ਧਰਮਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਮਹਰਾਜਾ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਤਪस्या ਕਰਨ ਲਈ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਦੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਵਧੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਕਥਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸਿਖਾਈ। ਫਿਰ, ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਵਿਲਾਟਾਂ 'ਚ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੀ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠਾ, ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਬੁਧਿ, ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸਚਾਈ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਭਾਰਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਕਥਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਥਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਚੋਣੀਆਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸੰਹਿਤਾ ਲਿਖੀ; ਬਿਨਾ ਸਹਾਇਕ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਧਿਆਇਾਂ ਵਿਚ ਸੰਖੇਪ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਘਟਨਾ-ਚਿਤ੍ਰ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਨੂੰ ਬਣਾਕੇ, ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਿਖਾਏ। ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ, ਖੁਦ ਆਏ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਪਰੀਮ ਸੋਨੇ ਦਾ ਆਸਨ ਲਾਇਆ। ਉਸ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੈਠੇ, ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਵਾਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆ ਬੈਠਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸੁਪਰੀਮ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਆਸਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਹ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਭਾਗਵਤ, ਇਹ ਆਦਰਯੋਗ ਕਵਿਤਾ ਮੈਂ ਬਣਾਈ ਹੈ।" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੈਦਕ ਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਵਿਲੀਨਤਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਮੇਂ—ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ, ਭਵਿੱਖ—ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਇਥੇ ਹਨ।" "ਉਮਰ, ਮੌਤ, ਡਰ, ਰੋਗ, ਅਸਤਿਤਵ ਅਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਨਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸਮੂਹਤਾ, ਤਪ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ, ਧਰਤੀ, ਚੰਦ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ, ਨक्षਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਅਤੇ ਚੱਕਰ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਵੈਦ, ਅਤੇ ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਸਰਵਸ, ਤਰਕ, ਵਿਆਕਰਨ, ਚਿਕਿਤਸਾ, ਦਾਨ, ਪਸ਼ੁਪਤ ਮਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿਵਯ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ, ਧਨ-ਭੂਮੀ, ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ, ਦਿਵਯ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾਵਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਕਲਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਲੀਆਂ, ਸੰਸਾਰਕ ਆਚਰਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਸਭ-ਵਿਆਪਕ ਸਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਲੇਖਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।" "ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਠਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤਪस्या ਦੇ ਮਾਵਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਕਹਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਕਵੀ ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਆਸ਼ਰਮ ਘਰ-ਵਾਸੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।" "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾ ਜਲਾਈ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਮੰਦਾ, ਅੰਧਾ, ਬਹਿਰਾ, ਪਾਗਲ, ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ 'ਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ।" "ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਅੰਧ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਾਜਲ-ਲੱਕੀ ਨਾਲ, ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਿਲਿਆ।" "ਤੁਸੀਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਰਜ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।" "ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨ ਚੰਦਨੀ, ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।" "ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਦੀਵਟੀ, ਜੋ ਮੋਹ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜਣਨ-ਗਰਭ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਸੰਖੇਪ ਅਧਿਆਇ ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਪੌਲੋਮਾ ਅਤੇ ਆਸਤਿਕ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਹਨ; ਉਤਪਤੀ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਇਸ ਦਾ ਤਣ, ਅਤੇ ਸਭਾ ਪર્વ ਇਸ ਦੀ ਗਠ ਹੈ।" "ਇਹ ਅਰਣਯਕ ਪਰਵ ਦੀ ਰੂਪ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਹੈ, ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਪਰਵ ਦੀ ਸਾਰਤਾ ਹੈ; ਭੀਸ਼ਮ ਪਰਵ ਇਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਟਾਹਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਪਰਵ ਇਸ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ।" "ਕਰਨ ਪਰਵ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸ਼ਲਯ ਪਰਵ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ; ਸਤ੍ਰੀ ਪਰਵ ਆਰਾਮ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਰਵ ਵੱਡਾ ਫਲ ਹੈ।" "ਅਸ਼ਵਮੇਧਿਕ, ਅੰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਵਾਸਿਕ ਪਰਵ ਇਸ ਦਾ ਛਾਂ ਹੈ; ਮੌਸਲਾ ਪਰਵ ਇਸ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਯੋਗਯ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਖੰਡ ਬਦਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ।" "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ, ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਗੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।