ਰਾਜਾ ਦੁਰੁਪਦ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾ ਅਪਮਾਨ, ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਾਹ ਗਿਆ। ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੁਖ ਤੇ ਰੋਸ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਜਾ ਦੁਰੁਪਦ ਕਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਣ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਵੈਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਘੁਲਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਨੀਂਦ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੋਚਦਾ, "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ਜ ਨਹੀਂ।" ਆਪਣੇ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀਆਂ ਤੇ ਫਿਟਕਾਰ ਹੈ!" ਅਤੇ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਦ੍ਰੋਣ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਨਮ੍ਰਤਾ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਸਮਝ ਕੇ ਵੀ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਹਨੇਰੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲਾ ਦੋਜਾਤੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਤਪਸਵੀ, ਯਾਜਾ ਅਤੇ ਉਪਯਾਜਾ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਕਾਸ਼ਯਪ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਸੰਹਿਤਾ ਪਾਠ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਸਨ। ਦੁਰੁਪਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆਦਰ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ, ਬੜੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਉਪਯਾਜਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਪਯਾਜਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ—ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਦਬਾਉਂਦਾ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਵਾਜ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਉਪਯਾਜਾ ਕੋਲ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ ਜੋ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਰ ਦਿਓ, ਉਪਯਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਖ ਗਾਂ ਦਿਆਂਗਾ। ਜਾਂ, ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਵੀ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।" ਉਪਯਾਜਾ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ "ਨਹੀਂ" ਕਿਹਾ। ਪਰ ਦੁਰੁਪਦ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਇਕ ਸਾਲ ਬੀਤਣ 'ਤੇ, ਉਪਯਾਜਾ ਨੇ, ਜੋ ਦੋਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਹੋਇਆ ਫਲ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਣਜਾਣ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੋ ਮਿਲਿਆ-ਜੁਲਿਆ ਤੇ ਸੰਦੇਹਾਸਪਦ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸ ਫਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਹੋਰ ਥਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਗਾ? ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਦਇਆਹੀਣ ਸੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਉਸ ਭਰਾ ਨੂੰ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਰਾਜਾ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਘਿਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਗਾ।" ਉਪਯਾਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਰੁਪਦ ਯਾਜਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਯਾਜਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਿਆਂਗਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਵੈਰ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹਾਂ।" "ਦ੍ਰੋਣ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਸਤਰ ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀਯ ਹੈ। ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੋਈ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਜਾਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਛੇ-ਮੋਤੀ ਵਾਲਾ ਧਨੁਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਹੈ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਭਾਰਦਵਾਜ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡਾ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਮਦਗਨਯ ਵਾਂਗ, ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਖੜਾ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਅਜੇਤ ਹੈ।" "ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਹੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਦ੍ਰੋਣ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ, ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤ ਹੋਵੇ।" "ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੋ, ਹੇ ਯਾਜਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗਾਂ ਦਿਆਂਗਾ।" ਯਾਜਾ ਨੇ "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ" ਕਿਹਾ ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਪਯਾਜਾ, ਭਾਵੇਂ ਮਨੋਂ ਅਨਮਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਯਾਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਾਜਾ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਤੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਉਪਯਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੈਤਾਨ ਯਜਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਰਜਾ ਤੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ। ਭਾਰਦਵਾਜ ਪੁੱਤਰ (ਦ੍ਰੋਣ) ਦੇ ਵਧ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਦੁਰੁਪਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਈ। ਯਜਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਯਾਜਾ ਨੇ ਰਾਣੀ ਪૃਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਆ ਜਾ, ਰਾਣੀ, ਜੋੜਾ ਹੁਣ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ।" ਰਾਣੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰਾ ਮੁਖ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਗਰਭਧਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੁਕ ਜਾਓ, ਯਾਜਾ।" ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਯਾਜਾ ਵਲੋਂ ਸੰਕਲਪਿਤ ਆਹੁਤੀ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਪਯਾਜਾ ਨੇ ਮੰਤਰ ਪਾਠ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ? ਤਾਂ, ਚਾਹੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ ਜਾਂ ਰਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ!