ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜਾ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਹੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋ ਨੰਨੇ ਬੱਚੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀ ਸਕਣਗੇ? ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਲ ਸਕਾਂਗੀ?" ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵਿਆਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਨਿਰਾਸਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ ਨੰਨੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਗੀ? ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਖੜੇ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਕਈ ਰਿਸ਼ਤੇ ਠੁਕਰਾਏ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੀ?" ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ, "ਜਿਵੇਂ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਮਾਸ ਉੱਤੇ ਪੰਛੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਛੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਤੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।" ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈਆਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮੰਦੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਔਰਤ ਦਾ ਜਨਮ ਅਕਸਰ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ। ਪਰ ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਵੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਉਹ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਬੇਸਹਾਰਗੀ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਘਸੀਟ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਨਿੱਖਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਾ-ਦਾਦਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚਲਾ ਸਕਾਂਗੀ? ਮੈਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀਆਂ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਕਰਦੇ ਸੀ।" ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਧੀ, ਜੇਕਰ ਬੇਸਹਾਰਾ ਰਹਿ ਗਈ, ਤਾਂ ਅਣਯੋਗ ਲੋਕ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਜਾਣਗੇ, ਮੇਰੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੂਦਰ ਵੇਦ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵਾਂ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਇਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਂਵੇ ਯਗ੍ਯ ਦੇ ਭੋਗ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਸੇ ਹਾਲਤ ਲਈ ਬਣੀ ਨਹੀਂ, ਅਣਯੋਗਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਚ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ, ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਘਮੰਡੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਤੋਹੀਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।" "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ, ਜੇਕਰ ਮੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨਾ ਰਹੀਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮਰ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ ਨਾ।" "ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਰਤੱਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਧਰਮ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਲਈ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਲਦੀ, ਕਾਜਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਵਿਅੋਗੀ ਪਤੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ, ਮਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਕੁਝ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਤੀ ਅਸੀਮ ਦਾਤਾ ਹੈ।" "ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਅਜਿਹੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦਾਤਾ ਹੈ? ਤਪੋਵਨ, ਯਜ੍ਯ, ਜਪ, ਹੋਮ ਤੇ ਵਰਤ—ਇਹ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਪਤੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਔਰਤ ਲਈ ਧੀਰਜ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਆਹਾਰ ਵਿਚ ਮਰਿਆਦਾ ਹੀ ਉਚਿਤ ਕਰਤੱਵ ਹਨ।" "ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧੀ ਮੈਂ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੈ। ਯਜ੍ਯ, ਤਪ, ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਵੱਲ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕਰਤੱਵ ਮੈਂ ਨਿਭਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਿਤ ਕਰਤੱਵਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਮਿੱਤਰ—all ਇਹ ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਹਨ; ਇਸੇ ਲਈ ਪਤਨੀ ਦਾ ਮੂਲ ਕਰਤੱਵ ਵੀ ਇਹ ਹੈ।" "ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਧਨ ਨਾਲ ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਤੇ ਘਰ—ਇਹ ਸਭ ਦਿਖਾਈ ਤੇ ਨਾ-ਦਿਖਾਈ ਲਾਭ ਲਈ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਹੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ।" "ਜੇਕਰ ਪੂਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋਵੇ ਤੇ ਖੁਦ (ਆਤਮਾ) ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਤਾਂ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਆਤਮਾ ਦੋਵੇਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਦੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੀ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" "ਜੇਕਰ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾ; ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" "ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ; ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਦੂਰ ਭੇਜ ਦੇ। ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸੰਦੇਹਜਨਕ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ।" "ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਲਏ, ਜੋ ਮਨਪਸੰਦ ਸੀ, ਉਹ ਪਾ ਲਿਆ, ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਵ ਨਿਭਾਇਆ; ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਅਤੁੱਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ—ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਪਛਤਾਵਾ ਨਹੀਂ।" "ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਮਰ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਤੇ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੀ, ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਨਿਰਣੈ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਵੀ ਦੇਵੇਂ, ਹੇ ਉੱਚਕੁਲ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੁਰਖਾਂ ਲਈ ਕਈ ਪਤਨੀਆਂ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਨਾ ਪੁੰਨ; ਪਰ ਔਰਤ ਵਲੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਭ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਅੱਗੇ ਨਿਰਭੀਕਤਾ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਰੱਖੀ।