ਜਰਤਕਾਰੁ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ, ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਕੇ, ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਤਪ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇਧਰ-ਉਧਰ ਤੁਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖੱਡ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਲਟੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਸਨ—ਪੈਰ ਉੱਤੇ, ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਇਥੇ ਖੱਡ ਵਿਚ ਉਲਟੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹੋ?" ਉਹ ਪੂਰਵਜ ਇੱਕ ਵਿਰਾਣਾ ਘਾਹ ਦੀ ਨਾਡੀ ਨਾਲ ਲਟਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਚੂਹਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਨਾਡੀ ਕੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਅਸੀਂ ਯਾਯਾਵਰ ਨਾਮਕ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਰਤਕਾਰੁ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕੇਵਲ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾ ਵਿਆਹ ਕਰਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਮੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਰ ਲੈਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਜਾਂ ਸੁਰਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿਉਂ ਵਿਹਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ?" ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਪਿਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਾ ਹੋ। ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਖੁਦ ਜਰਤਕਾਰੁ ਹਾਂ।" ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਲਈ ਤੂੰ ਯਤਨ ਕਰ। ਚਾਹੇ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਾਂ ਧਰਮ ਲਈ—ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਕਰਤਵ ਹੈ। ਨਾ ਤਪ ਨਾਲ, ਨਾ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਨਾ ਵਿਆਹ-ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਿਤਰ ਉਹ ਦਰਜਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਆਹ ਕਰ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵੱਲ ਲਾ। ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਰਤਵ ਹੈ।" ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਧਨ ਲਈ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਲਈ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਿਅਾਹ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ—ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਜੋ ਤਪਸਵਿਨੀ ਹੋਵੇ, ਮਿਲ ਗਈ, ਤਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਕਰਾਂਗਾ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇਸੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਗਰੀਬ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵੇਗਾ? ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਲਈ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।" ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਲਈ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਭੈਣ ਤੋਂ ਆਸਤੀਕ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ—ਜੋ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਆਸਤੀਕ ਤਪਸਵੀ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਮਦਰਸ਼ੀ, ਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ-ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਯਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਆਸਤੀਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਤਪस्या ਨਾਲ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਮਾਮੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਵੰਸ਼ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਬਚਾਇਆ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵ੍ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਣ ਮੁਕਾ ਲਏ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾ ਕੇ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੂੰ ਆਸਤੀਕ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰਨ ਧਰਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਆਸਤੀਕ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਰਤਕਾਰੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਵਾਈ। ਫਿਰ, ਸੁਤਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ, "ਹੇ ਸੁਤਜੀ! ਆਸਤੀਕ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਫਿਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਹਣੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਸਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁਣਾਓ।" ਸੁਤਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਸਤੀਕ ਦੀ ਕਥਾ ਓਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਸੀ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਸਨ—ਕਦਰੂ ਤੇ ਵਿਨਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਰ ਚੁਣੇ। ਕਦਰੂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗੇ, ਜੋ ਸਭ ਸੋਭਾ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ। ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗੇ, ਜੋ ਕਦਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇਜ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੋਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਸਤੀਕ ਦੀ ਕਥਾ, ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼, ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ, ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਗਾਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।