ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਏ। ਉਹ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਿਰਨ ਤੇ ਸੂਰ ਵਗੈਰਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਮੌਜ-ਮਸਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਥੱਕ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ, ਪਿਆਸ ਵੀ ਲੱਗੀ। ਤਦ ਉਹ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਆਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗਰਣੀ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ, ਭਾਰਤ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਫੂਲ ਨਾਲ ਯਗ-ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੰਦਿਨੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ। ਨੰਦਿਨੀ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਚਾਵਲ ਦੇ ਢੇਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ, ਦਹੀਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਘੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਕੂਏਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਿੱਠੇ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਕਵਾਨ, ਗੰਨੇ, ਸ਼ਹਦ, ਭੁੰਨੀਆਂ ਦਾਲਾਂ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸ਼ਰਾਬ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਗਾਂ ਪਿੰਡ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਜੜੀਆਂ, ਦੁੱਧ, ਛੇ ਰਸ, ਅਮ੍ਰਿਤ-ਸਮਾਨ, ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਇਲਾਇਚੀਆਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਗਈ। ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਪੀਣ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਚਟਣੀਆਂ, ਚੂਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਵਸਤਾਂ—ਸਭ ਕੁਝ ਨੰਦਿਨੀ ਨੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ, ਮਹਿੰਗੇ ਕਪੜੇ ਵੀ ਆ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਫੌਜੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨੰਦਿਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ—ਉਹ ਲੰਬੀ, ਚੌੜੀ, ਪੰਜ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੇਡਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਦੇਹ ਗੁਲਾਬੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਵਧੀਆ ਵਾਲ, ਸਾਂਪ-ਸਮਾਨ ਕੰਨ, ਸੋਹਣੇ ਸਿੰਗ, ਅਤੇ ਰੂਪਵਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲੀ ਹੋਈ, ਚੌੜੀ ਮੱਥੇ ਤੇ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਨੰਦਿਨੀ ਨੂੰ ਅਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਧੀਆ ਸਤਕਾਰ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਨੰਦਿਨੀ ਦੇ ਦੇ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਗਾਂ ਦੇ ਦੇ, ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲੈ।” “ਮੈਨੂੰ ਨੰਦਿਨੀ ਦੇ ਦੇ, ਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ।” “ਇਹ ਗਾਂ ਇੱਕ ਰਤਨ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ, ਜੋ ਤਪ ਤੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋ।” “ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਉਹ ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਯੰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਗਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ, ਤੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰ-ਜ਼ਬਰੀ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੋ, ਜਲਦੀ ਕਰੋ, ਝਿਜਕੋ ਨਾ।” ਪਰ ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਨੇ ਨੰਦਿਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਚੰਦ ਤੇ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਜਬਰ-ਜ਼ਬਰੀ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਗਾਂ, ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ, ਚਾਬਕ ਤੇ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ, ਇधर-ਉਧਰ ਭੱਜੀ। ਨੰਦਿਨੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਸੁਭਾਗਾ ਗਾਂ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੰਭਦੀ ਹੋਈ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ। “ਹੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮੈਨੂੰ ਜਬਰ-ਜ਼ਬਰੀ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਧੀਰਜ ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ।” ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਨੰਦਿਨੀ, ਡਰ ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਚਾਬਕ ਤੇ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੀ, ਬਿਨਾ ਰਖਵਾਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੰਭਦੀ, “ਹੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਬਲ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹੋ?” ਪਰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਨਾ ਗੁੱਸੇ ਹੋਏ, ਨਾ ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਤੋਂ ਹਟੇ। “ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ—ਜੇ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੋ।” “ਹੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਕੀ ਮੈਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹਾਂ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਤੇ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਜਬਰ-ਜ਼ਬਰੀ ਲੈ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ; ਜੇ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਹਿ। ਤੇਰਾ ਬੱਝਾ ਜਬਰ-ਜ਼ਬਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੋਂ “ਰਹਿ” ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਮੱਥਾ ਤੇ ਗਰਦਨ ਉੱਚੀ ਕਰਕੇ, ਡਰਾਵਣੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਡੂੰਘੀ, ਗਰਜਦਾਰ ਰੰਭ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਬਕ ਤੇ ਲਾਠੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੀ, ਇधर-ਉਧਰ ਤੰਗ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠੀ। ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਮੱਧ-ਦਿਨ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂੰਛ ਤੋਂ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਤੋਂ ਪਹਲਵਾਂ, ਮਲਮੂਤ੍ਰ ਤੋਂ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਤੇ ਸ਼ਕ, ਤੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਯਵਨ ਤੇ ਸ਼ਬਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਪਿਸਾਬ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸ਼ਬਰ, ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪੌਂਡ੍ਰ, ਕਿਰਾਤ, ਯਵਨ, ਸਿੰਹਲ, ਬਰਬਰ, ਤੇ ਖਸ ਆਏ। ਝਾਗ ਤੋਂ ਚਿਬੁਕ, ਪੁਲਿੰਦੇ, ਚੀਨ, ਹੂਣ, ਕੇਰਲ, ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਲੇਛ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਹ ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਲੇਛ ਜਾਤੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਬਤਰ-ਬਤਰ ਜੰਗੀ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਫੌਜ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਹਰ ਜੰਗੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਹੋਰ ਬੀਰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ, ਟੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਚੌਕੜੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਨੰਦਿਨੀ ਗਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਟੁੱਟ ਗਈ ਤੇ ਹਾਰ ਗਈ।