ਤਤਃ ਸੂਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਸ਼ਾਨੁਗਾਮੀ ਭੀਤਸ਼੍ਚ ਕੋਪਾਦ੍ਦ੍ਰੁਪਦਾਤ੍ਮਜਾਯਾਃ। ਵਿਹਾਯ ਮਾਨਂ ਪੁਨਰੇਵ ਸਭ੍ਯਾ- ਨੁਵਾਚ ਕृष੍ਣਾਂ ਕਿਮਹਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ
ਰਥੀ, ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਡਰਿਆ, ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਆਖਾਂ?'
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨੈष ਮਮ ਸੂਤਪੁਤ੍ਰੋ ਵृਕੋਦਰਾਦੁਦ੍ਵਿਜਤੇऽਲ੍ਪਚੇਤਾਃ। ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਾਨਯ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀਂ ਕਿਂ ਤੇ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਵਸ਼ਾਃ ਸਪਤ੍ਨਾਃ
ਇਹ ਰਥੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਦੁਸ਼ਾਸਨ, ਥੋੜੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭੀਮ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪ ਯਾਜ਼ਨਸੇਨੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਤੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਲੈਣਗੇ?
ਤਤਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਸ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਸ਼ਾਸਨਂ ਰਕ੍ਤਦृष੍ਟਿਃ। ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਦ੍ਵੇਸ਼੍ਮ ਮਹਾਰਥਾਨਾ- ਮਿਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਦ੍ਦ੍ਰੌਪਦੀਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀਮ੍
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਠਿਆ, ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਏਹ੍ਯੇਹਿ ਪਾਞ੍ਚਾਲਿ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀਮ੍। ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਂ ਪਸ਼੍ਯ ਵਿਮੁਕ੍ਤਲਜ੍ਜਾ। ਕੁਰੂਨ੍ਭਜਸ੍ਵਾਯਤਪਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰੇ ਧਰ੍ਮੇਣ ਲਬ੍ਧਾऽਸਿ ਸਭਾਂ ਪਰੈਹਿ
'ਆਓ, ਆਓ ਪਾਂਚਾਲੀ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ! ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਲਾਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਕੁਰੁਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾ; ਤੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।'
ਤਤਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਸੁਦੂਰ੍ਮਨਾਃ ਸਾ ਵਿਵਰ੍ਣਮਾਮृਜ੍ਯ ਮੁਖਂ ਕਰੇਣ। ਆਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰਾਵ ਯਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਾ ਵृਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਕੁਰੁਪੁਙ੍ਗਵਸ੍ਯ
ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਠੀ, ਆਪਣਾ ਪੀਲਾ ਚਿਹਰਾ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੂੰਝਿਆ, ਤੇ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਕੁਰੁ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜੀ।
ਤਤੋ ਜਵੇਨਾਭਿਸਸਾਰ ਰੋषਾ- ਦ੍ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਸ੍ਤਾਮਭਿਗਰ੍ਜਮਾਨਃ। ਦੀਰ੍ਘੇषੁ ਨੀਲੇष੍ਵਥ ਚੋਰ੍ਮਿਮਤ੍ਸੁ ਜਗ੍ਰਾਹ ਕੇਸ਼ੇषੁ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਪਤ੍ਨੀਮ੍
ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ਤੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਲੰਬੇ, ਕਾਲੇ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ।
ਯੇ ਰਾਜਸੂਯਾਵਭृਥੇ ਜਲੇਨ ਮਹਾਕ੍ਰਤੌ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਤੇਨ ਸਿਕ੍ਤਾਃ। ਤੇ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਪਰਿਭੂਯ ਵੀਰ੍ਯਂ ਬਲਾਤ੍ਪ੍ਰਮृष੍ਟਾ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਜੇਨ
ਜੋ ਲੋਕ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਧਰਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵਲੋਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬੇਇਜ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਸ ਤਾਂ ਪਰਾਕृष੍ਯ ਸਭਾਸਮੀਪ- ਮਾਨੀਯ ਕृष੍ਣਾਮਤਿਦੀਰ੍ਘਕੇਸ਼ੀਮ੍। ਦੁਃਸ਼ਾਸਨੋ ਨਾਥਵਤੀਮਨਾਥਵ- ਚ੍ਚਕਰ੍ष ਵਾਯੁਃ ਕਦਲੀਮਿਵਾਰ੍ਤਾਮ੍
ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਲੰਬੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬੇਸਹਾਰਾ ਸੀ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਦੁਖੀ ਕੇਲੇ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਕृष੍ਣਮਾਣਾ ਨਮਿਤਾਙ੍ਗਯष੍ਟਿਃ ਸ਼ਨੈਰੁਵਾਚਾਥ ਰਜਸ੍ਵਲਾऽਸ੍ਮਿ। ਏਕਂ ਚ ਵਾਸੋ ਮਮ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧੇ ਸਭਾਂ ਨੇਤੁਂ ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਮਾਮਨਾਰ੍ਯ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਲਾਜ ਨਾਲ ਝੁਕੀ ਹੋਈ, ਹੌਲੇ ਆਖੀ: 'ਮੈਂ ਮਹਾਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕ ਹੀ ਕਪੜਾ ਹੈ, ਝੱਲੇ! ਮੈਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣਾ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਅਨਾਰੀ!'
ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਸਭਂ ਨਿਗृਹ੍ਯ ਕੇਸ਼ੇਸ਼ੁ ਕृष੍ਣੇषੁ ਤਦਾ ਸ ਕृष੍ਣਾਮ੍। ਕृष੍ਣਂ ਚ ਜਿष੍ਣੁਂ ਚ ਹਰਿਂ ਨਰਂ ਚ ਤ੍ਰਾਯਾਯ ਵਿਕ੍ਰੋਸ਼ਤਿ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨਿ
ਫਿਰ, ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਜਦ ਯਾਜ਼ਨਸੇਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਅਰਜੁਨ, ਭੀਮ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਚਾਓ ਲਈ ਪੁਕਾਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਰਜਸ੍ਵਲਾ ਵਾ ਭਵ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨਿ ਏਕਾਮ੍ਬਰਾ ਵਾਪ੍ਯਥਵਾ ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾ। ਦ੍ਯੂਤੇ ਜਿਤਾ ਚਾਸਿ ਕृਤਾऽਸਿ ਦਾਸੀ ਦਾਸੀषੁ ਵਾਸਸ਼੍ਚ ਯਥੋਪਜੋषਮ੍
ਯਜਨਸੇਨੀ, ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੈਂ, ਚਾਹੇ ਇਕ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਹੈਂ; ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣ ਗਈ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਗੁਲਾਮਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈਂ—
ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਕੇਸ਼ੀ ਪਤਿਤਾਰ੍ਧਵਸ੍ਤ੍ਰਾ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨੇਨ ਵ੍ਯਵਧੂਯਮਾਨਾ। ਹੀਮਤ੍ਯਮਰ੍षੇਣ ਚ ਦਹ੍ਯਮਾਨਾ ਸ਼ਨੈਰਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਕृष੍ਣਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਅੱਧਾ ਕੱਪੜਾ ਝੜ ਗਿਆ, ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਖਿੱਚਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ:
ਇਮੇ ਸਮਾਯਾਮੁਪਨੀਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਵਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵੇਨ੍ਦ੍ਰਕਲ੍ਪਾਃ। ਗੁਰੁਸ੍ਥਾਨਾ ਗੁਰਵਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇषਾਮਗ੍ਰੇ ਨੋਤ੍ਸਹੇ ਸ੍ਥਾਤੁਮੇਵਮ੍
ਇੱਥੇ ਸਭ ਵੱਡੇ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਲਣ-ਚਲਣ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੜੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ।
ਨਸ਼ਂਸਕਰ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਵਮਨਾਰ੍ਯਵृਤ ਮਾ ਮਾ ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾਂ ਕੁਰੁ ਮਾ ਵਿਕਾਰ੍षੀਃ। ਨ ਮਰ੍षਯੇਯੁਸ੍ਤਵ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਪਿ ਦੇਵਾ ਯਦਿ ਤੇ ਸਹਾਯਾਃ
ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਬੜਾ ਲੱਜ਼ਤ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਚਲਣ-ਚਲਣ ਵੀ ਨਿਕਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਨੰਗੀ ਨਾ ਕਰ, ਇਹ ਨਾ ਕਰ! ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੀ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਗਲਤ ਕਰਤੂਤ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਧਰ੍ਮੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਧਰ੍ਮਸੁਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੋ ਨਿਪੁਣੋਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਃ। ਵਾਚਾਪਿ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪਰਮਾਣੁਮਾਤ੍ਰ- ਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਦੋषਂ ਨ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਸृਜ੍ਯ
ਧਰਮਸੁਤ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਆਤਮਾ ਹੈ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਧਰਮ ਬੜਾ ਸੁਖਮ ਤੇ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਭੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਦੋਸ਼ ਲੱਭਣ ਲਈ ਗੁਣ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ।
ਇਦਂ ਤ੍ਵਕਾਰ੍ਯਂ ਕੁਰੁਵੀਰਮਧ੍ਯੇ ਰਜਸ੍ਵਲਾਂ ਯਤ੍ਪਰਿਕਰ੍षਸੇ ਮਾਮ੍। ਨ ਚਾਪਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕੁਰੁਤੇऽਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਸਾਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਵੇਦਂ ਮਤਮਭ੍ਯੁਪੇਤਃ
ਕੁਰਾਂ ਦੇ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਕੰਮ ਬੜਾ ਲੱਜ਼ਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ—ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ।
ਧਿਗਸ੍ਤੁ ਨष੍ਟਃ ਖਲੁ ਭਾਰਤਾਨਾਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਚ ਵृਤ੍ਤਮ੍। ਯਤ੍ਰ ਹ੍ਯਤੀਤਾਂ ਕੁਰੁਧਰ੍ਮਵੇਲਾਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਕੁਰਵਃ ਸਭਾਯਾਮ੍
ਹਾਏ! ਭਾਰਤਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਚਲਣ-ਚਲਣ ਖੋ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਕੁਰੁ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਹੋਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦ੍ਰੋਣਸ੍ਯ ਭੀष੍ਮਸ੍ਯ ਚ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤੁਸ੍ਤਥੈਵਾਸ੍ਯ ਚਨਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤੁਸ੍ਤਥੈਵਾਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੋਪਿ। ਨ ਲਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤਿ ਕੁਰੁਵृਦ੍ਧਮੁਖ੍ਯਾਃ
ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ, ਵਿਦੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਕੁਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਸਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
ਤਥਾ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੀ ਕਰੁਣਂ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ਭਰ੍ਤॄਨ੍ਕਟਾਕ੍ਸ਼ੈਃ ਕੁਪਿਤਾਨਪਸ਼੍ਯਤ੍। ਸਾ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍ਕੋਪਪਰੀਤਦੇਹਾ- ਨ੍ਸਨ੍ਦੀਪਯਾਮਾਸ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ਪਾਤੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੁਖੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਗੁੱਸਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਹृਤੇਨ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਤਥਾ ਧਨੇਨ ਰਤ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਮੁਖ੍ਯੈਰ੍ਨ ਤਥਾ ਬਭੂਵ। ਯਥਾ ਤ੍ਰਪਾਕੋਪਸਮੀਰਿਤੇਨ ਕृष੍ਣਾਕਟਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਬਭੂਵ ਦੁਃਖਮ੍
ਰਾਜ ਤੇ ਧਨ ਜਾਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਿੰਨਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਆਈ ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੇ ਦੁਖ ਦਿੱਤਾ।
ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕृष੍ਣਾ- ਮਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਂ ਕृਪਣਾਨ੍ਪਤੀਂਸ੍ਤਾਨ੍। ਆਧੂਯ ਵੇਗੇਨ ਵਿਸਞ੍ਜ੍ਞਕਲ੍ਪਾ- ਮੁਵਾਚ ਦਾਸੀਤਿ ਹਸਨ੍ਸਸ਼ਬ੍ਦਮ੍
ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਦੁਖੀ ਪਤੀਆਂ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਿਲਾਇਆ, ਲਗਭਗ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਉਸਨੂੰ ਗੁਲਾਮਣ ਕਿਹਾ।
ਕਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਤੀਵ ਹृष੍ਟਃ ਸਮ੍ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਹਸਨ੍ਸਸ਼ਬ੍ਦਮ੍। ਗਾਨ੍ਧਾਰਰਾਜਃ ਸੁਬਲਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰ- ਸ੍ਤਥੈਵ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨਮਭ੍ਯਨਨ੍ਦਤ੍
ਕਰਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਹੱਸ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਗਾਂਧਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਬਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੀ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ।
ਸਭ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਬਭੂਵੁਰਨ੍ਯੇ ਤਾਭ੍ਯਾਮृਤੇ ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰੇਣ ਚੈਵ। ਤੇषਾਮਭੂਦ੍ਦੁਃ ਖਮਤੀਵ ਕृष੍ਣਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਭਾਯਾਂ ਪਰਿਕृष੍ਯਮਾਣਾਮ੍
ਸਭਾ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ।
ਨ ਧਰ੍ਮਸੌਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਸੁਭਗੇ ਵਿਵੇਕ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਰੋਮਿ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮਿਮਂ ਯਥਾਵਤ੍। ਅਸ੍ਵਾਮ੍ਯਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪਣਿਤੁਂ ਪਰਸ੍ਵਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਵਸ਼ਤਾਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ
ਧਰਮ ਦੀ ਸੁਖਮਤਾ ਕਰਕੇ, ਸੁਭਾਗੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਠੀਕ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੋਰ ਦਾ ਮਾਲ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਯਜੇਤ ਸਰ੍ਵਾਂ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਮृਦ੍ਧਾਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੋ ਧਰ੍ਮਮਥੋ ਨ ਜਹ੍ਯਾਤ੍। ਉਕ੍ਤਂ ਜਿਤੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਚ ਪਾਣ੍ਡਵੇਨ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਵਿਵੇਕ੍ਤੁਮੇਤਤ੍
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹਾਂ,' ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਦ੍ਵ੍ਯੂਤੇऽਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸ਼ਕੁਨਿਰ੍ਨਰੇषੁ ਕੁਨ੍ਤੀਸੁਤਸ੍ਤੇਨ ਨਿਸृष੍ਟਕਾਮਃ। ਨ ਮਨ੍ਯਤੇ ਤਾਂ ਨਿਕृਤਿਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ- ਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮਿਮਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ
ਜੂਏ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲੱਗਾ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉਸ ਚਲਾਕੀ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।
ਆਹੂਯ ਰਾਜਾ ਕੁਸ਼ਲੈਰਨਾਰ੍ਯੈ- ਰ੍ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਭਿਰ੍ਨੈਕृਤਿਕੈਃ ਸਭਾਯਾਮ੍। ਦ੍ਯੂਤਪ੍ਰਿਯੈਰ੍ਨਾਤਿਕृਤਪ੍ਰਯਤ੍ਨਃ ਕਸ੍ਮਾਦਯਂ ਨਾਮ ਨਿਸृष੍ਟਕਾਮਃ
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਕੁਸ਼ਲ ਤੇ ਨਿਕਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਜੂਏ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਤੇ ਦਗਾਬਾਜ਼ ਸਨ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?
ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਭਾਵੈਰ੍ਨਿਕृਤਿਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੈ- ਰਬੁਧ੍ਯਮਾਨਃ ਕੁਰੁਪਾਣ੍ਡਵਾਗ੍ਰ੍ਯਃ। ਸਮ੍ਭੂਯ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਜਿਤੋऽਪਿ ਯਸ੍ਮਾ- ਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦਯਂ ਕੈਤਵਮਭ੍ਯੁਪੇਤਃ
ਕੁਰੁ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਲਤ ਨੀਅਤ ਤੇ ਦਗਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਹਾਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਲਾਕੀ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ।
ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਚੇਮੇ ਕੁਰਵਃ ਸਭਾਯਾ- ਮੀਸ਼ਾਃ ਸੁਤਾਨਾਂ ਚ ਤਥਾ ਸ੍ਨੁਪਾਣਾਮ੍। ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਮਮ ਚਾਪਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਬ੍ਰੂਤ ਮੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮਿਮਂ ਯਥਾਵਤ੍
ਇੱਥੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੁਰੁ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਵੁਹੂਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਖੜੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ, ਜੋ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿਓ।
ਨ ਸਾ ਸਭਾ ਯਤ੍ਰ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਵृਦ੍ਧਾ ਨ ਤੇ ਵृਦ੍ਧਾ ਯੇ ਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਮ੍। ਨਾਸੌ ਧਰ੍ਮੋ ਯਤ੍ਰ ਨ ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਨ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਯਚ੍ਛਲੇਨਾਨੁਵਿਦ੍ਧਮ੍
ਉਹ ਸਭਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਉਹ ਵੱਡੇ ਨਹੀਂ ਜੇ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਉਹ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਸਚ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਉਹ ਸਚ ਨਹੀਂ ਜੋ ਝੂਠ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।