ਰਾਜਾ ਤੁ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸੁਹृਦ੍ਗਣੈਃ। ਅਸ਼ੇਤ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਾਂਰਾਜਨ੍ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਸਮਾਹਿਤਃ
ਪਰ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਤ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਕੱਟਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਤਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਤੇषਾਮਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮਣਾਮ੍। ਵਨਂ ਯਿਯਾਸਤਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਭੁਜੋऽਗ੍ਰਤਃ। ਤਾਨੁਵਾਚ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਕੁਨ੍ਤੀਪੁਤ੍ਰੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ
ਜਦ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ ਤੇ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੋਏ; ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਵਯਂ ਹਿ ਹृਤਸਰ੍ਵਸ੍ਵਾ ਹृਤਰਾਜ੍ਯਾ ਹृਤਸ਼੍ਰਿਯਃ। ਫਲਮੂਲਾਮਿषਾਹਾਰਾ ਵਨਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮ ਦੁਃਖਿਤਾਃ
ਅਸੀਂ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ, ਰਾਜ ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਫਲ, ਮੂਲ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗੇ।
ਵਨਂ ਚ ਦੋषਬਹੁਲਂ ਬਹੁਵ੍ਯਾਲਸਰੀਸृਪਮ੍। ਪਰਿਕ੍ਲੇਸ਼ਸ਼੍ਚਵੋ ਮਨ੍ਯੇ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਤ੍ਰ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਸੱਪ ਹਨ; ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਪੱਕਾ ਬਹੁਤ ਕਲੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਪਰਿਕ੍ਲੇਸ਼ੋ ਦੈਵਤਾਨ੍ਯਪਿ ਸਾਦਯੇਤ੍। ਕਿਂਪੁਨਰ੍ਮਾਮਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਨਿਵਰ੍ਤਧ੍ਵਂ ਯਥੇष੍ਟਤਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਹ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਕੇ; ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਓ।
ਗਤਿਰ੍ਯਾ ਭਵਤਾਂ ਰਾਜਂਸ੍ਤਾਂ ਵਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾਃ। ਨਾਰ੍ਹਥਾਸ੍ਮਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਭਕ੍ਤਾਨ੍ਸਦ੍ਧਰ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਿਨ
ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਵੋ, ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਤੇ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ੍ਨੇਹਕਰ੍ਮਾਣਿ ਭਕ੍ਤੇषੁ ਦੈਵਤਾਨ੍ਯਪਿ ਕੁਰ੍ਵਤੇ। ਵਿਸ਼ੇषਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇषੁ ਸਦਾਚਾਰਾਵਲਮ੍ਬਿषੁ
ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਮਮਾਪਿ ਪਰਮਾ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇषੁ ਸਦਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਸਹਾਯਵਿਪਰਿਭ੍ਰਂਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਸਾਦਯਤੀਵ ਮਾਮ੍
ਦੋਵੇਂ ਜਾਤ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਭਗਤੀ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਹਰੇਯੁਰ੍ਹਿ ਯੇ ਸਰ੍ਵੇ ਫਲਮੂਲਮृਗਾਂਸ੍ਤਥਾ। ਤ ਇਮੇ ਸ਼ੋਕਜੈਰ੍ਦੁਃਖੈਰ੍ਭ੍ਰਾਤਰੋ ਮੇ ਵਿਮੋਹਿਤਾਃ
ਜੋ ਫਲ, ਮੂਲ ਤੇ ਹਿਰਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਦ੍ਰੌਪਦ੍ਯਾ ਵਿਪ੍ਰਕਰ੍षੇਣ ਰਾਜ੍ਯਾਪਹਰਣੇਨ ਚ। ਦੁਃਖਾਰ੍ਦਿਤਾਨਿਮਾਨ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੈਰ੍ਨਾਹਂ ਯੋਕ੍ਤੁਮਿਹੋਤ੍ਸਹੇ
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੇ ਰਾਜ ਗੁਆਉਣ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਅਸ੍ਮਤ੍ਪੋषਣਜਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਮਾ ਭੂਤ੍ਤੇ ਹृਦਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ। ਸ੍ਵਯਮਾਹृਤ੍ਯ ਵਨ੍ਯਾਨਿ ਤ੍ਵਾਨੁਯਾਸ੍ਯਾਮਹੇ ਵਯਮ੍
ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਵੇ, ਰਾਜਾ ਜੀ। ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਟ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚਲ ਪੈਣਗੇ।
ਅਨੁਧ੍ਯਾਨੇਨ ਜਪ੍ਯੇਨ ਵਿਧਾਸ੍ਯਾਮਃ ਸ਼ਿਵ ਤਵ। ਕਥਾਭਿਸ਼੍ਚਾਨੁਕੂਲਾਭਿਃ ਸਹ ਰਂਸ੍ਯਾਮਹੇ ਵਨੇ
ਧਿਆਨ ਤੇ ਜਪ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗੇ। ਤੇ ਮਨਪਸੰਦ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਾਂਗੇ।
ਏਵਮੇਤਨ੍ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਰਮੇਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਸਹ। ਨ੍ਯੂਨਭਾਵਾਤ੍ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਦੇਸ਼ਮਿਵਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਘੱਟ ਹਾਲਾਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਵਾਪਸ ਹੋਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਥਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸ੍ਵਯਮਾਹृਤ੍ਯ ਭੋਜਿਨਃ। ਮਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤੋऽਨਰ੍ਹਾਨ੍ਧਿਕ੍ਪਾਪਾਨ੍ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਜਾਨ੍
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ, ਖੁਦ ਖਾਣਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਇਜ਼ ਤੰਗੀ ਸਹਿੰਦੇ, ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂ, ਜਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪਾਪੀ ਪੁੱਤਰੇ ਮੌਜਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨृਪਤਿਃ ਸ਼ੋਚਨ੍ਨਿषਸਾਦ ਮਹੀਤਲੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਤਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮਰਤੋ ਵਿਦ੍ਵਾਞ੍ਸ਼ੌਨਕੋ ਨਾਮ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਃ। ਯੋਗੇ ਸਾਙ੍ਖ੍ਯੇ ਚ ਕੁਸ਼ਲੋ ਰਾਜਾਨਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਅਧਿਆਤਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੌਨਕ ਸੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਤੇ ਸਾਂਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ:
ਸ਼ੋਕਸ੍ਥਾਨਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਹਰ੍षਸ੍ਥਾਨਸ਼ਤਾਨਿ ਚ। ਦਿਵਸੇਦਿਵਸੇ ਮੂਢਮਾਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨ ਪਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁਖ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮੂਰਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੇ ਨਹੀਂ।
ਨ ਹਿ ਜ੍ਞਾਨਵਿਰੁਦ੍ਧੇषੁ ਬਹੁਦੋषੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ। ਸ਼੍ਰੇਯੋਘਾਤਿषੁ ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਭਵਦ੍ਵਿਧਾਃ
ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ।
ਅष੍ਟਾਙ੍ਗਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਹੁਰ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰੇਯੋਭਿਘਾਤਿਨੀਮ੍। ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਰਾਜਨ੍ਸਾ ਤ੍ਵਯ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਰਿਵਾਇਤ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹ ਬੁੱਧੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚੈਵ ਗ੍ਰਹਣਂ ਧਾਰਣਂ ਤਥਾ। ਊਹਾਪੋਹੋऽਰ੍ਥਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਤਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਧੀਗੁਣਾਃ
ਸੇਵਾ, ਸੁਣਨਾ, ਸਮਝਣਾ, ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ, ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ, ਗਲਤੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨਾ, ਅਰਥ ਦੀ ਸਮਝ, ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਪਹਚਾਣ—ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ।
ਅਰ੍ਥਕृਚ੍ਛ੍ਰੇषੁ ਦੁਰ੍ਗੇषੁ ਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸੁ ਸ੍ਵਜਨੇष੍ਵਪਿ। ਸ਼ਾਰੀਰਮਾਨਸੈਰ੍ਦੁਃਖੈਰ੍ਨ ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਭਵਦ੍ਵਿਧਾਃ
ਮਾਲੀ ਤੰਗੀ, ਮੁਸ਼ਕਲ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ-ਮਾਨਸਿਕ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦੇ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਚਾਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਜਨਕੇਨ ਯਥਾ ਪੁਰਾ। ਆਤ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਨਕਰਾਗੀਤਾਃ ਸ਼੍ਲੋਕਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਉਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮਹਾਨ ਜਨਕ ਨੇ ਕਦੇ ਗਾਏ ਸਨ, ਜੋ ਆਤਮ-ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਨੋਦੇਹਸਮੁਤ੍ਥਾਭ੍ਯਾਂ ਦੁਃਖਾਭ੍ਯਾਮਰ੍ਦਿਤਂ ਜਗਤ੍। ਤਯੋਰ੍ਵ੍ਯਾਸਸਮਾਸਾਭ੍ਯਾਂਸ਼ਮੋਪਾਯਮਿਮਂ ਸ਼ृਣੁ
ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਠਣ ਵਾਲੇ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪੀੜਤ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਪੂਰੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ।
ਵ੍ਯਾਧੇਰਨਿष੍ਟਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛ੍ਰਮਾਦਿष੍ਟਵਿਵਰ੍ਜਨਾਤ੍। ਦੁਃਖਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸ਼ਾਰੀਰਂ ਕਾਰਣੈਃ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਸਰੀਰਕ ਦੁਖ ਚਾਰ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਨਾਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ, ਥਕਾਵਟ, ਤੇ ਘਾਟ।
ਤਦਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਕਾਰਾਚ੍ਚ ਸਤਤਂ ਚਾਵਿਚਿਨ੍ਤਨਾਤ੍। ਆਧਿਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਬਲੇਨ ਤੁ
ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ, ਲਗਾਤਾਰ ਸੋਚ, ਤੇ ਅਭਿਆਸ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਆਧਿ-ਵਿਆਧਿ ਦਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਤਿਮਨ੍ਤੋ ਵ੍ਯਥੋਪੇਤਾਃ ਸ਼ਮਂ ਪ੍ਰਾਗੇਵ ਕੁਰ੍ਵਤੇ। ਮਾਨਸਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਖ੍ਯਾਨੈਃ ਸਂਭੋਗੋਪਨਯੈਰ੍ਨृਣਾਮ੍
ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਸ ਭਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ।
ਮਾਨਸੇਨ ਹਿ ਦੁਃਖੇਨ ਸ਼ਰੀਰਮੁਪਤਪ੍ਯਤੇ। ਅਯਃਪਿਣ੍ਡੇਨ ਤਪ੍ਤੇਨ ਕੁਮ੍ਭਸਂਸ੍ਥਮਿਵੋਦਕਮ੍
ਮਾਨਸਿਕ ਦੁਖ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਸਂ ਸ਼ਮਯੇਤ੍ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨੇਨਾਗ੍ਨਿਮਿਵਾਮ੍ਬੁਨਾ। ਪ੍ਰਸ਼ਨ੍ਤੇ ਮਾਨਸੇ ਦੁਃਖੇ ਸ਼ਾਰੀਰਮੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਮਨ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ। ਜਦ ਮਨ ਦਾ ਦੁਖ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰਕ ਪੀੜ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਨਸੋ ਦੁਃਖਮੂਲਂ ਤੁ ਸ੍ਨੇਹ ਇਤ੍ਯੁਪਲਭ੍ਯਤੇ। ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ਤੁ ਸਜ੍ਜਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਦੁਃਖਯੋਗਮੁਪੈਤਿ ਚ
ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਮਮਤਾ ਹੀ ਹੈ; ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਜੀਵ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨੇਹਮੂਲਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਸ੍ਨੇਹਜਾਨਿ ਭਯਾਨਿ ਚ। ਸ਼ੋਕਹਰ੍षੌ ਤਥਾਯਾਸਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਡਰ ਵੀ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਗਮ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ, ਥਕਾਵਟ — ਇਹ ਸਭ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।