ਮਾਤਾ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ, "ਮਾਂ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਤੋੜੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੇਗਾ।" ਉਸਨੇ ਆਗਾਹ ਕੀਤਾ ਕਿ, "ਹੇ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਅਧੂਰਾ ਜਾਂ ਵਿਅੰਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਉਡੀਕੋ।" ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਧੀਆ ਬਲ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਉਡੀਕਣੀ ਪਵੇਗੀ।" ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰੁਣ ਸਵੇਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੁਰੀਆ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਸੁਰੀਆ ਨੇ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਰੁਣ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਥੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਅਰੁਣ ਨੇ ਅਮਰ ਰਥੀ ਵਜੋਂ, ਅਣਮਾਪ ਬਲ ਵਾਲੇ ਸੁਰੀਆ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸੁਰੀਆ ਦਾ ਰਥ ਹੰਕਾਇਆ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਗਰੁੜ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ, ਹੇ ਭਰਗੂ ਵੰਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਡਾਣ ਭਰੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਉੱਚੈਹ੍ਸ਼੍ਰਵਾਸ਼ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਤਨ-ਘੋੜੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਥਣ ਸਮੇਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਘੋੜਾ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਬਲ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ਼, ਚਮਕਦਾਰ, ਅਜਰ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਸਭ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, "ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਮਥਿਆ? ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਉੱਤਮ ਮਥਣ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਘੋੜਾ ਜਨਮਿਆ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਕਿਰਣਾਂ ਛੱਡਦਾ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਦਭੁਤ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਪਾਰ ਤੇ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀਕ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੋਚ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਸੀ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਚਹਿਕ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਜਹਿਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਜੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਵੈਰ-ਰਹਿਤ, ਤੇ ਅਨੰਤ ਆਯੂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਬੈਠ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਮਥਣ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਥੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਿਕਲੇਗਾ।" "ਸਾਰੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।" ਫਿਰ, ਘਣੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਕਿੰਨਰ, ਅਪਸਰਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉਚਾ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ। ਉਹ ਵਿ्णੂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਓ। ਮੰਦਰਾਚਲ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਕਰੋ।" ਵਿਸ਼ਣੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਨਾਲ, "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਆਖਿਆ। ਫਿਰ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਣਮਾਪ ਆਤਮਾ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਅਨੰਤ ਸੱਪ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਅਨੰਤ ਨੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜ, ਉਸਦੇ ਚੌੜੇ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ ਮਥਾਂਗੇ।" ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੰਦਰਾਚਲ ਦੇ ਮਥਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਹਲਚਲ ਸਹਿ ਲਵਾਂਗਾ।" ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਛੂਏ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪਹਾੜ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੋ।" ਕਛੂਏ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਜ੍ਰਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਕਛੂਏ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਮੰਦਰਾਚਲ ਨੂੰ ਮਥਾਣ ਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਸੱਪ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਬਣਾਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਦਾਨਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਮਥਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਵੱਡੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸੱਪ-ਰਾਜਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪੂਛ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਨੰਤ, ਨਾਰਾਯਣ ਖੁਦ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਵਾਸੁਕੀ ਸੱਪ-ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉੱਤੇ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਖਿੱਚਿਆ। ਜਦੋਂ ਅਸੁਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਧੂੰਆਂ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਿਕਲਦੀਆਂ। ਹੇ ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਮਥਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੰਦਰਾਚਲ ਰਾਹੀਂ ਮਥਿਆ, ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਤੇਜ਼ ਜ਼ਹਿਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਹਾਲਾਹਲ ਆਖਦੇ ਹਨ।