ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਗਾਂ—ਉੱਚੀ, ਚੌੜੀਆਂ ਕੁਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ—ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੇਂਡਕਾਂ ਵਰਗੀ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਹੀ ਨਿਰਾਲਾ ਰੂਪ, ਮੋਟਾ ਤੇ ਸੁਡੌਲ ਸਰੀਰ, ਸੁੰਦਰ ਵਾਲ, ਸ਼ੰਖ-ਆਕਾਰ ਦੇ ਕੰਨ, ਸੁਹਾਵਣੇ ਸਿੰਗ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲੀ-ਪੋਸੀ ਹੋਈ, ਚੌੜੇ ਮੱਥੇ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਨੰਦਿਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਨੰਦਿਨੀ ਦੇ ਦੇਵੋ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ, ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਵੋ।" ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਮੈਨੂੰ ਨੰਦਿਨੀ ਦੇ ਦੇਵੋ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣੋ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਇਹ ਗਾਂ ਤਾਂ ਅਣਮੋਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਹੀ ਅਣਮੋਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ, ਜੋ ਤਪ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੇ? ਉਹ ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਗਾਂਆਂ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ।" "ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨੰਦਿਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਜਲਦੀ ਕਰੋ, ਹਿਚਕਿਚਾਓ ਨਾ।" ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚਾਨਣੀ ਚੰਨ ਅਤੇ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਨੰਦਿਨੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਛੜੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਦੇ ਇਥੇ ਕਦੇ ਉੱਥੇ ਘਸੀਟਿਆ ਗਿਆ। ਨੰਦਿਨੀ, ਜੋ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਗਾਂ ਸੀ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੌਂਦੀ ਹੋਈ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। "ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਹੈ।" ਵੱਡੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਨੰਦਿਨੀ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਛੜੀਆਂ ਤੇ ਲੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਰੌਂਦੀ ਹੋਈ, "ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਤਾਕਤਾਂ ਕਿਉਂ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹੋ?" ਪਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਨਾ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਹੋਏ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਤੋਂ ਹਟੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ। ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤਾਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ, ਜੇ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋ ਤਾਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੋ।" ਨੰਦਿਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ?" ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਜੇ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਰਹਿ। ਪਰ ਤੇਰਾ ਬਛੜਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ "ਰਹਿ" ਕਹਿ ਦੇਣ 'ਤੇ, ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਰਗੀ ਨੰਦਿਨੀ, ਆਪਣਾ ਮੱਥਾ ਤੇ ਗਰਦਨ ਉੱਚੀ ਕਰ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਡੂੰਘੀ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੀ ਰੌਂਕ ਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਹ ਛੜੀਆਂ ਤੇ ਲੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਗੁੱਸਾ ਹੋਰ ਵੱਧ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਤੋਂ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਤੋਂ ਪਹਲਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਗੋਬਰ ਤੋਂ ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਯਵਨ ਤੇ ਸ਼ਬਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸ਼ਬਰ, ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪੌੰਡ੍ਰ, ਕਿਰਾਤ, ਯਵਨ, ਸਿੰਹਲ, ਬਰਬਰ, ਖਸ ਆਦਿ ਜਾਤੀਆਂ ਨਿਕਲੀਆਂ। ਝੱਗ ਤੋਂ ਚਿਬੁਕ, ਪੁਲਿੰਦ, ਚੀਨ, ਹੁਣ, ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਮਲੇਛ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਮਹਾਨ ਫੌਜਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਫੌਜ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ, ਹਰ ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਹੋਰ ਜੰਗੀ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਚਤੁਰੰਗੀਣੀ ਫੌਜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਡਰਾਉਣੀ ਹੋ ਕੇ ਨੰਦਿਨੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅੱਗੇ ਹਾਰ ਗਈ। ਪਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੈਨਿਕ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਗਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਫੌਜ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਤੱਕ ਭੱਜ ਗਈ। ਡਰ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾਲ ਚੀਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਉੱਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ, ਕਟਾਰੀਆਂ, ਤੇ ਚੌੜੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ। ਪਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵੈਣਵ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕੇ ਗਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਯੁੱਧ-ਕਲਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਅਸਮਾਨੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਛੱਡੀ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ, ਵਰੁਣ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ। ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੇ, ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਛੱਡਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਰੋਕ ਲਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸਮਾਨੀ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਬੋਲਿਆ...