ਅਰਜੁਨ, ਮੈਂ ਨੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਘਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਵੈਦ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਦ੍ਰੋਣ, ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਮੈਂ ਧਰਮ, ਵਾਯੂ, ਸ਼ਕ੍ਰ, ਅਸ਼ਵਿਨ, ਅਤੇ ਪੰਡੂ—ਇਹ ਛੇ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹਾਂ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਾਤਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ; ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਵੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਾਰਥ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਹ ਅਪਮਾਨ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਨਾਰੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਕਉਰਵ, ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਹੋਈ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਧਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਕੁੰਤੀਪੁਤ੍ਰ, ਗੁੱਸਾ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਪਤਯ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਸੁਣ, ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਹਾਰਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਚਰ्य ਦਾ ਉੱਚਾ ਸੰਕਲਪ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋਇਆ। ਕੋਈ ਵੀ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਜੀਵਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਪਰ, ਪਾਰਥ, ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਕਰੇ, ਉਹ ਰਾਤੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਹੜਾ ਲਾਭ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੈਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ, ਸ਼ਬਦ-ਕੌਸ਼ਲ ਵਾਲਾ, ਗੁਣਵਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਲਾਭ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਲਾਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੇ। ਸਿਰਫ ਸ਼ੂਰਤਾ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਤਾਪਤਯ' ਦੀ ਗੱਲ ਜੋ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਕੀਤੀ, ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ 'ਤਾਪਤੀ' ਕੌਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਅਸੀਂ 'ਤਾਪਤਯ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ? ਕੁੰਤੀਪੁਤ੍ਰ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਮਧੁਰ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਦੱਸਾਂਗਾ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ 'ਤਾਪਤੀ ਦਾ ਜਨਮ' ਕਿਹਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, 'ਤਾਪਤੀ' ਨਾਮੀ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਾਪਤੀ, ਤਪੋ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਅਤੇ ਵਿਵਸਵਤ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਕੋਈ ਦੇਵੀ, ਅਸੁਰ-ਕਨਿਆ, ਯਕਸ਼ੀ, ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਅਪਸਰਾ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸੁਡੋਲ, ਅੱਖਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ, ਚਲਨ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ, ਅਤੇ ਪਹਿਨਾਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੋਹਰ ਸੀ। ਭਾਰਤ, ਸਾਵਿਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਚਰਿਤਰ, ਗੁਣ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਹੋਣ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਉਮਰ 'ਤੇ ਆਉਂਦੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਸਵਾਰਥੀ ਤੇ ਸੌਲ੍ਹਾ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇਖਿਆ, ਸਾਵਿਤਾ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਹੀਂ ਆਈ; ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵੇ। ਫਿਰ, ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ, ਰਿਕਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਮਵਰਣ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਨਿਯਮ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪ, ਉਪਵਾਸ, ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ, ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸੇਵਾ ਕਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਨਿਮਰ ਬੋਲ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਤੇ ਪੁਰੁਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਉਸ ਨੇ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਕਤਿ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਸਮਵਰਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਧਰਮਵਾਨ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਤਾਪਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਪਤੀ ਮੰਨਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਕੌਰਵ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਧੀ, ਤਾਪਤੀ, ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਸਮਵਰਣ, ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਮਵਰਣ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਮਵਰਣ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੋਮਾ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੌਰਵ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਚਰਿਤਰ ਤੇ ਗੁਣ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਤਾਪਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸਚੈ ਕੀਤਾ।