ਪ੍ਰਾਤਿਪੇਯਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵਾ ਭੀਮਸੇਨਾਃ ਸਬਾਹ੍ਨਿਕਾਃ। ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਾਪਰਾਧੇਨ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਣਗੇ।
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੋ ਮਦੇਨੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ। ਵਿषਾਣਂ ਗੌਰਿਵ ਮਦਾਤ੍ਸ੍ਵਯਮਾਰੁਜਤੇਤ੍ਮਨਃ
ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਆਪ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸੀੰਗ ਤੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਨ੍ਵੇਤਿ ਪਰਸ੍ਯ ਰਾਜਨ੍ ਵੀਰਃ ਕਵਿਃ ਸ੍ਵਾਮਵਮਤ੍ਯ ਦृष੍ਟਿਮ੍। ਨਾਵਂ ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਬਾਲਨੇਤ੍ਰਾ- ਮਾਰੁਹ੍ਯ ਘੋਰੇ ਵ੍ਯਸਨੇ ਨਿਮਜ੍ਜੇਤ੍
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਵੀਰ ਜਾਂ ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਨ-ਮੱਤ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਨੌਕ ਵਾਂਗ, ਭਿਆਨਕ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੋ ਗ੍ਲਹਤੇ ਪਾਣ੍ਡਵੇਨ ਪ੍ਰੀਯਾਯਸੇ ਤ੍ਵਂ ਜਯਤੀਤਿ ਤਚ੍ਚ। ਅਤਿਨਰ੍ਮਾ ਜਾਯਤੇ ਸਂਪ੍ਰਹਾਰੋ ਯਤੋ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਸਮੁਪੈਤਿ ਪੁਂਸਾਮ੍
ਦੁਰਯੋਧਨ ਪਾਂਡਵ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਜਿੱਤ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਝਗੜੇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਓਥੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟਿ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਕਰ੍षਸ੍ਤੇऽਵਾਕ੍ਫਲਃ ਸੁਪ੍ਰਣੀਤੋ ਹृਦਿ ਪ੍ਰੌਢੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪਦਃ ਸਮਾਧਿਃ। ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੇਣ ਕਲਹਸ੍ਤਵਾਯ- ਮਚਿਨ੍ਤਿਤੋऽਭਿਮਤਃ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁਨਾ
ਤੇਰਾ ਲੋਭ, ਚੰਗੀ ਰਾਹਦਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ; ਤੇਰੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਸਲਾਹ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਾਲ ਝਗੜੇ ਵੱਲ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਤਿਪੇਯਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵਾਃ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਕਾਵ੍ਯਾਂ ਵਾਚਂ ਸਂਸਦਿ ਕੌਰਵਾਣਾਮ੍। ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਂ ਸੁਘੋਰਂ ਮਾ ਯਾਸ੍ਯਧ੍ਵਂ ਮਨ੍ਦਮਨੁਪ੍ਰਪਨ੍ਨਃ
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲ ਕੇ, ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਓ।
ਯਦਾ ਮਨ੍ਯੁਂ ਪਾਣ੍ਡਵੋऽਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ- ਰ੍ਨ ਸਂਯਚ੍ਛੇਦਕ੍ਸ਼ਮਦਾਭਿਭੂਤਃ। ਵृਕੋਦਰਃ ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ ਯਮੌ ਚ ਕੋऽਤ੍ਰ ਦ੍ਵੀਪਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੁਮੁਲੇ ਵਸ੍ਤਦਾਨੀਮ੍
ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵ, ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੰਗ ਦੇ ਹੰਗਾਮੇ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮਹਾਰਾਜ ਪ੍ਰਭਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਧਨਾਨਾਂ ਪੁਰਾ ਦ੍ਯੂਤਾਨ੍ਮਨਸਾ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛੇਃ। ਬਹੁਵਿਤ੍ਤਾਨ੍ਪਾਣ੍ਡਵਾਂਸ਼੍ਚੇਜ੍ਜਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਤੇ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਸੁ ਵਿਨ੍ਦੇਹ ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਦੌਲਤ ਦੇ ਮੂਲ ਹੋ; ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੂਏ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਜਿੱਤ ਵੀ ਲਵੋ, ਉਹ ਦੌਲਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਦੇਵੇਗੀ? ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ।
ਜਾਨੀਮਹੇ ਦੇਵਿਤਂ ਸੌਬਲਸ੍ਯ ਵੇਦ ਦ੍ਯੂਤੇ ਨਿਕृਤਿਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਯਃ। ਯਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ਼ਕੁਨਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਾਤੁ ਮਾ ਯੂਯੁਧੋ ਭਾਰਤ ਪਾਣ੍ਡਵੇਯਾਨ੍
ਅਸੀਂ ਸੌਬਲ ਦੇ ਜੂਏ ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਜੂਏ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਕੁਨੀ ਇਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਵੇ; ਭਾਰਤ, ਤੁਸੀਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨਾ ਕਰੋ।
ਪਰੇषਾਮੇਵ ਯਸ਼ਸਾ ਸ਼੍ਲੋਘਸੇ ਤ੍ਵਂ ਸਦਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਃ ਕੁਤ੍ਸਯਨ੍ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਨ੍। ਜਾਨੀਮਹੇ ਵਿਦੁਰ ਯਤ੍ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਬਾਲਾਨਿਵਾਸ੍ਮਾਨਵਮਨ੍ਯਸੇ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਖੱਤਾ, ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਮेशा ਘੱਟ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਵਿਦੁਰ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਪੱਖੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ।
ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਪੁਰੁषੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰਕਾਮੋ ਨਿਨ੍ਦਾਪ੍ਰਸ਼ਂਸੇ ਹਿ ਤਥਾ ਯੁਨਕ੍ਤਿ। ਜਿਹ੍ਵਾऽऽਤ੍ਮਨੋ ਹृਦਯਸ੍ਥਂ ਵ੍ਯਨਕ੍ਤਿ ਜਾਨੀਮਹੇ ਤ੍ਵਨ੍ਮਨਸਃ ਪ੍ਰਾਤਿਕੂਲ੍ਯਮ੍
ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਡਾਈਆਂ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੀਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।
ਉਤ੍ਸਙ੍ਗੇ ਚ ਵ੍ਯਾਲ ਇਵਾਹਿਤੋऽਸਿ ਮਾਰ੍ਜਰਵਤ੍ਪੋषਕਂ ਚੋਪਹਂਸਿ। ਭਰ੍ਤृਘ੍ਨਂ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਹਿ ਪਾਪੀਯ ਆਹੁ- ਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਃ ਕਿਂ ਨ ਬਿਭੇषਿ ਪਾਪਾਤ੍
ਤੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹੈਂ, ਤੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬਿੱਲੀ ਵਾਂਗ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਤੈਨੂੰ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਆਖਦੇ, ਤਾਂ ਖੱਤਾ, ਤੂੰ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?
ਜਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ਫਲਮਾਪ੍ਤਂ ਮਹਦ੍ਵੈ ਮਾऽਸ੍ਮਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਃ ਪਰੁषਾਮੀਹ ਵੋਚਃ। ਦ੍ਵਿषਦ੍ਭਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਗਾਭਿਨਨ੍ਦੀ ਮੁਹੁਰ੍ਦੇषਂ ਯਾਸਿ ਨਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍
ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੱਡਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੋ, ਖੱਤਾ। ਤੂੰ ਵੈਰਿਆਂ ਨਾਲ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਅਮਿਤ੍ਰਤਾਂ ਯਾਤਿ ਨਰੋऽਕ੍ਸ਼ਮਂ ਬ੍ਰੁਵ- ਨ੍ਨਿਗੂਹਤੇ ਗੁਹ੍ਯਮਮਿਤ੍ਰਸਂਸ੍ਤਵੇ। ਤਦਾਸ਼੍ਰਿਤੋऽਪਤ੍ਰਪ ਕਿਂ ਨੁ ਬਾਧਸੇ ਯਦਿਚ੍ਛਸਿ ਤ੍ਵਂ ਤਦਿਹਾਭਿਭਾषਤਸੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਡਾਈਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ ਛੁਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲ।
ਮਾ ਨੋऽਵਮਂਸ੍ਥਾ ਵਿਦ੍ਯ ਮਾਨਸ੍ਤਵੇਦਂ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸ੍ਥਵਿਰਾਣਾਂ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍। ਯਸ਼ੋ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਵਿਦੁਰ ਸਮ੍ਪ੍ਰਣੀਤਂ ਮਾ ਵ੍ਯਾਪृਤਃ ਪਰਕਾਰ੍ਯੇਸ਼ੁ ਭੂਸ੍ਤ੍ਵਮ੍
ਸਾਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਸਮਝ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਨਾ ਦੇਖ। ਵੱਡਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਅਕਲ ਸਿੱਖ। ਆਪਣੀ ਇੱਜਤ ਬਚਾ, ਵਿਦੁਰ, ਜੋ ਸਭ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਝਿਆ ਨਾ ਰਹਿ।
ਅਹਂ ਕਰ੍ਤੇਤਿ ਵਿਦੂਰ ਮਾ ਚ ਮਂਸ੍ਥਾ ਮਾ ਨੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰੁषਾਣੀਹ ਵੋਚਃ। ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਵਿਦੁਰ ਯਦ੍ਧਿਤਂ ਮੇ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਰ੍ਮਾ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੂਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ ਤ੍ਵਮ੍
ਵਿਦੁਰ, ਇਹ ਨਾ ਸੋਚ ਕਿ ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਵਿਦੁਰ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ। ਖੱਤਾ, ਤੂੰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਏਕਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਸ੍ਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਗਰ੍ਭੇ ਸ਼ਯਾਨਂ ਪੁਰੁषਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ। ਤੇਨਾਨੁਸ਼ਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਵਣਾਦਿਵਾਮ੍ਭੋ ਯਥਾ ਨਿਯੁਕ੍ਤੋऽਸ੍ਤਿ ਤਥਾ ਭਵਾਮਿ
ਇਕ ਹੀ ਹਕਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਹਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਥੱਲੇ ਵਗਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੈਸਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਸ਼ਿਰਸਾ ਸ਼ੈਲਮਹਿਂ ਭੋਜਯਤੇ ਚ ਯਃ। ਧੀਰੇਵ ਕੁਰੁਤੇ ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਾਣਾਮਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍। ਯੋ ਬਲਾਦਨੁਸ਼ਾਸ੍ਤੀਹ ਸੋऽਮਿਤ੍ਰਂ ਤੇਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਚੀਰ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਸੱਪ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਅਕਲਮੰਦ ਸਮਝ ਕੇ ਕੰਮ ਸਿਖਾਏ ਜਾਣ। ਪਰ ਜੋ ਜਬਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੈਰੀ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿਤ੍ਰਤਾਮਨੁਵृਤ੍ਤਂ ਤੁ ਸਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਤ੍ਯਪਣ੍ਡਿਤਃ। ਦੀਪ੍ਯ ਯਃ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਾਚ੍ਕਿਰਂ ਨਾਭਿਧਾਵਤਿ। ਭਸ੍ਮਾਪਿ ਨ ਸ ਵਿਨ੍ਦੇਤ ਸ਼ਿष੍ਟਂ ਕ੍ਵਚਨ ਭਾਰਤ
ਅਕਲਹੀਨ ਮਨੁੱਖ ਵਫਾਦਾਰ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜਲਦੀ ਸੜਦੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਰਾਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ, ਭਾਰਤ।
ਨ ਵਾਸਯੇਤ੍ਪਾਰਵਰ੍ਗ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਰਹਿਤਂ ਮਨੁਪ੍ਯਮ੍। ਸ ਯਤ੍ਰੇਚ੍ਛਸਿ ਵਿਦੁਰ ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛ ਸੁਸਾਨ੍ਤ੍ਵਿਤਾ ਹ੍ਯਸਤੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਜਹਾਤਿ
ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰੱਖਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵਿਦੁਰ, ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਜਿਵੇਂ ਮੰਦ-ਚਲਣ ਔਰਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸਿਆ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਤਾਵਤਾ ਪੁਰੁषਂ ਯੇ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਤੇषਾਂ ਸਖ੍ਯਮਨ੍ਤਵਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਰਾਜਨ੍। ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਨਿ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਂ ਦਤ੍ਵਾ ਮੁਸਲੈਰ੍ਘਾਤਯਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੰਨੀ ਗੱਲ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਨ, ਦੱਸੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਿੰਨੀ ਚਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
ਅਬਾਲਤ੍ਵਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਬਾਲੋऽਹਮਿਤ੍ਯੇਵ ਸੁਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧੇ। ਯਃ ਸੌਹृਦੇ ਪੁਰੁषਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦੇਨਂ ਦੂषਯਤੇ ਸ ਬਾਲਃ
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬੱਚਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਰਾਜਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ 'ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ', ਸੁਸਤ-ਅਕਲ ਵਾਲੇ। ਜੋ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਹੈ।
ਨ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਨੀਯਤੇ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਸ੍ਯੇਵ ਗृਹੇ ਪ੍ਰਦੁष੍ਟਾ। ਧ੍ਰੁਵਂ ਨ ਰੋਚੇਦ੍ਭਰਤਰ੍षਭਸ੍ਯ ਪਤਿਃ ਕੁਮਾਰ੍ਯਾ ਇਵ षष੍ਟਿਵਰ੍षਃ
ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੰਦ-ਚਲਣ ਔਰਤ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ। ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨੂੰ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਆਏਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਪਤੀ।
ਅਤਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਚੇਦਨੁਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਸੇ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਹਿਤਾਹਿਤੇषੁ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਰਾਜਞ੍ਜਡਪਙ੍ਗੁਕਾਂਸ਼੍ਚ ਪृਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਤਾਦृਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਾਨ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਤੂੰ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਭਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਔਰਤਾਂ, ਮੂਰਖਾਂ, ਲੰਗੜਿਆਂ ਅਤੇ ਐਸੇ ਹੀ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ, ਰਾਜਨ।
ਲਭ੍ਯਤੇ ਖਲੁ ਪਾਪੀਯਾਨ੍ਨਰੋऽਨੁ ਪ੍ਰਿਯਵਾਗਿਹ। ਅਪ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਹਿ ਪਥ੍ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਤਿੱਖੀ ਪਰ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਪਰਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ। ਅਪ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਾਹ ਪਥ੍ਯਾਨਿ ਤੇਨ ਰਾਜਾ ਸਹਾਯਵਾਨ੍
ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪਸੰਦ-ਨਾਪਸੰਦ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਪਰ ਤਿੱਖੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਅਸਲ ਸਾਥੀ ਹੈ।
ਅਵ੍ਯਾਧਇਜਂ ਕਟੁਜਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮੁष੍ਣਂ ਯਸ਼ੋਮੁषਂ ਪਰੁषਂ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਿਮ੍। ਸਤਾਂ ਪੇਯਂ ਯਨ੍ਨ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਸਨ੍ਤੋ ਮਨ੍ਯੁਂ ਮਹਾਰਾਜ ਪਿਬ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯ
ਜੋ ਚੁਭਣ ਵਾਲਾ, ਕੜਵਾ, ਤੇਜ਼, ਗਰਮ, ਇੱਜਤ ਖੋਹਣ ਵਾਲਾ, ਕਠੋਰ, ਤੇ ਗੰਦੇ ਵਾਸ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾੜੇ ਨਹੀਂ। ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਪੀ ਲੈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾ।
ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਯਸ਼ੋ ਧਨਂ ਚ ਵਾਞ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਸਹਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍। ਯਥਾ ਤਥਾ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਨਮਸ਼੍ਚਤੇऽਸ੍ਤੁ ਮਮਾਪਿ ਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਦਿਸ਼ਨ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਃ
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੈਚਿਤ੍ਰਵੀਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਜਤ ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਐਸਾ ਹੋਵੇ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਭਲਾ ਕਰਣ।
ਆਸ਼ੀਵਿषਾਨ੍ਨੇਤ੍ਰਵਿषਾਨ੍ਕੋਪਯੇਨ੍ਨ ਚ ਪਣ੍ਡਿਤਃ। ਏਵਂ ਤੇऽਹਂ ਵਦਾਮੀਦਂ ਪ੍ਰਯਤਃ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ
ਅਕਲਮੰਦ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਐਸਾ ਹੀ ਮੈਂ, ਕੁਰੁਆਂ ਦੇ ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ।
ਬਹੁਵਿਤ੍ਤਂ ਪਰਾਜੈषੀਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ। ਆਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿਤ੍ਤਂ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਯਦਿ ਤੇऽਸ੍ਤ੍ਯਪਰਾਜਿਤਮ੍
ਤੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ। ਕੌਂਤਿਆ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਦੌਲਤ ਹੈ ਜੋ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਦੱਸ।