ਮਿਤ੍ਰੈਃ ਸਹ ਵਿਰੋਧਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਤੇ ਤੇਜਸਾऽऽਵृਤਃ। ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਦ੍ਵੇष੍ਯਤਾਂ ਚੈਵ ਲੋਕਾਤ੍ਸ੍ਵਜਨਤਸ੍ਤਥਾ
ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋऽਵਮਾਨਾਦਰ੍ਥਹਾਨਿਮੁਪਾਲਮ੍ਭਮਨਾਦਰਮ੍। ਸਂਤਾਪਦ੍ਵੇषਮੋਹਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੂਂਸ਼੍ਚ ਲਭਤੇ ਨਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬੇਇੱਜਤੀ ਕਾਰਨ ਧਨ ਦੀ ਹਾਨੀ, ਤਾਣ, ਨਫ਼ਰਤ, ਦੁਖ, ਭਟਕਾਵਾ, ਤੇ ਵੈਰੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਦਣ੍ਡਾਨ੍ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਪੁਰੁषੋऽਨਯਾਤ੍। ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਜਨਾਦਪਿ
ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸੁਖ, ਜਿੰਦ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਗਵਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਯੋਪਕਰ੍ਤॄਸ਼੍ਚ ਹਰ੍ਤॄਸ਼੍ਚ ਤੇਜਸੈਵੋਪਗਚ੍ਛਤਿ। ਤਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਵਿਜਤੇ ਲੋਕਃ ਸਰ੍ਪਾਦ੍ਵੇਸ਼੍ਮਗਤਾਦਿਵ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਚੋਰਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋਂ ਐਸੇ ਡਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਹੋਵੇ।
ਯਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਵਿਜਤੇਲੋਕਃ ਕਥਂ ਤਸ੍ਯ ਭਵੋ ਭਵੇਤ੍। ਅਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਲੋਕੋ ਵਿਕੁਰੁਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਪੱਕਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਤ੍ਯੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ਤੇਜੋ ਨ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮृਦੁਰ੍ਭਵੇਤ੍। ਕਾਲੇਕਾਲੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮृਦੁਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੋਪਿ ਵਾ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਰਮ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਨਰਮ ਜਾਂ ਤਿੱਖਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕਾਲੇ ਮृਦੁਰ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਕਾਲੇ ਭਵਤਿ ਦਾਰੁਣਃ। ਸ ਵੈ ਸੁਖਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਲੋਕੇऽਮੁष੍ਮਿਨ੍ਨਿਹੈਵ ਚ
ਕਦੇ ਨਰਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਦੇ ਤਿੱਖਾ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾਕਾਲਾਂਸ੍ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤਾਨ੍। ਯੇ ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮਸਂਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪੂਰ੍ਵੋਪਕਾਰੀ ਯਸ੍ਤੇ ਸ੍ਯਾਦਪਰਾਧੇ ਗਰੀਯਸਿ। ਉਪਕਾਰੇਣ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਮਪਰਾਧਿਨਃ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਹੁਣ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਕਾਰਨ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਬੁਦ੍ਧਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਮਪਰਾਧਿਨਾਮ੍। ਨ ਹਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਾਣ੍ਡਿਤ੍ਵਂ ਸੁਲਭਂ ਪੁਰੁषੇਣ ਵੈ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਣਜਾਣਪਣ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ।
ਅਥ ਚੇਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਜਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰੂਯੁਸ੍ਤੇ ਤਦਬੁਦ੍ਧਿਜਮ੍। ਪਾਪਾਨ੍ਸ੍ਵਲ੍ਪੇऽਪਿ ਤਾਨ੍ਹਨ੍ਯਾਦਪਰਾਧੇ ਤਥਾऽਨृਜੂਨ੍
ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਕਹੇ ਕਿ ਇਹ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਮੰਨ ਕੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਕੋਪਰਾਧਸ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਭਵੇਤ੍। ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸਤਿ ਵਧ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਲ੍ਪੇऽਪ੍ਯਪਕृਤੇ ਭਵੇਤ੍
ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੋਸ਼ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਦੂਜਾ ਵਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਅਜਾਨਤਾ ਭਵੇਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਦਪਰਾਧਃ ਕृਤੋ ਯਦਿ। ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵ ਤਸ੍ਯਾਹੁਃ ਸੁਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਕਰ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮृਦੁਨਾ ਦਾਰੁਣਂ ਹਨ੍ਤਿ ਮृਦੁਨਾ ਹਨ੍ਤ੍ਯਦਾਰੁਣਮ੍। ਨਾਸਾਧ੍ਯਂ ਮृਦੁਨਾ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੀਵ੍ਰਤਰਂ ਮृਦੁ
ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਕਠੋਰਤਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਅਕਠੋਰਤਾ ਵੀ ਜਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਨਰਮਤਾ ਕਠੋਰਤਾ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਬਲਾਬਲਮਥਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਕਾਰਣਂ ਚੈਵ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤੇਜਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਿ ਵਾ
ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮਾਂ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਾਦੇਸ਼ਕਾਲੇ ਕਿਂਚਿਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍। ਤਥਾ ਲੋਕਭਯਾਚ੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਮਪਰਾਧਿਤਮ੍
ਗਲਤ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਤ ਏਵਂਵਿਧਾਃ ਕਾਲਾਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਯਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ। ਅਤੋऽਨ੍ਯਥਾऽਨੁਵਰ੍ਤਤ੍ਸੁ ਤੇਜਸਃ ਕਾਲ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਉਹ ਸਮੇਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਤਾਕਤ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਹਂ ਤੇਜਸਃ ਕਾਲਂ ਤਵ ਮਨ੍ਯੇ ਨਰਾਧਿਪ। ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰੇषੁ ਲੁਬ੍ਧੇषੁ ਸਤਤਂ ਚਾਪਕਾਰਿषੁ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਤਾਕਤ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨ ਹਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ਮਾਕਾਲੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇऽਦ੍ਯ ਕੁਰੂਨ੍ਪ੍ਰਤਿ। ਤੇਜਸਸ਼੍ਚਾਗਤੇ ਕਾਲੇ ਤੇਜ ਉਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਹੁਣ ਕੁਰੁਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ; ਤਾਕਤ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮृਦੁਰ੍ਭਵਤ੍ਯਵਜ੍ਞਾਤਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਦੁਦ੍ਵਿਜਤੇ ਜਨਃ। ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦ੍ਵਯਂ ਚੈਤਦ੍ਯੋ ਵੇਦ ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਨਰਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੋਕ ਹਲਕਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਠੋਰ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਲੋਕ ਡਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਰਮਤਾ ਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ।
ਦ੍ਰੌਪਦ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਾਕ੍ਸ਼ਰਪਦਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਉਵਾਚ ਦ੍ਰੌਪਦੀਂ ਰਾਜਾ ਸ੍ਮਯਮਾਨੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕਾਰਣੇ ਭਵਤੀ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਮਤੇਃ। ਯੇਨ ਕ੍ਰੋਧਂ ਮਹਾਪ੍ਰਜ੍ਞੇ ਬਹੁਧਾ ਬਹੁਮਨ੍ਯਸੇ। ਕ੍ਰੋਧਮੂਲਂ ਹਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਕਾਰਣੈਃ ਸ਼ृਣੁ ਤਂ ਮਮ
ਤੁਸੀਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਾੜੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੇ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਧੋ ਹਨ੍ਤਾ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਕ੍ਰੋਧੋ ਭਾਵਯਿਤਾ ਪੁਨਃ। ਇਤਿ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਹਾਪ੍ਰਾਤ੍ਰੇ ਕ੍ਰੋਧਮੂਲੌ ਭਵਾਭਵੌ
ਗੁੱਸਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਵਾਲੀ, ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਹੋਣਾ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣਾ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਗੁੱਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਯੋ ਹਿ ਸਂਹਰਤੇ ਕ੍ਰੋਧਂ ਭਾਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਸ਼ੋਭਨੇ। `ਯੋ ਨ ਸਂਹਰਤੇ ਕ੍ਰੋਧਂ ਤਸ੍ਯਾਭਾਵੋ ਭਵਤ੍ਯੁਤ। ਅਭਾਵਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਰੋਧੋ ਭਵਤਿ ਸ਼ੋਭਨੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦਾ, ਉਹ ਅਸਤਿਤਵ ਖੋ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੋਹਣੀਏ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਯਃ ਪੁਨਃ ਪੁਰੁषਃ ਕ੍ਰੋਧਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਸृਜਤੇ ਸ਼ੁਭੇ। ਤਸ੍ਯਾਭਾਵਾਯ ਭਵਤਿ ਕ੍ਰੋਧਃ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਰਹੇ, ਸੋਹਣੀਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਗੁੱਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਧਮੂਲੋ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮਿਹ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ। ਤਤ੍ਕਥਂ ਮਾਦृਸ਼ਃ ਕ੍ਰੋਧਮੁਤ੍ਸृਜੇਲ੍ਲੋਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਥੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤਬਾਹੀ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਗੁੱਸਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਪਾਪਂ ਨਰਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਹਨ੍ਯਾਦ੍ਗੁਰੂਨਪਿ। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਪਰੁषਯਾ ਵਾਚਾ ਸ਼੍ਰੇਯਸੋऽਪ੍ਯਵਮਨ੍ਯਤੇ
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਹਲਕਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਚ੍ਯਾਵਾਚ੍ਯੇ ਹਿ ਕੁਪਿਤੋ ਨ ਪ੍ਰਜਾਨਾਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍। ਨਾਕਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਨਾਵਾਚ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਥਾ
ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੰਮ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਤੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਨਾ ਕਹਿ ਸਕੇ।
ਹਿਂਸ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰੋਧਾਦਵਧ੍ਯਾਂਸ੍ਤੁ ਵਧ੍ਯਾਨ੍ਸਂਪੂਜਯੀਤ ਚ। ਆਤ੍ਮਾਨਮਪਿ ਚ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰੇषਯੇਦ੍ਯਮਸਾਦਨਮ੍
ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਨ੍ਦੋषਾਨ੍ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਦ੍ਭਿਰ੍ਜਿਤਃ ਕ੍ਰੋਧੋ ਮਨੀषਿਭਿਃ। ਇਚ੍ਛਦ੍ਭਿਃ ਪਰਮਂ ਸ਼੍ਰੇਯ ਇਹ ਚਾਮੁਤ੍ਰ ਚੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹਨਾਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।