ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਾਲਚ ਦੀ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁੱਟ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਲੈ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਲਾਲਚ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਸਿੱਧੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ, ਸਮਝ ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੰਨੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਉਹ ਰਾਜ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ, ਜੇ ਰਾਜ ਕਿਸੇ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਏ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਰਾਜ ਤੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖਦੀ ਹੋਈ ਵੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਕਿਸਮਤ ਵੱਖਰਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਲੈ, ਉਹ ਰਾਜ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਜਾਂ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਪਛਾਣ। ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ, ਦੋਵੇਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਕੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਿਕਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਪਰ, ਹੇ ਕਰਣ, ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਲਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਤੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ, ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਉਲਟ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ ਕਿ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਭੀਸ਼ਮ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਨਾ ਮੰਨਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਕਰਣ, ਜੋ ਰਾਧਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸਮਝਦਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉਮਰ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ, ਰਾਜਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਿਚ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਨੇਕੀ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਅਤੁੱਲ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਾਂ ਗਯਾ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਕਦੇ ਵੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਕੋਈ ਅਣਉਚਿਤ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ, ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ; ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿਚ ਅਡਿੱਗ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਤਿੜਕਾ ਜਾਂ ਠੱਗੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ ਹਨ, ਲਾਭ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੱਖਪਾਤੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਮੇਰੀ ਮੱਤ ਵਿਚ, ਇਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਗੂ, ਵੱਖਰਾ ਸੋਚਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਤੇਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸੋਚੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਣਗੇ। ਤੇਰੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ; ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪੱਖ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸ ਦੇਣ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਇਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਅਕਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਅਸਮਰਥਤਾ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਧੀਆ ਮਰਦ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹੀ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ। ਅਖ਼ੀਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਨ ਪਾਂਡਵ ਸਵਯਸਾਚੀ ਧਨੰਜਯਾ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮਘਵਾਨ (ਇੰਦਰ) ਵੀ ਆ ਜਾਵੇ? ਭੀਮਸੇਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕਹਿਰ ਹਨ, ਉਹ ਵੀਰਤਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਨ। ਇਹੀ ਭੀਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਿਡਿੰਬਾ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ-ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਤੇ ਬਕਾਸੁਰ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ। ਇਹ ਭੀਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੜਦਿਆਂ, ਅਮਰ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਰਾ ਸਕਦੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਦੋ ਭਰਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਜੋ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਰਾ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਿਸ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧੀਰਜ, ਦਇਆ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਹੈ — ਵੱਡਾ ਪਾਂਡਵ — ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮਾ (ਬਲਰਾਮ) ਸਾਥੀ, ਜਨਾਰਦਨ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਸਲਾਹਕਾਰ, ਤੇ ਸਤ੍ਯਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਹਨ — ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦ੍ਰੁਪਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੱਸੁਰ ਹਨ, ਤੇ ਪਰਸ਼ਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਲੇ ਹਨ; ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਿਉਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਹਨ। ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਜੇਤਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਤੇ ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਓ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਪਮਾਨ, ਜੋ ਪੁਰੋਚਨ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅੱਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸਾਡੀ ਪੂਰੀ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਭਲਾ ਹੈ; ਜੀਵਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰੁਪਦ, ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ; ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਕਰ ਲੈਣਾ, ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਪਾਸੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ। ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਲੋਕ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਬੜੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹਨ; ਜਿਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਭ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਿੱਤ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਭਾਗ ਦੇ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਝਗੜੇ ਨਾਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪਾਰਥ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ; ਉਹੀ ਕਰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਰਾਜਾ। ਦੁਰਯੋਧਨ, ਕਰਣ ਤੇ ਸ਼ਕੁਨੀ, ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਅਧਰਮੀ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾ ਮੰਨ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ, ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਆਖਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਲੋਕ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।