ਅਵਜ੍ਞਾਯ ਹਿਤਂ ਭृਤ੍ਯਾ ਭਜਨ੍ਤੇ ਬਹੁਦੋषਤਾਮ੍। ਆਦਾਤੁਂ ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤੇऽਲ੍ਪਚੇਤਸਃ
ਮਾਲਕ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਨੌਕਰ ਬਹੁਤ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਾਨਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਲਂਕਾਰਾਞ੍ਸ਼ਯਨਾਨ੍ਯਾਸਨਾਨਿ ਚ। ਭੋਜਨਾਨ੍ਯਥ ਪਾਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵੋਪਕਰਣਾਨਿ ਚ
ਗੱਡੀਆਂ, ਕੱਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ, ਬਿਸਤਰ, ਕੁਰਸੀਆਂ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਮਾਨ,
ਆਦਦੀਰਨ੍ਨਧਿਕृਤਾ ਯਥਾਕਾਮਮਚੇਤਸਃ। ਪ੍ਰਦਿष੍ਟਾਨਿ ਚ ਦੇਯਾਨਿ ਨ ਦਦ੍ਯੁਰ੍ਭਰ੍ਤृਸ਼ਾਸਨਾਤ੍
ਅਣਜਾਣ, ਬੇਪਰਵਾਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੁਣ ਅਨੁਸਾਰ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਾਲਕ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਨ ਚੈਨਂ ਭਰ੍ਤृਪੂਜਾਭਿਃ ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ। ਅਵ੍ਰਜ੍ਞਾਨਂ ਹਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਰਣਾਦਪਿ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਕਸਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰ ਗਲਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਮਿਣਂ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਤਾਂਤ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤਿ ਕਟੁਕਾਨ੍ਯਪਿ। ਪ੍ਰੇष੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਭृਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥੋਦਾਸੀਨਵृਤ੍ਤਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨੌਕਰ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸਹਾਇਕ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਰੁੱਖੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਠੰਡੀ-ਠੰਡੀ ਹੋਵੇ।
ਅਪ੍ਯਸ੍ਯ ਦਾਰਾਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭੂਯ ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਤਃ। ਦਾਰਾਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਯਥਾਕਾਮਮਚੇਤਸਃ
ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਪਤੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਪਤਨੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ, ਵਰਤਾਓ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾ ਚ ਨਿਤ੍ਯਮੁਦਿਤਾ ਯਦਿ ਨਾਲ੍ਪਮਪੀਸ਼੍ਵਰਾਤ੍। `ਅਕृਤੋਪਦ੍ਰਵਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਹਾਨਪਿ ਨ ਪੂਜ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਨਰਾ ਨਾਗਾਨ੍ਨ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਨਾਮਘਾਤਿਨਮ੍ ।।' ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਬਹਵੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੋषਾਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਤਾਮ੍
ਲੋਕ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਰੁੜ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੀੜਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਵੈਰੋਚਨੇ ਦੋषਾਨਿਮਾਨ੍ਵਿਦ੍ਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਾਂਵਤਾਮ੍ ।। ਅਥ ਵੈਰੋਚਨੇ ਦੋषਾਨਿਮਾਨ੍ਵਿਦ੍ਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਾਵਤਾਮ੍
ਹੁਣ, ਵਿਰੋਚਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣ।
ਅਸ੍ਥਾਨੇ ਯਦਿ ਵਾ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸਤਤਂ ਰਜਸਾਵृਤਃ। ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਦਣ੍ਡਾਨ੍ਪ੍ਰਣਯਤਿ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਜਸ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿਤ੍ਰੈਃ ਸਹ ਵਿਰੋਧਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਤੇ ਤੇਜਸਾऽऽਵृਤਃ। ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਦ੍ਵੇष੍ਯਤਾਂ ਚੈਵ ਲੋਕਾਤ੍ਸ੍ਵਜਨਤਸ੍ਤਥਾ
ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋऽਵਮਾਨਾਦਰ੍ਥਹਾਨਿਮੁਪਾਲਮ੍ਭਮਨਾਦਰਮ੍। ਸਂਤਾਪਦ੍ਵੇषਮੋਹਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੂਂਸ਼੍ਚ ਲਭਤੇ ਨਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬੇਇੱਜਤੀ ਕਾਰਨ ਧਨ ਦੀ ਹਾਨੀ, ਤਾਣ, ਨਫ਼ਰਤ, ਦੁਖ, ਭਟਕਾਵਾ, ਤੇ ਵੈਰੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਦਣ੍ਡਾਨ੍ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਪੁਰੁषੋऽਨਯਾਤ੍। ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਜਨਾਦਪਿ
ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਆਪਣਾ ਸੁਖ, ਜਿੰਦ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਗਵਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਯੋਪਕਰ੍ਤॄਸ਼੍ਚ ਹਰ੍ਤॄਸ਼੍ਚ ਤੇਜਸੈਵੋਪਗਚ੍ਛਤਿ। ਤਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਵਿਜਤੇ ਲੋਕਃ ਸਰ੍ਪਾਦ੍ਵੇਸ਼੍ਮਗਤਾਦਿਵ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਚੋਰਾਂ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋਂ ਐਸੇ ਡਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਹੋਵੇ।
ਯਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਵਿਜਤੇਲੋਕਃ ਕਥਂ ਤਸ੍ਯ ਭਵੋ ਭਵੇਤ੍। ਅਨ੍ਤਰਂ ਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਲੋਕੋ ਵਿਕੁਰੁਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਪੱਕਾ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਤ੍ਯੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ਤੇਜੋ ਨ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮृਦੁਰ੍ਭਵੇਤ੍। ਕਾਲੇਕਾਲੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮृਦੁਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੋਪਿ ਵਾ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਰਮ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਨਰਮ ਜਾਂ ਤਿੱਖਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕਾਲੇ ਮृਦੁਰ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਕਾਲੇ ਭਵਤਿ ਦਾਰੁਣਃ। ਸ ਵੈ ਸੁਖਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਲੋਕੇऽਮੁष੍ਮਿਨ੍ਨਿਹੈਵ ਚ
ਕਦੇ ਨਰਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਦੇ ਤਿੱਖਾ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾਕਾਲਾਂਸ੍ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤਾਨ੍। ਯੇ ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮਸਂਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪੂਰ੍ਵੋਪਕਾਰੀ ਯਸ੍ਤੇ ਸ੍ਯਾਦਪਰਾਧੇ ਗਰੀਯਸਿ। ਉਪਕਾਰੇਣ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਮਪਰਾਧਿਨਃ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਹੁਣ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਕਾਰਨ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਬੁਦ੍ਧਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਾਂ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਮਪਰਾਧਿਨਾਮ੍। ਨ ਹਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਾਣ੍ਡਿਤ੍ਵਂ ਸੁਲਭਂ ਪੁਰੁषੇਣ ਵੈ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਣਜਾਣਪਣ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਥਾਂ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ।
ਅਥ ਚੇਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਜਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰੂਯੁਸ੍ਤੇ ਤਦਬੁਦ੍ਧਿਜਮ੍। ਪਾਪਾਨ੍ਸ੍ਵਲ੍ਪੇऽਪਿ ਤਾਨ੍ਹਨ੍ਯਾਦਪਰਾਧੇ ਤਥਾऽਨृਜੂਨ੍
ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਕਹੇ ਕਿ ਇਹ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਮੰਨ ਕੇ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਕੋਪਰਾਧਸ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਭਵੇਤ੍। ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸਤਿ ਵਧ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਲ੍ਪੇऽਪ੍ਯਪਕृਤੇ ਭਵੇਤ੍
ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੋਸ਼ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਦੂਜਾ ਵਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਅਜਾਨਤਾ ਭਵੇਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਦਪਰਾਧਃ ਕृਤੋ ਯਦਿ। ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵ ਤਸ੍ਯਾਹੁਃ ਸੁਪਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਕਰ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਚ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮृਦੁਨਾ ਦਾਰੁਣਂ ਹਨ੍ਤਿ ਮृਦੁਨਾ ਹਨ੍ਤ੍ਯਦਾਰੁਣਮ੍। ਨਾਸਾਧ੍ਯਂ ਮृਦੁਨਾ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੀਵ੍ਰਤਰਂ ਮृਦੁ
ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਕਠੋਰਤਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਅਕਠੋਰਤਾ ਵੀ ਜਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਨਰਮਤਾ ਕਠੋਰਤਾ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਬਲਾਬਲਮਥਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਕਾਰਣਂ ਚੈਵ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤੇਜਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਿ ਵਾ
ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮਾਂ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਾਦੇਸ਼ਕਾਲੇ ਕਿਂਚਿਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍। ਤਥਾ ਲੋਕਭਯਾਚ੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਮਪਰਾਧਿਤਮ੍
ਗਲਤ ਥਾਂ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਤ ਏਵਂਵਿਧਾਃ ਕਾਲਾਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਯਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ। ਅਤੋऽਨ੍ਯਥਾऽਨੁਵਰ੍ਤਤ੍ਸੁ ਤੇਜਸਃ ਕਾਲ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਉਹ ਸਮੇਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਇਹ ਹਾਲਾਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਤਾਕਤ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਹਂ ਤੇਜਸਃ ਕਾਲਂ ਤਵ ਮਨ੍ਯੇ ਨਰਾਧਿਪ। ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰੇषੁ ਲੁਬ੍ਧੇषੁ ਸਤਤਂ ਚਾਪਕਾਰਿषੁ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਤਾਕਤ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨ ਹਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਸ਼ਮਾਕਾਲੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇऽਦ੍ਯ ਕੁਰੂਨ੍ਪ੍ਰਤਿ। ਤੇਜਸਸ਼੍ਚਾਗਤੇ ਕਾਲੇ ਤੇਜ ਉਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਹੁਣ ਕੁਰੁਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ; ਤਾਕਤ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮृਦੁਰ੍ਭਵਤ੍ਯਵਜ੍ਞਾਤਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਦੁਦ੍ਵਿਜਤੇ ਜਨਃ। ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦ੍ਵਯਂ ਚੈਤਦ੍ਯੋ ਵੇਦ ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਨਰਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੋਕ ਹਲਕਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਠੋਰ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਲੋਕ ਡਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਰਮਤਾ ਤੇ ਕਠੋਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ।