ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ, ਜੋ ਬਬਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸਨ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਰਾਜਸੀ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿ ਲਈ ਬਣੇ ਆਸਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਾਂਗ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਸਭਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆ ਕੇ ਅਰਜੁਨ—ਜਿਸਨੂੰ ਜੀਸ਼ਣੂ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਦਿਰਾ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੇ। ਉਹ ਗਰਵ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਚੀਕ ਪਏ, “ਚਲੋ, ਰਥ ਜੋਤੋ! ਭਾਲੇ ਲਿਆਓ! ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਲਿਆਓ!” ਕੁਝ ਰਥੀ ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਏ, “ਰਥ ਜੋਤੋ!” ਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋਤਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਰਥ, ਸਾਜਾ ਤੇ ਝੰਡੇ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹਿਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਨਮਾਲੀ—ਜੋ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਕੈਲਾਸ਼ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ—ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਗਰਵ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੋਲ ਪਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਜਨਾਰਦਨ ਚੁੱਪ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ ਮੁਰਾਦ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ, ਵਿਅਰਥ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਰਹੇ ਹੋ।” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਜੋ ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਹੀ ਤੁਰੰਤ ਕਰੋ।” ਹਲਾਯੁੱਧ—ਯਾਨੀ ਬਲਰਾਮ—ਦੇ ਇਹ ਸਮਝਦਾਰੀ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ, ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ।” ਬਲਦੇਵ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ assembly ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਮਾ—ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ—ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਿਆ, “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਹੋਇਆ, ਹੋ ਰਿਹਾ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਰਚਿਤਾ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜਨਾਰਦਨ?” “ਤੇਰੇ ਲਈ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਆਦਰ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੇ ਖਾ ਕੇ, ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦੇਵੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਆਖਦਾ ਹੋਇਆ? ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਪੁਰਾਣਾ ਆਦਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਬੇਸਮਝੀ ਕਰੇ?” “ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਅੱਜ ਸੁਭਦਰਾ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ, ਗੋਵਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਪ ਨੂੰ ਪੈਰ ਲੱਗਣੀ ਸਹਿ ਹੋਵੇ?” “ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੌਰਵਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਇਹ ਘਾਤਕਤਾ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗੁੱਜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਢੋਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਭੋਜ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਅੰਧਕ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਏ। ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਜੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਜੋ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਸੋਚੀ-ਸਮਝੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।” “ਗੁਡਾਕੇਸ਼—ਅਰਜੁਨ—ਨੇ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਪਾਰਥ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਸਾਤਵਤ ਧਨ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ svayamvara ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।” “ਕੌਣ ਕੁੜੀ ਦੇਣ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਵੇਚਣ ਵਾਂਗ ਮੰਨਦਾ? ਤੇ ਕੌਣ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਚੇਗਾ? ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ, ਕੌਂਤੇਯ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ: ‘ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਜਬਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ।’ ਇਸ ਲਈ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲਿਆ।” “ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਠੀਕ ਹੈ, ਸੁਭਦਰਾ ਵੀ ਗੁਣਵਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਪਾਰਥ ਵੀ ਯੋਗ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲਿਆ। ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਕੁੰਤਿਭੋਜ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੇਗਾ?” “ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਕਿ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਬਰ ਨਾਲ ਕੌਣ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼—ਭਾਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਰਾ—ਦੇ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਉਹਦੇ ਵਰਗਾ ਰਥ ਤੇ ਘੋੜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਹਨ?” “ਮੇਰਾ ਹਥਿਆਰ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਅਖੁੰਝ ਗੋਲੀ—ਕੌਣ ਪਾਰਥ, ਤੇਜ਼ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਯੋਧਾ, ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਧਨੰਜੈ ਦੇ ਕੋਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਜਾਓ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਲਾਹ ਹੈ। ਜੇ ਪਾਰਥ ਜਬਰ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਵੈਰ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੀ।” ਫਿਰ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਜੰਗ ਦਾ ਢੋਲ ਵਜਾਇਆ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਢੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਭਦਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਬੇਪਰਵਾਹ, ਅਸ਼ੁੱਧ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ।” “ਜੋ ਮਦਿਰਾ ਪੀ ਕੇ ਉਲਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਜਾਂ ਜੇ ਉਹ ਪੂਰੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਭੇਜਾਂਗਾ।” ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਾਰਥ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੁੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਭਦਰਾ ਡਰ ਗਈ। ਉਹ ਪਾਰਥ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਬੋਲੋ!” ਪਰ ਸੁਭਦਰਾ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗਲਤੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। “ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਨਿੰਦਿਆ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਪਤਨੀ ਵਲੋਂ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰਥ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ੌਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਫਿਰ ਚਲਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।