ਰਾਜਤਃ ਸਲਿਲਾਦਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚੋਰਤਃ ਸ੍ਵਜਨਾਦਪਿ। `ਅਰ੍ਥਿਭ੍ਯਃ ਕਾਲਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਰ੍ਥਵਤਾਂ ਭਯਮ੍'। ਭਯਮਰ੍ਥਵਤਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮृਤ੍ਯੋਃ ਪ੍ਰਾਣਭृਤਾਮਿਵ
ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ, ਅੱਗ ਤੋਂ, ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ, ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ — ਧਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਧਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ।
ਯਥਾ ਹ੍ਯਾਭਿषਮਾਕਾਸ਼ੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ਸ਼੍ਵਾਪਦੈਰ੍ਭੁਵਿ। ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸਲਿਲੇ ਮਤ੍ਸ੍ਯੈਸ੍ਤਥਾ ਸਰ੍ਵੇਣ ਵਿਤ੍ਤਵਾਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਸੱਪ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਧਨ ਵਾਲਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥ ਏਵ ਹਿ ਕੇषਾਂਚਿਦਨਰ੍ਥਂ ਭਜਤੇ ਨृਣਾਮ੍। ਅਰ੍ਥਸ਼੍ਰੇਯਸਿ ਚਾਸਕ੍ਤੋ ਨ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਵਿਨ੍ਦਤੇ ਨਰਃ। ਤਸ੍ਮਾਦਰ੍ਥਾਗਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਨੋਮੋਹਵਿਵਰ੍ਧਨਾਃ
ਕਈਆਂ ਲਈ ਧਨ ਹੀ ਅਨਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਾਵ ਨੂੰ ਹੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਂ ਦਰ੍ਪਮਾਨੌ ਚ ਭਯਮੁਦ੍ਵੇਗ ਏਵ ਚ। ਅਰ੍ਥਜਾਨਿ ਵਿਦੁਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਦੁਃਖਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੰਗਾਲੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਘਮੰਡ, ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ — ਇਹ ਸਭ ਧਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਹਨ।
ਅਰ੍ਥਸ੍ਯੋਪਾਰ੍ਜਨੇ ਦੁਃਖਮਾਰ੍ਜਿਤਾਨਾਂ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਣੇ। ਨਾਸ਼ੇ ਦੁਃਖਂ ਵ੍ਯਯੇ ਦੁਃਖਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਚੈਵਾਰ੍ਥਕਾਰਣਾਤ੍
ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਕਮਾਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਉਸ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੇ ਖਰਚ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖ — ਇਹ ਸਭ ਧਨ ਕਾਰਨ ਹੀ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਰ੍ਥਾ ਦੁਃਖਂ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਪਾਲਿਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਤ੍ਰਵਃ। ਦੁਃਖੇਨ ਚਾਧਿਗਮ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇषਾਂ ਨਾਸ਼ਂ ਨ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਧਨ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਅਸਨ੍ਤੋषਪਰਾ ਮੂਢਾਃ ਸਂਤੋषਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ। ਅਨ੍ਤੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਿਪਾਸਾਯਾਃ ਸਂਤੋषਃ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਤੋषਮੇਵੇਹ ਪਰਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਃ
ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਛਾ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਅਨਿਤ੍ਯਂ ਯੌਵਨਂ ਰੂਪਂ ਜੀਵਿਤਂ ਰਤ੍ਨਸਂਚਯਃ। ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਸਂਵਾਸੋ ਗृਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਪਣ੍ਡਿਤਃ
ਜਵਾਨੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਜੀਵਨ, ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਸਥਿਰ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।
ਤ੍ਯਜੇਤ ਸ ਚ ਯਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਜ੍ਜਾਨ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਨ੍ਸਹੇਤ ਚ। ਨ ਹਿ ਸਂਚਯਵਾਨ੍ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਃ। ਅਤਸ਼੍ਚ ਧਾਰ੍ਮਿਕੈਃ ਪੁਮ੍ਭਿਰਨੀਹਾਰ੍ਥਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣਾ ਤੇ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਵਸਤੂਆਂ ਇਕੱਠ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਲਾਭ ਲਈ ਦੌੜ-ਧੂੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਯਸ੍ਯ ਵਿਤ੍ਤੇਹਾ ਵਰਂ ਤਸ੍ਯ ਨਰੀਹਤਾ। ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਾਦ੍ਧਿ ਪਙ੍ਕਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਹ੍ਯਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨृਣਾਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਲਈ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਬਿਨਾ ਦੌੜ-ਧੂੜ ਦੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਧੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਓਹੀ ਧਨ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੈਵਮਰ੍ਥੇषੁ ਨ ਸ੍ਪृਹਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਧਰ੍ਮੇਣ ਯਦਿ ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤੇਚ੍ਛੋ ਭਵਾਰ੍ਥਤਃ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕਰ। ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੌਤਿਕ ਲਾਭਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ।
ਨਾਰ੍ਥੋਪਭੋਗਲਿਪ੍ਸਾਰ੍ਥਮਿਯਮਰ੍ਥੇਪ੍ਸੁਤਾ ਮਮ। ਭਰਣਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਨ ਲੋਭਤਃ
ਮੇਰੀ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਭੋਗ ਜਾਂ ਆਨੰਦ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਹੈ, ਲੋਭ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਕਥਂ ਹ੍ਯਸ੍ਮਦ੍ਵਿਧੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵਰ੍ਤਮਾਨੋ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੇ। ਭਰਣਂ ਪਾਲਨਂ ਚਾਪਿ ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦਨੁਯਾਯਿਨਾਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਰੇ?
ਸਂਵਿਭਾਗੋ ਹਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ। ਤਥੈਵਾਪਚਮਾਨੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦੇਯਂ ਗृਹਮੇਧਿਨਾ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤृਣਾਨਿ ਭੂਮਿਰੁਦਕਂ ਵਾਕ੍ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਚ ਸੂਨृਤਾ। ਸਤਾਮੇਤਾਨਿ ਗੇਹੇषੁ ਨੋਚ੍ਛਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਦਾਚਨ
ਘਾਸ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲ, ਤੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ — ਇਹ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਦੇਯਮਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਯਨਂ ਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਸਨਮ੍। ਤृषਿਤਸ੍ਯ ਚ ਪਾਨੀਯਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਸ੍ਯ ਚ ਭੋਜਨਮ੍
ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਪਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਛੋਨਾ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਖੜੇ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਅਸਥਾਨ, ਪਿਆਸੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਨੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਚਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸੂਨृਤਾਮ੍। ਉਤ੍ਥਾਯ ਚਾਸਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦੇष ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਯਾਭਿਗਮਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਚਾਰ੍ਚਨਾਮ੍
ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ, ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਠ ਕੇ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਅਸਥਾਨ ਦੇਣਾ — ਇਹ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਉਠਣਾ ਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਮਨਡ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਜ੍ਞਾਤਯੋऽਤਿਥਿਵਾਨ੍ਧਵਾਃ। ਪੁਤ੍ਰਾ ਦਾਰਾਸ਼੍ਚ ਭृਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਦਹੇਯੁਰਪੂਜਿਤਾਃ
ਜੇ ਅਤਿਥੀ, ਅੱਗ, ਬੈਠਣ ਲਈ ਘਾਸ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਅੰਨ੍ਹੇ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਨੌਕਰ ਸਨਮਾਨ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਦੁਖ ਵਿਚ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਪਾਚਯੇਨ੍ਨਾਨ੍ਨਂ ਨ ਵृਥਾ ਘਾਤਯੇਤ੍ਪਸ਼ੂਨ੍। ਨ ਚੈਕਃ ਸ੍ਵਯਮਸ਼੍ਨੀਯਾਦ੍ਵਿਧਿਵਰ੍ਜਂ ਨ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍
ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਖਾਣਾ ਨਾ ਬਣਾਓ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਮਾਰੋ; ਨਾ ਹੀ ਇਕੱਲੇ ਖਾਓ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਭੋਗ ਦੋ।
ਸ਼੍ਵਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਵਪਚੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਯੋਭ੍ਯਸ਼੍ਚਾਵਪੇਦ੍ਭੁਵਿ। ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਹਿ ਨਾਮੈਤਤ੍ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚ ਦੀਯਤੇ
ਕੁੱਤਿਆਂ, ਚੁੱਕਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਭੋਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਘਸਾਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਾਮृਤਭੋਜਨਃ। ਵਿਘਸੋ ਭੁਕ੍ਤਸ਼ੇषਂ ਤੁ ਯਜ੍ਞਸ਼ੇषਂ ਤਥਾऽਮृਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੋਗ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਭੋਗ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਨੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਚਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸੂਨृਤਾਮ੍। ਅਨੁਵ੍ਰਜੇਦੁਪਾਸੀਤ ਸ ਯਜ੍ਞਃ ਪਞ੍ਚਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ, ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਯਜਨ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਾਤ ਹੈ।
ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦਪਰਿਕ੍ਲਿष੍ਟਮਨ੍ਨਮਦ੍ਵਨਿ ਵਰ੍ਤਤੇ। ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਯਾਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਾਯ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਫਲਂ ਮਹਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਮਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਾਫ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੂਣ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਯੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨੋ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੇ। ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਂ ਪਰਂਪ੍ਰਾਹੁਃ ਕਥਂ ਵਾ ਵਿਪ੍ਰ ਮਨ੍ਯਸੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਕੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ?
ਅਹੋ ਬਤ ਮਹਤ੍ਕष੍ਟਂ ਵਿਪਰੀਤਮਿਦਂ ਜਗਤ੍। ਯੇਨਾਪਤ੍ਰਪਤੇ ਸਾਧੁਰਸਾਧੁਸ੍ਤੇਨ ਤੁष੍ਯਤਿ
ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਕਿੰਨੀ ਉਲਟੀ ਚਾਲ ਹੈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਸ਼੍ਨੋਦਰਕृਤੇऽਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਰੋਤਿ ਵਿषਸਂ ਬਹੁ। ਮੋਹਰਾਗਵਸ਼ਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਵਸ਼ਾਨੁਗਃ
ਪੇਟ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਕੁੜ੍ਹਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਟਕਾਵੇ ਤੇ ਲਾਲਚ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਦਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਬੁਧ੍ਯਮਾਨੋਪਿ ਨਰੋ ਹਾਰਿਭਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ। ਵਿਮੂਢਸਂਜ੍ਞੋ ਦੁष੍ਟਾਸ਼੍ਵੈਰੁਦ੍ਧਾਨ੍ਤੈਰਿਵ ਸਾਰਥਿਃ
ਸਮਝ ਆਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਥਵਾਹਾ ਮਾੜੇ ਤੇ ਉਲਝੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
षਡਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਵਿषਯਂ ਸਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੈ ਯਦਾ। ਤਦ੍ਰਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਤ੍ਯषਾਂ ਪੂਰ੍ਵਸਂਕਲ੍ਪਜਂ ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਛੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਮਨ ਉਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋ ਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯੇਹ ਵਿषਯਾਨ੍ਯਾਤਿ ਸੇਵਿਤੁਮ੍। ਵਸ੍ਯੌਤ੍ਸੁਕ੍ਯਂ ਸਂਭਵਤਿ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚੋਪਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਇੰਦ੍ਰੀ ਦਾ ਮਨ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸਂਕਲ੍ਪਵੀਰ੍ਯੇਣ ਕਾਮੇਨ ਵਿषਯੇषੁਭਿਃ। ਵਿਦ੍ਧਃ ਪਤਤਿ ਲੋਭਾਗ੍ਨੌਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਲੋਭਾਤ੍ਪਤਙ੍ਗਵਤ੍
ਫਿਰ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੁਭ ਕੇ, ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਲਾਲਚ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗਾ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।