ਥੀ ਨੇਤਰਾਵਨੁਤਿष੍ਠਤਿ। ਸ ਵਧ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹੇਵ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਾਭ ਦੀ ਖਾਤਰ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਾਤਕ ਨੂੰ ਸਭ ਘਟੀਆ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਸਤਤਂ ਯਸ਼੍ਚ ਕਾਮਾਰ੍ਥੀ ਨੇਤਰਾਵਨੁਤਿष੍ਠਤਿ। ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਤਸ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਹੀਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਵਾਸਨਾ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ, ਉਸਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੋਵੇਂ ਤੋਂ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਹੀਨਸ੍ਯ ਕਾਮਾਨ੍ਤੇ ਨਿਧਨਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍। ਕਾਮਤੋ ਰਮਮਾਣਸ੍ਯ ਮੀਨਸ੍ਯੇਵਾਮ੍ਭਸਃ ਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਜਿਸ ਕੋਲ ਨਾ ਧਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਧਨ, ਉਸਦਾ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋਣਾ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਮੱਛੀ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਯੋਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਪ੍ਰਮਾਨ੍ਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ। ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਾ ਹਿ ਕਾਮਸ੍ਯ ਪਾਵਕਸ੍ਯਾਰਣਿਰ੍ਯਥਾ
ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਤੋਂ ਗੁੰਮਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜੋ ਲੱਕੜ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਧਰ੍ਮਮੂਲੋऽਰ੍ਥੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਪਰਿਗ੍ਰਹਃ। ਇਤਰੇਤਰਯੋਰ੍ਨੀਤੌ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮੇਘੋਦਧੀ ਯਥਾ
ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਧਨ ਦਾ ਮੂਲ ਧਰਮ ਹੈ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬੱਦਲ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸਮਝ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਰ੍ਥਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸਂਯੋਗੇ ਯਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰੁਪਜਾਯਤੇ। ਸ ਕਾਮਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਸਂਕਲ੍ਪਃ ਸ਼ਰੀਰਂ ਨਾਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਧਨ ਜਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸਪਰਸ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਾਸਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
ਅਰ੍ਥਾਰ੍ਥੀ ਪੁਰੁषੋ ਰਾਜਨ੍ਬृਹਨ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਮਿਚ੍ਛਤਿ। ਅਰ੍ਥਮਿਚ੍ਛਤਿ ਕਾਮਾਰ੍ਥੀਨ ਕਾਮਾਦਨ੍ਯਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਾਭ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਧਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਹਿ ਕਾਮੇਨ ਕਾਮੋऽਨ੍ਯਃ ਸਿਧ੍ਯਤੇ ਫਲਮੇਵ ਤਤ੍। ਉषਯੋਗਾਤ੍ਫਲਸ੍ਯੈਵ ਕਾष੍ਠਾਦ੍ਭਸ੍ਮੇਵ ਪਣ੍ਡਿਤਃ
ਇੱਕ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਵਾਸਨਾ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਸਿਰਫ਼ ਨਤੀਜਾ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ।
ਇਮਾਞ੍ਸ਼ਕੁਨਕਾਨ੍ਰਾਜਨ੍ਹਨ੍ਤਿ ਵੈਤਂਸਿਕੋ ਯਥਾ। ਏਤਦ੍ਰੂਪਮਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਭੂਤੇषੁ ਚ ਵਿਹਿਂਸਨਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਰਮ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੈ—ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣਾ।
ਕਾਮਾਲ੍ਲੋਭਾਚ੍ਚ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਯੋ ਨ ਪਸ਼੍ਤਿ। ਸ ਵਧ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚੇਹੈਚ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਇੱਥੇ ਤੇ ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਨਿੰਦਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮੱਤ ਮਾੜੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਤੇ ਵਿਦਿਤੋ ਰਾਜਨ੍ਨਰ੍ਥੋ ਦ੍ਰਵ੍ਯਪਰਿਗ੍ਰਹਃ। ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਚਾਪਿ ਵੇਤ੍ਥਾਸ੍ਯ ਵਿਕृਤਿਂ ਚਾਪਿ ਭੂਯਸੀਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਨ ਦਾ ਅਰਥ ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਤਰੀਕਾ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਹੀ ਸਵਭਾਵ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਧੀਕ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
ਤਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਂ ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਵਾ ਜਰਯਾ ਮਰਣੇਨ ਵਾ। ਅਨਰ੍ਥ ਇਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸੋਯਮਸ੍ਮਾਸੁ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਜਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਾ, ਚਾਹੇ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੌਤ ਨਾਲ, ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਲੋਕ ਅਨਰਥ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਸਾਡੀ ਵਿਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਮਨਸੋ ਹृਦਯਸ੍ਯ ਚ। ਵਿਪਯੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨਾਂ ਯਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰੁਪਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਦਿਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ—
ਸ ਕਾਮ ਇਤਿ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਏਵਮੇਵ ਪृਥਗ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥੌ ਕਾਮਮੇਵ ਚ
ਉਹੀ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ; ਇੰਝ ਹੀ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।