ਏਵਂ ਤੇ ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮੋਦਮਾਨਾਃ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ। ਤ੍ਵਨ੍ਨਿਯੁਕ੍ਤਃ ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ ਨਿਗृਹ੍ਣਾਤੁ ਸੁਯੋਧਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ; ਤੇਰੇ ਆਖਣ ਤੇ ਸਵਯਸਾਚੀ ਸੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਵੇ।
ਨਿਗ੍ਰਹਾਦਸ੍ਯ ਪਾਦਸ੍ਯ ਮੋਦਨ੍ਤਾਂ ਕੁਰਵਃ ਸੁਖਮ੍। ਕਾਕੇਨੇਮਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਵਰ੍ਹਾਞ੍ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾਨ੍ਕ੍ਰੋष੍ਟੁਕੇਨ ਚ। ਕ੍ਰੀਣੀष੍ਵ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍ਰਾਜਨ੍ਮਾ ਮਜ੍ਜੀਃ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ
ਇਸ ਦੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਕੁਰੁ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ; ਰਾਜਾ ਜੀ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਲੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਂ ਪੇਹਣ, ਬਾਘ ਗਿੱਧ, ਤੇ ਕ੍ਰੋਸ਼ਟੁਕ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੁੱਬ।
ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਕੁਲਾਰ੍ਥੇ ਪੁਰੁषਂ ਗ੍ਰਾਮਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਕੁਲਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍। ਗ੍ਰਾਮਂ ਜਨਪਦਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਆਤ੍ਮਾਰ੍ਥੇ ਪृਥਿਵੀਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਵੰਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ; ਦੇਸ਼ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਛੱਡ; ਆਪਣੇ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਤ੍ਰੁਭਯਙ੍ਕਰਃ। ਇਤਿ ਸ੍ਮ ਭਾषਤੇ ਕਾਵ੍ਯੋ ਜਮ੍ਭਤ੍ਯਾਗੇ ਮਹਾऽਸੁਰਾਨ੍
ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਡਰ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਵਯ ਨੇ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਵੇਲੇ ਆਖਿਆ ਸੀ।
ਹਿਰਣ੍ਯष੍ਠੀਵਿਨਃ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਵਨਗੋਚਰਾਨ੍। ਗृਹੇ ਕਿਲ ਕृਤਾਵਾਸਾਁਲ੍ਲੋਭਾਦ੍ਰਾਜਾ ਨ੍ਯਪੀਡਯਤ੍। ਸ ਚੋਪਭੋਗਲੋਭਾਨ੍ਧੋ ਹਿਰਣ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪਰਨ੍ਤਪ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਕੁਝ ਜੰਗਲੀ ਪੰਛੀਆਂ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਖ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ।
ਆਯਤਿਂ ਚ ਤਦਾਤ੍ਵਂ ਚ ਉਭੇ ਸਦ੍ਯੋ ਵ੍ਯਨਾਸ਼ਯਤ੍। ਤਦਰ੍ਥਕਾਮਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾਦ੍ਰੁਹਃ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨ੍ਨृਪ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾ ਕਰੋ।
ਮੋਹਾਤ੍ਮਾ ਤਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪਤ੍ਰਿਹਾ ਪੁਰੁषੋ ਯਥਾ। ਜਾਤਞ੍ਜਾਤਂ ਪਾਣ੍ਡਵੇਭ੍ਯਃ ਪੁष੍ਪਮਾਦਤ੍ਸ੍ਵ ਭਾਰਤ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਪਛਤਾਵੋਗੇ। ਭਾਰਤ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਉੱਗਦਾ ਜਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੈ ਲੈਓ।
ਮਾਲਾਕਾਰ ਇਵਾਰਾਮੇ ਸ੍ਨੇਹਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ। ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨਙ੍ਗਾਰਕਾਰੀਵ ਮੈਨਾਦ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੀਃ ਸਮੂਲਕਾਨ੍। ਮਾ ਗਮਃ ਸਮੁਤਾਮਾਤ੍ਯਃ ਸਬਲਸ਼੍ਚ ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਿਵੇਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਲੱਕੜੀ ਵਾਲਾ ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੜ ਸਮੇਤ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾ।
ਸਮਵੇਤਾਨ੍ਹਿ ਕਃ ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਯੁਧ੍ਯੇਤ ਭਾਰਤ। ਮਰੁਦ੍ਭਿਃ ਸਹਿਤੋ ਰਾਜਨ੍ਨਪਿ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਰੁਤ੍ਪਤਿਃ
ਭਾਰਤ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਹੋਏ ਦਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੌਣ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇ’en ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੀ, ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਦ੍ਯੂਤਂ ਮੂਲਂ ਕਲਹਸ੍ਯਾਭ੍ਯੁਪੈਤਿ ਮਿਥੋ ਭੇਦਂ ਮਹਤੇ ਦਾਰੁਣਾਯ। ਤਦਾ ਸ੍ਥਿਤੋऽਯਂ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਃ ਸृਜਤੇ ਵੈਰਮੁਗ੍ਰਮ੍
ਜੂਆ ਹੀ ਝਗੜੇ ਦੀ ਜੜ ਹੈ; ਇਹ ਵੱਡੇ ਵਿਭਾਜਨ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਿਪੇਯਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵਾ ਭੀਮਸੇਨਾਃ ਸਬਾਹ੍ਨਿਕਾਃ। ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਾਪਰਾਧੇਨ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਣਗੇ।
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੋ ਮਦੇਨੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ। ਵਿषਾਣਂ ਗੌਰਿਵ ਮਦਾਤ੍ਸ੍ਵਯਮਾਰੁਜਤੇਤ੍ਮਨਃ
ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਆਪ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸੀੰਗ ਤੋੜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਨ੍ਵੇਤਿ ਪਰਸ੍ਯ ਰਾਜਨ੍ ਵੀਰਃ ਕਵਿਃ ਸ੍ਵਾਮਵਮਤ੍ਯ ਦृष੍ਟਿਮ੍। ਨਾਵਂ ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਬਾਲਨੇਤ੍ਰਾ- ਮਾਰੁਹ੍ਯ ਘੋਰੇ ਵ੍ਯਸਨੇ ਨਿਮਜ੍ਜੇਤ੍
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਵੀਰ ਜਾਂ ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਨ-ਮੱਤ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਨੌਕ ਵਾਂਗ, ਭਿਆਨਕ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਯੋਧਨੋ ਗ੍ਲਹਤੇ ਪਾਣ੍ਡਵੇਨ ਪ੍ਰੀਯਾਯਸੇ ਤ੍ਵਂ ਜਯਤੀਤਿ ਤਚ੍ਚ। ਅਤਿਨਰ੍ਮਾ ਜਾਯਤੇ ਸਂਪ੍ਰਹਾਰੋ ਯਤੋ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਸਮੁਪੈਤਿ ਪੁਂਸਾਮ੍
ਦੁਰਯੋਧਨ ਪਾਂਡਵ ਨਾਲ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਜਿੱਤ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਝਗੜੇ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਓਥੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟਿ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਕਰ੍षਸ੍ਤੇऽਵਾਕ੍ਫਲਃ ਸੁਪ੍ਰਣੀਤੋ ਹृਦਿ ਪ੍ਰੌਢੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪਦਃ ਸਮਾਧਿਃ। ਯੁਧਿष੍ਠਿਰੇਣ ਕਲਹਸ੍ਤਵਾਯ- ਮਚਿਨ੍ਤਿਤੋऽਭਿਮਤਃ ਸ੍ਵਬਨ੍ਧੁਨਾ
ਤੇਰਾ ਲੋਭ, ਚੰਗੀ ਰਾਹਦਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ; ਤੇਰੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਸਲਾਹ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਾਲ ਝਗੜੇ ਵੱਲ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਤਿਪੇਯਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਨਵਾਃ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਕਾਵ੍ਯਾਂ ਵਾਚਂ ਸਂਸਦਿ ਕੌਰਵਾਣਾਮ੍। ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਂ ਸੁਘੋਰਂ ਮਾ ਯਾਸ੍ਯਧ੍ਵਂ ਮਨ੍ਦਮਨੁਪ੍ਰਪਨ੍ਨਃ
ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ; ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲ ਕੇ, ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਓ।
ਯਦਾ ਮਨ੍ਯੁਂ ਪਾਣ੍ਡਵੋऽਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੁ- ਰ੍ਨ ਸਂਯਚ੍ਛੇਦਕ੍ਸ਼ਮਦਾਭਿਭੂਤਃ। ਵृਕੋਦਰਃ ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ ਯਮੌ ਚ ਕੋऽਤ੍ਰ ਦ੍ਵੀਪਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੁਮੁਲੇ ਵਸ੍ਤਦਾਨੀਮ੍
ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵ, ਅਜਾਤਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ, ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੰਗ ਦੇ ਹੰਗਾਮੇ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮਹਾਰਾਜ ਪ੍ਰਭਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਧਨਾਨਾਂ ਪੁਰਾ ਦ੍ਯੂਤਾਨ੍ਮਨਸਾ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛੇਃ। ਬਹੁਵਿਤ੍ਤਾਨ੍ਪਾਣ੍ਡਵਾਂਸ਼੍ਚੇਜ੍ਜਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਤੇ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਸੁ ਵਿਨ੍ਦੇਹ ਪਾਰ੍ਥਾਨ੍
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਦੌਲਤ ਦੇ ਮੂਲ ਹੋ; ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੂਏ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਜਿੱਤ ਵੀ ਲਵੋ, ਉਹ ਦੌਲਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਦੇਵੇਗੀ? ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ।
ਜਾਨੀਮਹੇ ਦੇਵਿਤਂ ਸੌਬਲਸ੍ਯ ਵੇਦ ਦ੍ਯੂਤੇ ਨਿਕृਤਿਂ ਪਾਰ੍ਵਤੀਯਃ। ਯਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ਼ਕੁਨਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਾਤੁ ਮਾ ਯੂਯੁਧੋ ਭਾਰਤ ਪਾਣ੍ਡਵੇਯਾਨ੍
ਅਸੀਂ ਸੌਬਲ ਦੇ ਜੂਏ ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਜੂਏ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਕੁਨੀ ਇਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਵੇ; ਭਾਰਤ, ਤੁਸੀਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨਾ ਕਰੋ।
ਪਰੇषਾਮੇਵ ਯਸ਼ਸਾ ਸ਼੍ਲੋਘਸੇ ਤ੍ਵਂ ਸਦਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਃ ਕੁਤ੍ਸਯਨ੍ਧਾਰ੍ਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਨ੍। ਜਾਨੀਮਹੇ ਵਿਦੁਰ ਯਤ੍ਪ੍ਰਿਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਬਾਲਾਨਿਵਾਸ੍ਮਾਨਵਮਨ੍ਯਸੇ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਖੱਤਾ, ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਮेशा ਘੱਟ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਵਿਦੁਰ, ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਪੱਖੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ।
ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਪੁਰੁषੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰਕਾਮੋ ਨਿਨ੍ਦਾਪ੍ਰਸ਼ਂਸੇ ਹਿ ਤਥਾ ਯੁਨਕ੍ਤਿ। ਜਿਹ੍ਵਾऽऽਤ੍ਮਨੋ ਹृਦਯਸ੍ਥਂ ਵ੍ਯਨਕ੍ਤਿ ਜਾਨੀਮਹੇ ਤ੍ਵਨ੍ਮਨਸਃ ਪ੍ਰਾਤਿਕੂਲ੍ਯਮ੍
ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਡਾਈਆਂ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਮਿਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੀਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਮਨ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।
ਉਤ੍ਸਙ੍ਗੇ ਚ ਵ੍ਯਾਲ ਇਵਾਹਿਤੋऽਸਿ ਮਾਰ੍ਜਰਵਤ੍ਪੋषਕਂ ਚੋਪਹਂਸਿ। ਭਰ੍ਤृਘ੍ਨਂ ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਹਿ ਪਾਪੀਯ ਆਹੁ- ਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਃ ਕਿਂ ਨ ਬਿਭੇषਿ ਪਾਪਾਤ੍
ਤੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹੈਂ, ਤੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬਿੱਲੀ ਵਾਂਗ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਤੈਨੂੰ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਆਖਦੇ, ਤਾਂ ਖੱਤਾ, ਤੂੰ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?
ਜਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ਫਲਮਾਪ੍ਤਂ ਮਹਦ੍ਵੈ ਮਾऽਸ੍ਮਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਃ ਪਰੁषਾਮੀਹ ਵੋਚਃ। ਦ੍ਵਿषਦ੍ਭਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਗਾਭਿਨਨ੍ਦੀ ਮੁਹੁਰ੍ਦੇषਂ ਯਾਸਿ ਨਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੋਗਾਤ੍
ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੱਡਾ ਇਨਾਮ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੋ, ਖੱਤਾ। ਤੂੰ ਵੈਰਿਆਂ ਨਾਲ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਅਮਿਤ੍ਰਤਾਂ ਯਾਤਿ ਨਰੋऽਕ੍ਸ਼ਮਂ ਬ੍ਰੁਵ- ਨ੍ਨਿਗੂਹਤੇ ਗੁਹ੍ਯਮਮਿਤ੍ਰਸਂਸ੍ਤਵੇ। ਤਦਾਸ਼੍ਰਿਤੋऽਪਤ੍ਰਪ ਕਿਂ ਨੁ ਬਾਧਸੇ ਯਦਿਚ੍ਛਸਿ ਤ੍ਵਂ ਤਦਿਹਾਭਿਭਾषਤਸੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਡਾਈਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗੁਪਤ ਗੱਲਾਂ ਛੁਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲ।
ਮਾ ਨੋऽਵਮਂਸ੍ਥਾ ਵਿਦ੍ਯ ਮਾਨਸ੍ਤਵੇਦਂ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸ੍ਥਵਿਰਾਣਾਂ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍। ਯਸ਼ੋ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਵਿਦੁਰ ਸਮ੍ਪ੍ਰਣੀਤਂ ਮਾ ਵ੍ਯਾਪृਤਃ ਪਰਕਾਰ੍ਯੇਸ਼ੁ ਭੂਸ੍ਤ੍ਵਮ੍
ਸਾਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਸਮਝ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਨਾ ਦੇਖ। ਵੱਡਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਅਕਲ ਸਿੱਖ। ਆਪਣੀ ਇੱਜਤ ਬਚਾ, ਵਿਦੁਰ, ਜੋ ਸਭ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਝਿਆ ਨਾ ਰਹਿ।
ਅਹਂ ਕਰ੍ਤੇਤਿ ਵਿਦੂਰ ਮਾ ਚ ਮਂਸ੍ਥਾ ਮਾ ਨੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰੁषਾਣੀਹ ਵੋਚਃ। ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਵਿਦੁਰ ਯਦ੍ਧਿਤਂ ਮੇ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਰ੍ਮਾ ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੂਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ ਤ੍ਵਮ੍
ਵਿਦੁਰ, ਇਹ ਨਾ ਸੋਚ ਕਿ ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਵਿਦੁਰ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ। ਖੱਤਾ, ਤੂੰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਏਕਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਨ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਸ੍ਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਗਰ੍ਭੇ ਸ਼ਯਾਨਂ ਪੁਰੁषਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ। ਤੇਨਾਨੁਸ਼ਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਵਣਾਦਿਵਾਮ੍ਭੋ ਯਥਾ ਨਿਯੁਕ੍ਤੋऽਸ੍ਤਿ ਤਥਾ ਭਵਾਮਿ
ਇਕ ਹੀ ਹਕਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਹਕਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਥੱਲੇ ਵਗਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੈਸਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਸ਼ਿਰਸਾ ਸ਼ੈਲਮਹਿਂ ਭੋਜਯਤੇ ਚ ਯਃ। ਧੀਰੇਵ ਕੁਰੁਤੇ ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਾਣਾਮਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍। ਯੋ ਬਲਾਦਨੁਸ਼ਾਸ੍ਤੀਹ ਸੋऽਮਿਤ੍ਰਂ ਤੇਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਚੀਰ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਸੱਪ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਅਕਲਮੰਦ ਸਮਝ ਕੇ ਕੰਮ ਸਿਖਾਏ ਜਾਣ। ਪਰ ਜੋ ਜਬਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੈਰੀ ਹੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿਤ੍ਰਤਾਮਨੁਵृਤ੍ਤਂ ਤੁ ਸਮੁਪੇਕ੍ਸ਼ਤ੍ਯਪਣ੍ਡਿਤਃ। ਦੀਪ੍ਯ ਯਃ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਾਚ੍ਕਿਰਂ ਨਾਭਿਧਾਵਤਿ। ਭਸ੍ਮਾਪਿ ਨ ਸ ਵਿਨ੍ਦੇਤ ਸ਼ਿष੍ਟਂ ਕ੍ਵਚਨ ਭਾਰਤ
ਅਕਲਹੀਨ ਮਨੁੱਖ ਵਫਾਦਾਰ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜਲਦੀ ਸੜਦੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਰਾਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ, ਭਾਰਤ।
ਨ ਵਾਸਯੇਤ੍ਪਾਰਵਰ੍ਗ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਰਹਿਤਂ ਮਨੁਪ੍ਯਮ੍। ਸ ਯਤ੍ਰੇਚ੍ਛਸਿ ਵਿਦੁਰ ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛ ਸੁਸਾਨ੍ਤ੍ਵਿਤਾ ਹ੍ਯਸਤੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਜਹਾਤਿ
ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰੱਖਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵਿਦੁਰ, ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ ਉੱਥੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਜਿਵੇਂ ਮੰਦ-ਚਲਣ ਔਰਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸਿਆ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।