ਭ੍ਰਿਗੁ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਚਯਵਨ, ਜਨਮ ਲਏ। ਇਕ ਦਿਨ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਚਯਵਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਗਮਗਾਉਂਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪੁਲੋਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕੋਲ ਕੌਣ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ? ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਛੀਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤਾਂ ਜਾਣਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ।" ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੱਚ ਦੱਸ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ? ਇਹ ਭੁੱਲ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ?" ਪੁਲੋਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਲੂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸੜ ਗਿਆ ਤੇ ਮਰ ਗਿਆ।" ਪੁਲੋਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਹੁਣ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਭੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ।" ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਅੱਗ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਦਾ ਧਰਮ ਤੇ ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੱਸਿਆ। ਮੇਰਾ ਦੋਸ਼ ਕੀ ਹੈ? ਜੇ ਕੋਈ ਗਵਾਹ ਸੱਚ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਝੂਠ ਬੋਲੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਸੱਚ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਧਰਮ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ, ਯਜਨਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਹੜੀ ਭੀ ਚੜ੍ਹਾਵਟ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਭੀ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਵੀ। ਦਰਸ਼ ਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰ, ਇਕੱਠੇ ਵੀ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਯਜਨਾਵਾਂ, ਜੇ 'ਓਮ', 'ਵਸ਼ਟ', 'ਸਵਾਹਾ' ਅਤੇ 'ਸਵਧਾ' ਨਹੀਂ ਉੱਚਰੀ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਅੱਗ ਦੀ ਅਣਹਾਜ਼ਰੀ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰੁਕਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਵਿਗੜ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਕੁਝ ਕਰੋ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾ ਟੁੱਟੇ।'" "ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਅੱਗ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਰੁਕ ਗਈਆਂ ਰੀਤਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। 'ਅੱਗ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ?'" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, 'ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਅੰਤ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕਰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੀਤਾਂ ਰੁਕ ਜਾਣਗੀਆਂ।'" "ਹੇ ਅੱਗ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਭੱਖੇਂਗਾ; ਤੇਰੀ ਹੇਠਲੀ ਸਾਂਸ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਭੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਮਾਸ ਭੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਖਾ ਲਵੇਗਾ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਤੇਰੀ ਲਪਟ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਭੀ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮੰਨ।" ਅੱਗ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਅੱਗ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਤਿ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ ਸੀ; ਇਹੀ ਘਟਨਾ ਹੋਈ ਸੀ—ਹਤੀ ਦੀ ਹਾਸੀ, ਅੱਗ ਦਾ ਸ਼ਾਪ, ਪੁਲੋਮਨ ਦਾ ਨਾਸ, ਤੇ ਚਯਵਨ ਦਾ ਜਨਮ। ਫਿਰ, ਚਯਵਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ, ਸੁਕੰਯਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਤੀ ਨਾਮਕ ਉਜਲੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਮਾਤੀ ਨੇ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਤੋਂ ਰੁਰੂ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਰੁਰੂ ਨੇ ਪ੍ਰਮਾਦਵਰਾ ਤੋਂ ਸੁਨਕਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਨਕਾ, ਜੋ ਭਾਰਗਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸੀ, ਘਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਅਮਰ ਯਸ਼ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਿਆ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰੁਰੂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਚਾਨਣ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਤਪ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਹ ਸਥੂਲਕੇਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ।