ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਾਦੇਵ ਪੁਰੁषਃ ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧੌ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ। ਅਸਿਦ੍ਧੌ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਤੇ ਚਾਪਿ ਕਰ੍ਮਨਾਸ਼ਃ ਕਥਂ ਤ੍ਵਿਹ
ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਸਫਲਤਾ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਥੇ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਹਠੇਨੈਕੇ ਦੈਵੇਨੈਕੇ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੁਤ। ਪੁਂਸਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਜਂ ਕੇਚਿਦ੍ਦੈਵਮੇਤਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਗ ਨਾਲ; ਕੁਝ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਭਾਗ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਨ ਚੈਵੈਤਾਵਤਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤ ਇਤਿ ਚਾਪਰੇ। ਅਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਮਦृਸ਼੍ਯਂ ਤੁ ਦਿष੍ਟਂ ਚੈਵ ਤਥਾ ਹਠਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੀ ਹਨ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਹਿ ਹਠਾਚ੍ਚੈਵ ਦਿष੍ਟਾਚ੍ਚਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਂਤਤਿਃ। ਕਿਂਚਿਦ੍ਦੈਵਾਦ੍ਧਠਾਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕਿਂਚਿਦੇਵ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਤਃ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਕੰਮ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰੁषਃ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍। ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਯੇ ਵੈ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦੋਜਨਾਃ
ਇਨ੍ਹਾ ਤਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਨੁੱਖ ਚੌਥਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਥੇ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਤਥੈਵ ਧਾਤਾ ਭੂਤਾਨਾਮਿष੍ਟਾਨਿष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਃ। ਯਦਿ ਨ ਸ੍ਵਾਨਨ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕृਪਣੋ ਨਾਮ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਦੋਵੇਂ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਜੂਸ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ।
ਯਂਯਮਰ੍ਥਮਭਿਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਃ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ ਪੂਰੁषਃ। ਤਤ੍ਤਤ੍ਸਫਲਮੇਵ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਦਿ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰਾ ਕृਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਰਿਦ੍ਵਾਰਾਮਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਂ ਤੁ ਨਾਨੁਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਨਰਾਃ। ਤਥੈਵਾਨਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਂ ਚ ਯਥਾ ਲੋਕਾਸ੍ਤਥੈਵ ਤੇ
ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਨਤੀਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵ ਕਰ੍ਮੇਤਿ ਮਨੋਰੇष ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ। ਏਕਾਨ੍ਤੇਨ ਹ੍ਯਨੀਹੋऽਯਂ ਵਰ੍ਤਤੇऽਸ੍ਮਾਸੁ ਸਂਪ੍ਰਤਿ
ਮਨ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਲਸੀਪਣ ਹੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਹਿ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰਾਯੇਣੇਹ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ। ਏਕਾਨ੍ਤਫਲਸਿਦ੍ਧਿਂ ਤੁ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤ੍ਯਲਸਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜੋ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਥੇ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ। ਪਰ ਆਲਸੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਅਸਂਭਵੇ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਹੇਤੁਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ। ਕृਤੇਕਰ੍ਮਣਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਥਾऽਨृਣ੍ਯਮਵਾਪ੍ਨੁਤੇ
ਜਦੋਂ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰਾਵਿਸ਼ਤ੍ਯੇਨਂ ਸ਼ਯਾਨਮਲਸਂ ਨਰਮ੍। ਨਿਃਸਂਸ਼ਯਂ ਫਲਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਭੂਤਿਮੁਪਾਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਲਸੀ ਤੇ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਿਹਨਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਤੀਜਾ ਲੈ ਕੇ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਰ੍ਥਂ ਸਂਸ਼ਯਾਵਸ੍ਥਂ ਗृਣਨ੍ਤ੍ਯਾਮੁਕ੍ਤਸਸ਼ਂਯਾਃ। ਧੀਰਾ ਨਰਾਃ ਕਰ੍ਮਰਤਾ ਨ ਤੁ ਨਿਃਸਂਸ਼ਯਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਦੇਹ ਤੇ ਅਣਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਧੀਰਜਵਾਨ ਤੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਦੇਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਨਹ੍ਯਨਰ੍ਥੋऽਯਂ ਵਰ੍ਤਤੇऽਸ੍ਮਾਸੁ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍। ਸ ਤੁ ਨਿਃਸਂਸ਼ਯਂ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਵਯਿ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇ
ਸਾਡੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾੜਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਪੱਕਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਅਥਵਾऽਸਿਦ੍ਧਿਰੇਵ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਹਿਮਾ ਤੁ ਤਦੇਵ ਤੇ। ਵृਕੋਦਰਸ੍ਯ ਬੀਭਤ੍ਸੋਰ੍ਭਾਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਯਮਯੋਰਪਿ
ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਸਫਲਤਾ ਹੀ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਤੇਰੀ ਵੱਡਿਆਈ ਹੈ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਬੀਭਤਸੁ ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ।
ਪृਥਿਵੀਂ ਲਾਙ੍ਗਲੇਨੇਹ ਕृष੍ਟ੍ਵਾ ਬੀਜਂ ਵਪਤ੍ਯੁਤ। ਆਸ੍ਤੇऽਥ ਕਰ੍षਕਸ੍ਤੂष੍ਣੀਂ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍
ਜਦ ਕਿਸਾਨ ਇੱਥੇ ਹਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਜੋਤ ਕੇ ਬੀਜ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਮੀਂਹ ਆਉਣੀ ਹੀ ਮੁੱਖ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵृष੍ਟਿਸ਼੍ਚੇਨ੍ਨਾਨੁਗृਹ੍ਣੀਯਾਦਨੇਨਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍षਕਃ। ਯਦਨ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਕृਤਂ ਸਫਲਂ ਮਯਾ
ਜੇ ਮੀਂਹ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜੋ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਚ੍ਚੇਦਂ ਫਲਮਸ੍ਮਾਕਮਪਰਾਧੋ ਨ ਮੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਇਤਿ ਧੀਰੋऽਨ੍ਵਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਤ੍ਰਗਰ੍ਹਯੇਤ੍
ਜੇ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਸਾਡਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।
ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਨਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਮੇ ਭਵਤੀਤਿ ਹ ਭਾਰਤ। ਨਿਰ੍ਵੇਦੋ ਨਾਤ੍ਰ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯੋ ਦ੍ਵਾਵਨ੍ਤੌ ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ
ਜੇ ਮੈਂ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਤੀਜਾ ਨਾ ਲਵਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਾਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਕੰਮ ਦੇ ਸਿਰਫ ਦੋ ਹੀ ਅੰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਵਾऽਪ੍ਯਥਵਾऽਸਿਦ੍ਧਿਰਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰਤੋऽਨ੍ਯਥਾ। ਬਹੂਨਾਂ ਸਮਵਾਯੇ ਹਿ ਭਾਵਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮ ਸਿਧ੍ਯਤਿ
ਸਫਲਤਾ ਜਾਂ ਅਸਫਲਤਾ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰਨਾ—ਇਹੀ ਤਿੰਨ ਹਾਲਤਾਂ ਹਨ। ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣਾਭਾਵੇ ਫਲਂ ਨ੍ਯੂਨਂ ਭਵਤ੍ਯਫਲਮੇਵ ਚ। ਅਨਾਰਮ੍ਭੇ ਹਿ ਨ ਫਲਂ ਨ ਗੁਣੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜਦੋਂ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਵੁਪਾਯਾਂਸ਼੍ਚ ਮਙ੍ਗਲਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਸਿਦ੍ਧਯੇ। ਯੁਨਕ੍ਤਿ ਮੇਧਯਾ ਧੀਰੋ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯਥਾਬਲਮ੍
ਸਿਆਣਾ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਇਨਸਾਨ, ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਠੀਕ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਤਰੀਕਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਮੁਤਾਬਕ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਖ-ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇ।
ਅਪ੍ਯੁਪਾਯੇਨ ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮੁਪਦੇष੍ਟਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ। ਭੂਯਿष੍ਠਂ ਕਰ੍ਮਯੋਗੇषੁ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਹੌਸਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰਧੀਮਾਨਵੇਕ੍ਸ਼ੇਤ ਸ਼੍ਰੇਯਾਸਂ ਬਹੁਭਿਰ੍ਗੁਣੈਃ। ਸਾਮ੍ਨੈਵਾਰ੍ਥਂ ਤਤੋ ਲਿਪ੍ਸੇਤ੍ਕਰ੍ਮ ਚਾਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਸਮਝਦਾਰ ਇਨਸਾਨ ਵਧੀਆ ਲਾਭ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੰਮ ਵੀ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਸਨਂ ਨਾਭਿਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਤ ਵਿਨਾਸ਼ਂ ਵਾ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ। ਅਪਿ ਸਿਨ੍ਧੋਰ੍ਗਿਰੇਰ੍ਵਾऽਪਿ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਜਾਂ ਨਾਸ ਚਾਹੁਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ, ਨਾ ਪਹਾੜ ਦਾ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਮਾਣਵ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਛੱਡੋ।
ਉਤ੍ਥਾਨਯੁਕ੍ਤਃ ਸਤਤਂ ਪਰੇषਾਮਨ੍ਤਰੈषਣੇ। ਆਨृਣ੍ਯਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਰਃ ਪਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨ ਏਵ ਚ
ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਮੌਕੇ ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤ੍ਵੇਵਾਤ੍ਮਾऽਵਮਨ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪੁਰੁषੇਣ ਕਦਾਚਨ। ਨ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਪਰਿਭੂਤਸ੍ ਭੂਤਿਰ੍ਭਵਤਿ ਸ਼ੋਭਨਾ
ਪਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘਟੀਆ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰੱਕੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਏਵਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਕਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰਿਯਂ ਲੋਕਸ੍ਯ ਭਾਰਤ। ਚਿਤ੍ਰਾ ਸਿਦ੍ਧਿਗਤਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਕਾਲਾਵਸ੍ਥਾਵਿਭਾਗਸ਼ਃ
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਇਹੀ ਢੰਗ ਹੈ। ਸਫਲਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਮੇ ਪਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਾਸਯਾਮਾਸ ਪਣ੍ਡਿਤਮ੍। ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਰ੍ਥਮਿਮਂ ਪ੍ਰਾਹ ਪਿਤ੍ਰੇ ਮੇ ਭਰਤਰ੍षਭ
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੱਦਾ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ।
ਨੀਤਿਂ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਂ ਭ੍ਰਾਤृਨ੍ਮੇऽਗ੍ਰਾਹਯਨ੍ਪੁਰਾ। ਤੇषਾਂ ਸਕਾਸ਼ਾਦਸ਼੍ਰੌषਮਹਮੇਤਾਂ ਤਦਾ ਗृਹੇ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਨੀਤੀ-ਗਿਆਨ ਸਿੱਖਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ, ਘਰ ਵਿਚ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੁਣੀਆਂ।