ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਅਗਨਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਅਗਨਿ ਨੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਭਾਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਹੋਇਆ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ," ਅਗਨਿ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨੇ ਅਨੰਦ ਮਨਾਇਆ। ਅਗਨਿ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚਤਮ ਸੰਤੋਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਘਟਨਾ—ਹਾਤੀ ਦੀ ਹਾਸੀ, ਅਗਨਿ ਦੀ ਸ਼ਾਪ, ਪੁਲੋਮਨ ਦਾ ਨਾਸ ਅਤੇ ਚਯਵਨ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼—ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ। ਚਯਵਨ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਨੇ ਸੁਕੰਯਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਤੀ ਨਾਮ ਦਾ ਉਜਲੇ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਪ੍ਰਮਾਤੀ ਨੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਤੋਂ ਰੁਰੂ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਰੁਰੂ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਦਵਰਾ ਤੋਂ ਸੁਨਾਕਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਨਾਕਾ, ਭਰਗਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸਦੀਵੀ ਯਸ਼ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ," ਕਥਾਵਾਚਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੁਰੂ ਦੀ ਪੂਰੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।" ਇਕ ਵਾਰ, ਸਥੂਲਕੇਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿਯਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ, ਜੋ ਮੇਨਕਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਆਇਆ। ਮੇਨਕਾ, ਅਪਸਰਾ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਥੂਲਕੇਸ਼ਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅਪਸਰਾ, ਮੇਨਕਾ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਲਾਜ-ਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਚਲੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਸਥੂਲਕੇਸ਼ਾ ਨੇ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ, ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ, ਸਥੂਲਕੇਸ਼ਾ ਦੇ ਸੁਭਾਗ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਧੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ-ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਸੁੰਦਰਤਾ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵਧ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਪ੍ਰਮਾਦਵਰਾ' ਰੱਖਿਆ। ਸਥੂਲਕੇਸ਼ਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਾਦਵਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੁਰੂ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ। ਰੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ। ਪ੍ਰਮਾਤੀ, ਰੁਰੂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਦਵਰਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥੂਲਕੇਸ਼ਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੁੜੀ ਪ੍ਰਮਾਦਵਰਾ ਨੂੰ ਰੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੇਠ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਵਿਆਹ ਨੇੜੇ ਸੀ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਭਾਗ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ 'ਤੇ ਪੈ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ। ਸੱਪ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਜਾਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਬੇ-ਖ਼ਬਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਡਸ ਲਿਆ। ਸੱਪ ਦੇ ਡਸਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਉਡ ਗਿਆ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਮਿਟ ਗਈ, ਗਹਣੇ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਨਿਰਜੀਵ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਸੀ। ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨਾਲ ਡਸ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਜਾਪੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਲੀ ਕਾਯਾ ਹੋਰ ਭੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਤੜਪਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਲਾਟਸ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਉੱਚਤਮ ਦੁਇਜ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ), ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ: ਸਵਸਤਿਆਤ੍ਰੇਯ, ਮਹਾਜਾਨੂ, ਕੁਸ਼ਿਕਾ, ਸ਼ੰਖਮੇਖਲਾ, ਉੱਦਾਲਕਾ, ਕਥਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਵੇਤਾ, ਭਰਦਵਾਜ, ਕੌਨਕ੍ਰਿਤਸਾ, ਅਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਨਾ, ਅਤੇ ਗੌਤਮ ਵੀ ਆਏ। ਪ੍ਰਮਾਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲ-ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨਿਰਜੀਵ, ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨਾਲ ਡਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੇਖਿਆ। ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੋ ਪਏ। ਪਰ ਰੁਰੂ, ਗਹਿਰੀ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਵਿੱਚ, ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਸਾਰੇ ਉੱਚਤਮ ਦੁਇਜ ਉਥੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਥੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਰੁਰੂ, ਗਹਿਰੀ ਦੁਖੀ, ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਲੱਗਾ। ਦੁਖ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪ੍ਰਮਾਦਵਰਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ। "ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਈ ਹੈ, ਪਤਲੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਲੈ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਜੇਕਰ ਉਹ, ਚੌੜੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਤੇ ਕੌਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਜਲਦੀ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਨਾਲ ਹੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ? ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ, ਇਸ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੀ ਦੁਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਭੋਗ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਰਹੀ? ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਤਪ ਕਰਿਆ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਪੂਨ੍ਹ ਦੇ ਬਲ 'ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਮੁੜ ਜੀਵੇ। ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲਾ ਰਿਹਾ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਮਾਦਵਰਾ ਅੱਜ ਉੱਠ ਜਾਵੇ।" ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਦੁਖੀ, ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਦੂਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰੁਰੂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ...