ਉਤ੍ਸੀਦੇਰਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਕਰ੍ਮ ਚੇਦ੍ਯਦਿ। [ਤਥਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਨ ਵਰ੍ਧੇਰਨ੍ਕਰ੍ਮ ਚੇਦਫਲਂ ਭਵੇਤ੍ ।।]
ਜੇ ਲੋਕ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਵਧਦੇ ਨਹੀਂ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਪਿਚ ਫਲਂ ਕਰ੍ਮ ਪਸ਼੍ਯਾਮਃ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਜਨਾਨ੍। ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਹ੍ਯਪਿ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਲੋਕਾਃ ਕਥਂਚਨ
ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਲੋਕ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਰੋਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚ ਦਿष੍ਟਪਰੋ ਲੋਕੇ ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਹਠਵਾਦਕਃ। ਉਭਾਵਪਿ ਸ਼ਠਾਵੇਤੌ ਕਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਕਿਸਮਤ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਨ; ਕਰਮ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮੱਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੋ ਹਿ ਦਿष੍ਟਮੁਪਾਸੀਤ ਨਿਰ੍ਵਿਚੇष੍ਟਃ ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਪਨ੍। ਅਵਸੀਦੇਤ੍ਸੁਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰਾਮੋ ਘਟ ਇਵੋਦਕੇ
ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੜੇ ਵਾਂਗ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਹਠਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯਃ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਕਰ੍ਮਕृਤ੍। ਆਸੀਤ ਨ ਚਿਰਂ ਜੀਵੇਦਨਾਥ ਇਵ ਦੁਰ੍ਬਲਃ
ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਜ਼ਿੱਦੀ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ।
ਅਕਸ੍ਮਾਦਿਹ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੂਰੁषਃ। ਤਂ ਹਠੇਨੇਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ ਹਿ ਯਤ੍ਨੋ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਇਥੇ ਅਚਾਨਕ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ; ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਵਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਸ਼੍ਰਿਤ੍ਪੁਰੁषੋ ਦਿष੍ਟਂ ਨਾਮ ਭਜਤ੍ਯੁਤ। ਦੈਵੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪਾਰ੍ਥ ਤਦ੍ਦੈਵਮਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਗ ਹੈ; ਪਰਥਾ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਲਿਖਤ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤਾਵਸ੍ਕਰ੍ਮਣਾ ਕਿਂਚਿਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੂਰੁषਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਦृष੍ਟਂ ਤਤ੍ਪੌਰੁषਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਦਾ ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨ ਕਾਰਣਾਤ੍। ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ਪ੍ਰਕਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਫਲਂ ਪੁਰੁषਸਤ੍ਤਮ
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇਹ ਫਲ ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸਮਝੋ।
ਏਵਂ ਹਠਾਚ੍ਚ ਦੈਵਾਚ੍ਚ ਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤਥਾ। ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁਰੁषਸ੍ਤਤ੍ਫਲਂ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜ਼ੋਰ, ਭਾਗ, ਸੁਭਾਵ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤਾਪਿ ਹਿ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮੈਵ ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਵਿਦਧਾਤਿ ਵਿਭਜ੍ਯੇਹ ਫਲਂ ਪੂਰ੍ਵਕਤਂ ਨृਣਾਮ੍
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਰੱਬ ਵੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਧਿ ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਵੈ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍। ਤਦ੍ਧਾਤृਵਿਹਿਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲੋਦਯਮ੍
ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਦੇਹੋऽਯਂ ਧਾਤੁਃ ਕਰ੍ਮਣਿ ਕਰ੍ਮਣਿ। ਸ ਯਥਾ ਪ੍ਰੇਰਯਤ੍ਯੇਨਂ ਤਥਾऽਯਂ ਕੁਰੁਤੇऽਵਸ਼ਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹਰ ਕਰਮ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੇषੁਤੇषੁ ਹਿ ਕृਤ੍ਯੇषੁ ਵਿਨਿਯੋਕ੍ਤਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਕਾਰਯਤ੍ਯਵਸ਼ਾਨ੍ਯਪਿ
ਹਰੇਕ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮਹਾਂਰੱਬ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੌਂਤਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਨਾ ਚਾਹਣ, ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸਾऽਰ੍ਥਾਨ੍ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਰ੍ਮਣਾ। ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਯਂ ਵੀਰ ਪੁਰੁषਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍
ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਨਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਰੇ, ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸਂਖ੍ਯਾਤੁਂ ਨੈਵ ਸ਼ਕ੍ਯਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ। ਅਗਾਰਨਗਰਾਣਾਂ ਹਿ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪੁਰੁषਹੈਤੁਕੀ
ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ; ਘਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਿਲੇ ਤੈਲਂ ਗਵਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਕਾष੍ਠੇ ਪਾਵਕਮਨ੍ਤਤਃ। ਏਵਂ ਧੀਰੋ ਵਿਜਾਨੀਯਾਦੁਪਾਯਂ ਚਾਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਵਿਚ ਤੇਲ, ਗਾਂ ਵਿਚ ਦੂਧ, ਤੇ ਲੱਕੜ ਵਿਚ ਅੱਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਲਈ ਢੰਗ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਾਰਣੇष੍ਵਸ੍ਵ ਸਿਦ੍ਧਯੇ। ਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮੁਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਣਾਮਿਹ ਜਨ੍ਤਵਃ
ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਲਈ ਕਾਰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਥੇ ਜੀਵ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਕਾਮਯਾਬੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਸ਼ਲੇਨ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਾਧੁ ਸ੍ਵਨੁष੍ਠਿਤਮ੍। ਇਦਂ ਤ੍ਵਕੁਸ਼ਲੇਨੇਤਿ ਵਿਸ਼ੇषਾਦੁਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟਾਪੂਰ੍ਤ੍ਤਫਲਂ ਨ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨ ਗੁਰੁਰ੍ਭਵੇਤ੍। ਪੁਰੁषਃ ਕਰ੍ਮਸਾਧ੍ਯੇषੁ ਸ੍ਵਾਚ੍ਚੇਦਯਮਕਾਰਣਮ੍
ਯਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਾਦੇਵ ਪੁਰੁषਃ ਕਰ੍ਮਸਿਦ੍ਧੌ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ। ਅਸਿਦ੍ਧੌ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਤੇ ਚਾਪਿ ਕਰ੍ਮਨਾਸ਼ਃ ਕਥਂ ਤ੍ਵਿਹ
ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਸਫਲਤਾ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਥੇ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਹਠੇਨੈਕੇ ਦੈਵੇਨੈਕੇ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੁਤ। ਪੁਂਸਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਜਂ ਕੇਚਿਦ੍ਦੈਵਮੇਤਦ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਭਾਗ ਨਾਲ; ਕੁਝ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਭਾਗ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਨ ਚੈਵੈਤਾਵਤਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤ ਇਤਿ ਚਾਪਰੇ। ਅਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਮਦृਸ਼੍ਯਂ ਤੁ ਦਿष੍ਟਂ ਚੈਵ ਤਥਾ ਹਠਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੀ ਹਨ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਹਿ ਹਠਾਚ੍ਚੈਵ ਦਿष੍ਟਾਚ੍ਚਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਂਤਤਿਃ। ਕਿਂਚਿਦ੍ਦੈਵਾਦ੍ਧਠਾਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕਿਂਚਿਦੇਵ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਤਃ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਕੰਮ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰੁषਃ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍। ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਯੇ ਵੈ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦੋਜਨਾਃ
ਇਨ੍ਹਾ ਤਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਨੁੱਖ ਚੌਥਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਥੇ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਤਥੈਵ ਧਾਤਾ ਭੂਤਾਨਾਮਿष੍ਟਾਨਿष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਃ। ਯਦਿ ਨ ਸ੍ਵਾਨਨ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕृਪਣੋ ਨਾਮ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਦੋਵੇਂ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਜੂਸ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ।
ਯਂਯਮਰ੍ਥਮਭਿਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਃ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ ਪੂਰੁषਃ। ਤਤ੍ਤਤ੍ਸਫਲਮੇਵ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਦਿ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰਾ ਕृਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਰਿਦ੍ਵਾਰਾਮਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਂ ਤੁ ਨਾਨੁਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਨਰਾਃ। ਤਥੈਵਾਨਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਂ ਚ ਯਥਾ ਲੋਕਾਸ੍ਤਥੈਵ ਤੇ
ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਨਤੀਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵ ਕਰ੍ਮੇਤਿ ਮਨੋਰੇष ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ। ਏਕਾਨ੍ਤੇਨ ਹ੍ਯਨੀਹੋऽਯਂ ਵਰ੍ਤਤੇऽਸ੍ਮਾਸੁ ਸਂਪ੍ਰਤਿ
ਮਨ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਆਲਸੀਪਣ ਹੀ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਹਿ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰਾਯੇਣੇਹ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ। ਏਕਾਨ੍ਤਫਲਸਿਦ੍ਧਿਂ ਤੁ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤ੍ਯਲਸਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜੋ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਥੇ ਨਤੀਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ। ਪਰ ਆਲਸੀ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।