ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼্ঠ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸੈਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕ ਲਏ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਗਾਯ ਨੇ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਤਕ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਵਿਖਰ ਗਈ। ਡਰ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਖਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਆਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਭੈੰਕਰ ਤੀਰ, ਧਾਰਦਾਰ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਾਣ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਵੈਣਵ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵੇਖੀ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵਧੇਰੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੁਬਾਰਾ ਰੂਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਛੱਡੀ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ, ਵਰੁਣ, ਇੰਦਰ, ਯਮ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੁੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ। ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਯੁਗ ਅੰਤ ਦੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤੀਬਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੋਵੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਹੌਲੀ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਰੋਕ ਲਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸੁਆਹ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੂੰ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਪਾਪੀ ਗਾਧੀ ਪੁੱਤਰ; ਜੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਵੀਰਤਾ ਬਾਕੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹੁਣ ਵੇਖਾ ਦੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹਾਂ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਚੁਪ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹਰਾਈ ਗਈ। ਬ੍ਰਹਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਈ ਇਸ ਵੱਡੀ ਚਮਤਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਬਲ ਤੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਖਸ਼ਤਰੀ ਬਲ ਤੇ ਫਿਟਕਾਰ ਹੈ; ਸੱਚੀ ਤਾਕਤ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਤੇਜ ਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤੌਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਚਮਕ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਅਸਨਾਂ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵੱਲ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਤੇਜਸਵੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਉਸ਼ਿਕ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਮ ਪਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਐਸਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਪਾਠ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਿਚਕਾਰ ਵੈਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਬਲ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਹਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸੁਣਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਸਾਰਾ ਕਹਾਣੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਤਦ ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। "ਹੇ ਪਾਰਥ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਸੁਣ। ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਤੁੱਲ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਵੈਰੀ-ਨਾਸ਼ਕ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਫਿਰਿਆ। ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਬੱਘ ਮਾਰੇ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਮਾਰਕਟਾਈ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਇਹ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਅਜੇਤਿਆ ਰਾਜਾ, ਇਕੱਲਾ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਮਕ, ਵਡਭਾਗੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। "ਸਾਡੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ," ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਨਰਮ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਮੇਰਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ। ਇਹ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ ਕਿ ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਡਰਾਏ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ, ਸਨਾਨੀ, ਔਰਤਾਂ, ਬੀਮਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰ ਢੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਲੋਕ ਰਸਤਾ ਛੱਡ ਦੇਣ। ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਹਰੇਕ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਜਾਤੀ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਸਤਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਇਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਹੱਕ ਦੀ ਗੱਲ 'ਹਟ ਜਾ, ਹਟ ਜਾ' ਆਖ ਕੇ ਕੀਤੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿ ਕੇ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਸਤਾ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਲੋਂ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੋੜੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਤਦ, ਕੋੜਾ ਲੱਗਣ ਤੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਾਂਗ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ-ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਨ ਜਾ। ਤੂੰ ਮਨੁੱਖ ਮਾਸ ਨਾਲ ਲਗਨ ਰੱਖ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮੇਂ। ਜਾ, ਹੇ ਪਾਪੀ ਰਾਜਨ!" ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਵਲੋਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਿਚਕਾਰ ਯਜਨਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਝਗੜਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਤੇਜ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੱਡੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।