ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਾਣੀ 'ਚ ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: "ਹੇ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੁੰਦਰਿ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਰਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਵਾਸਤੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੀਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੀ, ਇਹ ਇੱਛਾ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਰੁਕਦੀ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਸੰਪੋਲਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਡੱਸ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਧੁਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਚੌੜੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਬੋਲੀ ਵੀ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਹੈ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੁੰਦਰਿ, ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਅੰਗ, ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਕਮਲ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਲਜਜਿਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ। ਹੇ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਛੱਡੀਂ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸੰਭਾਲ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।" "ਤੇਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਬੇਹੱਦ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ੁਭ-ਲੱਛਣੀ, ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਰੀ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਦਇਆ ਕਰ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਵੱਸ 'ਚ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ; ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਪ੍ਰੇਮ-ਦੇਵ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਢ ਲਿਆ, ਹੇ ਮਧੁਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਭੜਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਢਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂ।" "ਮੇਰਾ ਮਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੇ ਜਲ ਨਾਲ ਤਰੋਤਾਜ਼ਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੇਮ-ਦੇਵ ਆਪਣੇ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਰੋਕਣ-ਅਸੰਭਵ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਤਿ ਭਾਰੀ ਹੈ। ਹੇ ਸ਼ੁਭ-ਲੱਛਣੀ, ਤੇਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਜੋ ਅਸਹਿਣ ਯਾਤਨਾ ਹੋਈ, ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਕੇ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਗੰਧਰਵ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਪਤਲੀ ਜੰਘਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੰਧਰਵ ਵਿਆਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕੁਆਰੀ ਬੋਲੀ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਮੰਗ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਨਰਪਤਿ, ਤਿਵੇਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੀ ਲੈ ਲਈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਜਗਤ ਵਿਚ ਨਾਰੀਆਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ।" "ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਕੁਆਰੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਹਦੇ ਪਤੀ-ਰੂਪ 'ਚ ਕੋਈ ਉਚ-ਵੰਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ? ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਮੰਗ ਕਰ; ਆਦਰ, ਤਪ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਜਾ। ਜੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਵੈਰੀ-ਨਾਸਕ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗੀ।" "ਮੈਂ ਤਪਤੀ ਹਾਂ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੀ ਧੀ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੀ ਭੈਣ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੱਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਧਰਵ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਧੀਆ ਅਰਜੁਨ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੁੱਟ ਹੋ ਗਈ। ਮਹਾਬਲੀ ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਕੁਰਵਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਗੰਧਰਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨੇ ਉਸਦੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। "ਤੂੰ ਜਿਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਕੌਣ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ ਜੋ ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਹੋਏ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" "ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜਿੱਤ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਵੱਸ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਹੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਜਦੋਂ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੈਰੀ, ਲੋਕ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਪਜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਕੌਸ਼ਿਕਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦੁਖ ਭੋਗਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕਠੋਰ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜੀਵਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਮੌਤ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਆਪਣੇ ਕੰਢੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਜਦੋਂ ਇਖ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯਗ ਕਰਵਾਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਗ ਕਰਵਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ-ਵੰਸ਼ੀ ਖਸ਼ਤਰੀ ਜੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦਾ ਰਾਜ ਵਧੇ। ਰਾਜਾ ਜੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੇ। ਇਸ ਲਈ, ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੰਯਮੀ, ਅਤੇ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹੋਵੇ।" "ਹੁਣ ਦੱਸ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਿਚ ਵੈਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ? ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਹੇ ਪਾਰਥ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਕਨ੍ਯਕੁਬਜ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਗਾਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।