ਕੁਕੁਰ, ਅੰਧਕ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਰਥ—ਅਰਜੁਨ—ਸੁਭਦਰਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੋਲੇ, “ਪਿਆਰੀ ਸੁਭਦਰਾ, ਸੁਣੋ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਆਹ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹਣ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤਾ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਮਾਤਾ, ਮਾਮਾ, ਦਾਦਾ ਜਾਂ ਚਾਚਾ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇ ਮਹਾਂ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਾਪੂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੁਭਦਰਾ, ਗਾਂਧਰਵ ਵਿਆਹ ਪੰਜਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਸਮੇਂ ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਨ; ਸੁਣੋ ਮਾਧਵੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਵਿਆਹ ਲਈ ਵਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਤਿ-ਵ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਵਿਆਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਵੀ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਾਂਧਰਵ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ, ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਔਰਤ ਖੁਦ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਪਤਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ‘ਜਾਇਆ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀ, ਸਹਧਰਮਣੀ, ਭਾਰਿਆ ਅਤੇ ਜਾਇਆ—ਇਹ ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ, ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ, ਧਰਮ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ; ਪਰ ਗਾਂਧਰਵ ਵਿਆਹ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸਿਰਫ਼ ਜੋਸ਼ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮਨਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਭਾਵੇਂ ਅਮਲ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੂੰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਮਾਧਵੀ। ਵਿਆਹ ਲਈ, ਉੱਤਰਾਇਣ, ਮਹੀਨਾ, ਰੁੱਤ, ਪੱਖ, ਤਿਥੀ, ਕਰਣ, ਘੜੀ ਅਤੇ ਲਗਨ—ਇਹ ਸਭ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਲਈ, ਸੁਭਦਰਾ, ਉੱਤਰਾਇਣ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਾਖ, ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ। ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਸਤ, ਤਿਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ, ਲਗਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਕਰ, ਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਵਾ। ਮੈਤ੍ਰ ਘੜੀ ਸਾਡੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਕ੍ਰਿਆ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਰਾਤ, ਸੁਭਦਰਾ, ਸਾਡੀ ਸਭ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਲਿਆਵੇਗੀ। ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ, ਚਮਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਰਾਤ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ; ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ, ਕਿਹੜੀ ਕ੍ਰਿਆ ਸੁਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ? ਇੱਛਾ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮਾਧਵੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ? ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣਕੇ, ਸੁਭਦਰਾ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ; ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਅਰਜੁਨ, ਜੋਸ਼ ਭਰੀ ਬਾਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੇਤੂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕੁੰਤੀਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਾਂਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਚਰਣ, ਗੁਹ੍ਯਕ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁਸ਼ਾਸਥਲੀ ਆਏ। ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਸੁਭਦਰਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਰੌਹਿਨੇਯ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨਤ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਭਦਰਾ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣ ਪਾਇਆ। ਅਕਰੂਰ, ਸ਼ਿਨੀ, ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਗਦਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਆਹੁਕ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਵਾਰਕਾ ਆਏ, ਆਪਣੇ ਕुटੰਬੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਸੰਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਦੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ੀਅਤ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਵਿਆਹ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ।” ਆਹੁਕ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਅਕਰੂਰ ਅਤੇ ਸਾਤ੍ਯਕੀ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।” “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਧਨਿਅਤ ਹੋਏ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਡਿਆਈ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੇਤੂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ— ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰਪੁਤ੍ਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਇਆ; ਅਰੁੰਧਤੀ, ਸ਼ਚੀ ਦੇਵੀ, ਰੁਕਮਣੀ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਵੀ—ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੁਭਦਰਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਜੁਨ ਲਈ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ। ਕਸ਼ਿਆਪ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਿਧੀਆਂ ਕਰਵਾਈਆਂ; ਸਭ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਮਹਿੰਦਰ, ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ, ਨੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਇਆ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ। ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਮਕੁਟ, ਬਾਂਹਬੰਦ, ਹਾਰ, ਹੋਰ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਕੰਗਣ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਵਾਸਵ ਵਾਂਗ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਸ਼ਚੀ ਦੇਵੀ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮਿਹਰ ਦਿਖਾਈ। ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰੀਆਂ ਸਤੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਸੁਭਦਰਾ ਲਈ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਵਿਆਹ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ। ਉਥੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਸੁਭਦਰਾ ਨੂੰ ਪੌਲੋਮੀ ਵਾਂਗ ਮੰਨਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਹ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸੁਭਦਰਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਮਨਤਰਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਵਾਈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਚੀ ਵਾਂਗ, ਚਮਕ ਉਠੀ।