ਨਾਵਮਨ੍ਯੇ ਨ ਗਰ੍ਹੇ ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਪਾਰ੍ਥ ਕਥਂਚਨ। ਈਸ਼੍ਵਰਂ ਕੁਤ ਏਵਾਹਮਵਮਂਸ੍ਯੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍
ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਜਾਂ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਾਰਥ; ਫਿਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਘੱਟ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਆਰ੍ਤਾऽਹਂ ਪ੍ਰਲਪਾਮੀਦਮਿਤਿ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਭਾਰਤ। ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਵਿਲਪਿष੍ਯਾਮਿ ਸੁਮਨਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਭਾਰਤ, ਮੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਸਮਝ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਲਾਪ ਕਰਾਂਗਾ—ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਕਰ੍ਮ ਖਲ੍ਵਿਹ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਜਾਤੇਨਾਮਿਤ੍ਰਕਰ੍ਸ਼ਨ। ਅਕਰ੍ਮਾਣੋ ਹਿ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾ ਨੇਤਰੇ ਜਨਾਃ
ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਦਮਣਹਾਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਵਲ ਅਡੋਲ ਜੀਵ ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਆਮਾਤृਸ੍ਤਨ੍ਯਪਾਨਾਚ੍ਚ ਯਾਵਚ੍ਛਯ੍ਯੋਪਸਰ੍ਪਣਮ੍। ਜਙ੍ਗਮਾਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵृਤ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਮਾਂ ਦਾ ਦੂਧ ਪੀਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੌਣ ਤੱਕ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੰਗਲੀਆਂ ਜੀਵ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਜਙ੍ਗਮੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਮਨੁष੍ਯਾ ਭਰਤਰ੍षਭ। ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵृਤ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚੇਹ ਚ
ਜੰਗਲੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਤੇ ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ੀ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਥਾਨਮਭਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਭਾਰਤ। ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਫਲਮਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਲੋਕਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕਮ੍
ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਭਾਰਤ, ਉੱਠਣ-ਜਾਗਣ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਦਿੱਖਣਯੋਗ ਫਲ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾਨਮੁਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤਰਃ। ਅਪਿ ਧਾਤਾ ਵਿਧਾਤਾ ਚ ਯਥਾऽਯਮੁਦਕੇ ਬਕਃ
ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੀਵ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਗਲਾ।
[ਅਕਰ੍ਮਣਾਂ ਵੈ ਭੂਤਾਨਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵਾਨ੍ਨ ਹਿ ਕਾਚਨ। ਤਦੇਵਾਭਿਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇਤ ਨ ਵਿਹਨ੍ਯਾਤ੍ਕਦਾਚਨ ।।]
ਜੋ ਜੀਵ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਇਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣੀ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ ਕੁਰੁ ਮਾਹਾਸੀਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਭਵ ਦਂਸ਼ਿਤਃ। ਕृਤ੍ਯਂ ਹਿ ਯੋऽਭਿਜਾਨਾਤਿ ਸਹਸ੍ਰੇ ਸੋਸ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਾਂ
ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਕਰ, ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸੁਸਤ ਨਾ ਹੋ; ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਚਾਪਿ ਭਵੇਤ੍ਕਾਰ੍ਵਂ ਵਿਵृਦ੍ਧੌ ਰਕ੍ਸ਼ਣੇ ਤਥਾ। ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੋ ਦ੍ਯਨਾਵਾषਃ ਕ੍ਸ਼ੀਯੇਤ ਹਿਮਵਾਨਪਿ
ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਵਧਣ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਿਸਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਿਮਾਲਾ ਵੀ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਸੀਦੇਰਨ੍ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਕਰ੍ਮ ਚੇਦ੍ਯਦਿ। [ਤਥਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਨ ਵਰ੍ਧੇਰਨ੍ਕਰ੍ਮ ਚੇਦਫਲਂ ਭਵੇਤ੍ ।।]
ਜੇ ਲੋਕ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਵਧਦੇ ਨਹੀਂ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਪਿਚ ਫਲਂ ਕਰ੍ਮ ਪਸ਼੍ਯਾਮਃ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਜਨਾਨ੍। ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਹ੍ਯਪਿ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਲੋਕਾਃ ਕਥਂਚਨ
ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਲੋਕ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਰੋਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚ ਦਿष੍ਟਪਰੋ ਲੋਕੇ ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਹਠਵਾਦਕਃ। ਉਭਾਵਪਿ ਸ਼ਠਾਵੇਤੌ ਕਰ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਕਿਸਮਤ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਨ; ਕਰਮ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਮੱਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੋ ਹਿ ਦਿष੍ਟਮੁਪਾਸੀਤ ਨਿਰ੍ਵਿਚੇष੍ਟਃ ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਪਨ੍। ਅਵਸੀਦੇਤ੍ਸੁਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰਾਮੋ ਘਟ ਇਵੋਦਕੇ
ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਕੁਝ ਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੌਂਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੜੇ ਵਾਂਗ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਹਠਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯਃ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਕਰ੍ਮਕृਤ੍। ਆਸੀਤ ਨ ਚਿਰਂ ਜੀਵੇਦਨਾਥ ਇਵ ਦੁਰ੍ਬਲਃ
ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਜ਼ਿੱਦੀ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ।
ਅਕਸ੍ਮਾਦਿਹ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੂਰੁषਃ। ਤਂ ਹਠੇਨੇਤਿ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ ਹਿ ਯਤ੍ਨੋ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਇਥੇ ਅਚਾਨਕ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ; ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਵਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਸ਼੍ਰਿਤ੍ਪੁਰੁषੋ ਦਿष੍ਟਂ ਨਾਮ ਭਜਤ੍ਯੁਤ। ਦੈਵੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪਾਰ੍ਥ ਤਦ੍ਦੈਵਮਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਗ ਹੈ; ਪਰਥਾ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਲਿਖਤ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤਾਵਸ੍ਕਰ੍ਮਣਾ ਕਿਂਚਿਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੂਰੁषਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਦृष੍ਟਂ ਤਤ੍ਪੌਰੁषਮਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਦਾ ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨ ਕਾਰਣਾਤ੍। ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ਪ੍ਰਕਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਫਲਂ ਪੁਰੁषਸਤ੍ਤਮ
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇਹ ਫਲ ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸਮਝੋ।
ਏਵਂ ਹਠਾਚ੍ਚ ਦੈਵਾਚ੍ਚ ਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤਥਾ। ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁਰੁषਸ੍ਤਤ੍ਫਲਂ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜ਼ੋਰ, ਭਾਗ, ਸੁਭਾਵ ਜਾਂ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤਾਪਿ ਹਿ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮੈਵ ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ। ਵਿਦਧਾਤਿ ਵਿਭਜ੍ਯੇਹ ਫਲਂ ਪੂਰ੍ਵਕਤਂ ਨृਣਾਮ੍
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਰੱਬ ਵੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੰਡਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਧਿ ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਵੈ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍। ਤਦ੍ਧਾਤृਵਿਹਿਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲੋਦਯਮ੍
ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਦੇਹੋऽਯਂ ਧਾਤੁਃ ਕਰ੍ਮਣਿ ਕਰ੍ਮਣਿ। ਸ ਯਥਾ ਪ੍ਰੇਰਯਤ੍ਯੇਨਂ ਤਥਾऽਯਂ ਕੁਰੁਤੇऽਵਸ਼ਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹਰ ਕਰਮ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੇषੁਤੇषੁ ਹਿ ਕृਤ੍ਯੇषੁ ਵਿਨਿਯੋਕ੍ਤਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਕਾਰਯਤ੍ਯਵਸ਼ਾਨ੍ਯਪਿ
ਹਰੇਕ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮਹਾਂਰੱਬ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੌਂਤਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਨਾ ਚਾਹਣ, ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸਾऽਰ੍ਥਾਨ੍ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਰ੍ਮਣਾ। ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਯਂ ਵੀਰ ਪੁਰੁषਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍
ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਨਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਰੇ, ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸਂਖ੍ਯਾਤੁਂ ਨੈਵ ਸ਼ਕ੍ਯਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ। ਅਗਾਰਨਗਰਾਣਾਂ ਹਿ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪੁਰੁषਹੈਤੁਕੀ
ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ; ਘਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਿਲੇ ਤੈਲਂ ਗਵਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਕਾष੍ਠੇ ਪਾਵਕਮਨ੍ਤਤਃ। ਏਵਂ ਧੀਰੋ ਵਿਜਾਨੀਯਾਦੁਪਾਯਂ ਚਾਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਵਿਚ ਤੇਲ, ਗਾਂ ਵਿਚ ਦੂਧ, ਤੇ ਲੱਕੜ ਵਿਚ ਅੱਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਲਈ ਢੰਗ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਾਰਣੇष੍ਵਸ੍ਵ ਸਿਦ੍ਧਯੇ। ਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮੁਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਣਾਮਿਹ ਜਨ੍ਤਵਃ
ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਲਈ ਕਾਰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਥੇ ਜੀਵ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਕਾਮਯਾਬੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਸ਼ਲੇਨ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਾਧੁ ਸ੍ਵਨੁष੍ਠਿਤਮ੍। ਇਦਂ ਤ੍ਵਕੁਸ਼ਲੇਨੇਤਿ ਵਿਸ਼ੇषਾਦੁਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਤਾ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟਾਪੂਰ੍ਤ੍ਤਫਲਂ ਨ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨ ਗੁਰੁਰ੍ਭਵੇਤ੍। ਪੁਰੁषਃ ਕਰ੍ਮਸਾਧ੍ਯੇषੁ ਸ੍ਵਾਚ੍ਚੇਦਯਮਕਾਰਣਮ੍
ਯਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਾਰਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।