ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਦੇਵਦੂਤ, ਦੋਨੋ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਛਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਰੁਰੂ ਦੀ ਆਧੀ ਆਯੁ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਮਾਦਵਰਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਮੁੜ ਜੀਵੰਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਧਰਮ ਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵਦੂਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਰੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਮਾਦਵਰਾ, ਰੁਰੂ ਦੀ ਆਧੀ ਆਯੁ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਉਠ ਜਾਵੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਆਰੀ ਪ੍ਰਮਾਦਵਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸੋਹਣੀ ਸੀ, ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਜਾਗਣ ਵਰਗੀ, ਰੁਰੂ ਦੀ ਆਧੀ ਆਯੁ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੀਵੰਤ ਹੋ ਗਈ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀ ਦੀ خاطر, ਮਹਾਨ ਤੇ ਲੰਮੀ ਆਯੁ ਵਾਲੇ ਰੁਰੂ ਦੀ ਆਯੁ ਵਿੱਚ ਆਧਾ ਘਟ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਦੋਵੇਂ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ। ਰੁਰੂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਰਲੇ ਪਤਨੀ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਕਾਂਵਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਢੁਕਵੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਵਕ੍ਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕਸਮ ਲੈ ਲਈ। ਉਹ ਜਦ ਵੀ ਵਕ੍ਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੁਰੂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਕ੍ਰ ਜੀਵ, ਡੁੰਡੁਭਾ, ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਵੇਖਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੰਡ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ, ਉਚਾ ਕਰਕੇ, ਡੁੰਡੁਭਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?” ਡੁੰਡੁਭਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭਿਆਨਕ ਵਚਨ ਲੈ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਕਸਮ ਖਾਈ ਕਿ ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਸੱਪ ਵੇਖਾਂ, ਮਾਰ ਦਿਆਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ—ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਆਯੁ ਖਤਮ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੋਰ ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਡੱਸਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ, ਜੋ ਡੁੰਡੁਭਾ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੁਕਸਾਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਤਵ, ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਤੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਹਨ; ਹੇ ਡੁੰਡੁਭਾ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।” ਡੁੰਡੁਭਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰੁਰੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਤੇ ਡਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਰੁਰੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਸੱਪ, ਤੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ, ਤੇ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?” ਡੁੰਡੁਭਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਕਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨਾਮ ਰੁਰੂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ; ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ, ਮੈਂ ਸੱਪ ਬਣ ਗਿਆ।” ਰੁਰੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ?” ਡੁੰਡੁਭਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਗਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਸੀ; ਉਹ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਘਾਸ ਦਾ ਸੱਪ ਬਣਾਇਆ; ਉਹ, ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਸੱਚਾ ਤੇ ਕਠੋਰ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਸੱਪ ਬਣਾਇਆ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵੀ ਉਤਨੇ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੱਪ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।’ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ੀਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਦੋਸਤ, ਇਹ ਤਾਂ ਮਜ਼ਾਕ ਸੀ।’” “ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ, ‘ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ, ਸ਼ਾਪ ਵਾਪਸ ਲੈ।’ ਉਹ, ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ; ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਸੁਣ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਪ੍ਰਮਤੀ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ, ਰੁਰੂ, ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ; ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੇ, ਤੇਰਾ ਸ਼ਾਪ ਮੁਕ ਜਾਵੇਗਾ।’ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੱਪ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।” “ਤੂੰ ਪ੍ਰਮਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਰੂ ਹੈਂ; ਅੱਜ, ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।” ਫਿਰ, ਡੁੰਡੁਭਾ ਨੇ ਸੱਪ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੱਚਾ ਰਿਸ਼ੀ ਰੂਪ ਮੁੜ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰੁਰੂ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧੀਕ ਸੀ, ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਅਹਿੰਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ; ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮ੍ਰਦੁ ਹੈ।” “ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਅਹਿੰਸਾ, ਸਚਾਈ, ਤੇ ਮਾਫੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤਵ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ; ਪਰ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਕਰਤਵ ਤੇਰਾ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।” “ਦੰਡ ਰੱਖਣ, ਗੁੱਸਾ ਦਿਖਾਉਣ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ—ਇਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਹਨ। ਸੁਣ, ਰੁਰੂ। ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ।” “ਅਸਤਿਕਾ, ਜੋ ਦੁਜਾ-ਜਨਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤਪ, ਉਰਜਾ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਪ-ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੱਤੀ।” ਰੁਰੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ? ਤੇ ਉੱਥੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ?” “ਕਿਸ ਕਾਰਨ, ਅਸਤਿਕਾ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੱਤੀ? ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।