ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ ਆ ਗਿਆ ਜੋ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਸ਼ ਦੀ ਤਪਿਸ਼ ਤੋਂ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਡਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਵਿਚ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਮਥਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੜਪ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਕਰੋ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹਰਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਰਿਆ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਨੈਨਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੁਰੰਤ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਸ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ ਜੋ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਲਾ ਨੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ 'ਨੀਲਕੰਠ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ ਪੀ ਲਿਆ, ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮਥਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਫਿਰ ਮਥਣ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਵਾਸੁਕੀ ਸੱਪ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਖਿੱਚਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਧੂੰਆਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਲਪਟ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਧੂੰਆਂ ਦੇ ਘਣ ਬੱਦਲ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਥਕੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਰਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਢੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਉਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੱਦਲ ਗੜਗੜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਮਥਣ ਵਿਚ, ਕਈ ਜਲ-ਜੀਵ ਪਹਾੜ ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਕੁਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮਰੇ। ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਅਧੋ-ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਾੜ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਚਿਪਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪਸ ਵਿਚ ਟਕਰਾਏ ਅਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਅੱਗ ਨੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਾਥੀਆਂ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਅਮਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਜਲ ਰਹੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰਸ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਰਸ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਵਹਿ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਮਿਲੀ; ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਹਾਅ ਤੋਂ ਵੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪਾਣੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤਮ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁੱਧ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਘੀ ਨਿਕਲਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਏ ਹਾਂ, ਪਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਨਾ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਇਹ ਲੰਮਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਮਥਣ, ਕਦੇ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹੋ।” ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅੱਜ, ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮਥਣ ਦੀ ਲੱਟੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਘੁੰਮਾਓ, ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਲਾਓ।” ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਭ ਲੋਕ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਣ ਲੱਗੇ। ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲੈ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਜੇਠ (Jyeshtha) ਨਿਕਲੀ, ਜੋ ਗੂੜ੍ਹ ਰੰਗ ਦੀ ਸੁੰਦਰਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਥਣ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਮਾ, ਠੰਡਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਚੰਦ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀ, ਸਫ਼ੈਦ ਰੰਗ ਵਿਚ, ਘੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ; ਦੇਵੀ ਸੁਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਫ਼ੈਦ ਘੋੜਾ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਦਿਵ੍ਯ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਜੋ ਘੀ ਵਿਚੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਸ਼੍ਰੀ, ਸੁਰਾ, ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਾ; ਪਰੀਜਾਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰਭੀ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਚਾਹੀਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਵੱਡੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ, ਕਪਿਲਾ ਕਲਪ-ਵ੍ਰਖ਼, ਕੌਸਤੁਭ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਦੇਵਤੇ, ਸੁਰੀਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈ ਕੇ, ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਨਵੰਤਰੀ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਸਫ਼ੈਦ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਮਚ ਗਿਆ; ਸਭ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ!” – ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ। ਫਿਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਮੋਹਿਨੀ ਦਾ ਮੋਹਕ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਚਮਤਕਾਰਕ ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਕੋਲ ਗਏ। ਦਾਨਵ, ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਸੋਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਲਈ। ਮੋਹਿਨੀ, ਜਲ-ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਜਦ ਦੈਤਿ (Daitya) ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੰਡਣ ਲੱਗੀ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਦੈਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੈਤੀਆਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੀਖ ਪਏ। ਫਿਰ, ਦੈਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੌੜ ਪਏ।