ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਉਹ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਜੋ ਦੁੱਖ ਸਾਡੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਦੁੱਖ ਦੇ ਮੂਲ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਇਕ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਾਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਦਿਲੋਂ ਬੁਰਾ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ, ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖ-ਭੱਖੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਤੇਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਫੌਜ ਜਾਂ ਭੂਤ-ਪਰੇਤ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਠੋਰ, ਬੁਰਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਾਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਬਿਨਾ ਬਚਾਵ ਦੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਪਣੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨੀਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਂਦੀ ਹੈ, ਰਸਮਾਂ, ਭੇਟਾਂ ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ— ਉਸਨੂੰ ਇਥੋਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਬੁਲਾ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ: “ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਦੇਵਾਂਗੇ।” “ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਮਾਸ ਮਿਲੀਆਂ ਭੋਜਨ, ਚਾਵਲ, ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਆਟਾ, ਘੀ, ਸੁਆਦਲੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਸੂਪ, ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਲੱਡੂ, ਮੂੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕੇਕ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ।” “ਪਕਾਇਆ ਤੇ ਕੱਚਾ ਪਾਣੀ, ਵੱਡੇ ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜੇ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਮਹਿਸ, ਸੂਰ, ਰੀਛ—ਇਹ ਸਭ ਪਕਿਆ ਤੇ ਕੱਚਾ ਮਿਲੇਗਾ।” “ਘੀ ਦੇ ਘੜੇ, ਦਹੀਂ ਦੇ ਘੜੇ, ਤਾਜ਼ਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ।” “ਹਰ ਘਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਦਮੀ, ਤੇ ਦੋ ਕਾਲੇ ਬਲਦ—ਇਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੇਂ, ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।” “ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿ”—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈਤੀ। ਉਹ ਬਾਹਰੀ ਫੌਜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਾਰੀ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਬੜਾ ਦੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਨਸੀਬ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਉਸਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਕੇ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੇਤ੍ਰਕੀਯਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਚੈਨ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਇਹ ਸਾਡਾ ਹਾਲਤ, ਸਾਡਾ ਨਸੀਬ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ, ਮਾੜੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸ ਕੋਲ ਗੱਲ ਕਰਨ, ਕਿਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਚਲਾਉਣ? ਇਹ ਤਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਗੁਣ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਾ ਲੱਭੋ, ਫਿਰ ਪਤਨੀ, ਫਿਰ ਧਨ; ਰਾਜਾ ਬਿਨਾ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਹ ਤਿੰਨੋ—ਰਾਜਾ, ਪਤਨੀ, ਧਨ—ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਇਹ ਵੱਡੀ ਆਫ਼ਤ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆਈ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਈ ਭੋਜਨ ਤੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਧਨ ਨਹੀਂ, ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਤੋਂ ਆਦਮੀ ਖਰੀਦ ਸਕਾਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਅੱਜ, ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਨੀਚ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਖਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਮੂਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਤੁੰਨਾ ਦਿੱਤੀ, “ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਜਾਂ ਡਰੇ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਕੋਈ ਰਾਹ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਉਥੇ ਜਾਵੋ; ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਇੱਕ ਤਪੱਸਿਆਵਾਨ ਧੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਵੋ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ, ਮੈਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਵੀ—ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹੱਕ ਜਾਂ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੰਝਿਤ ਕਰਨਾ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮਾੜਿਆਂ ਵਿੱਚ—ਕਿ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਲਈ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਖੇਮ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਹੇ ਨੇਕਵਾਨ; ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਮਾਰਣ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਖੇਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ—ਸਿਰਫ਼ ਕਠੋਰਤਾ ਤੇ ਨੀਚਤਾ ਹੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਸਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰੇ—ਇਹ ਸਭ ਕਠੋਰ ਕੰਮ ਹਨ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਤ ਹਨ।