ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਭੀਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਥ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਭੀਮਸੈਨ ਦੇ। ਤੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰ ਨਾ। ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਕਰ।" ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਇਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਭੀਮ ਦੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਰਾਤ ਦੇ ਸਨਾਟੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਰੋਈ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ। ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੀਮਸੈਨ ਦਾ ਦਿਲ ਤਰਸ ਨਾਲ ਭਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਫਿਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲੱਗਾ। ਭੀਮ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਵੱਡੇ, ਸੁੰਨੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਛਾਂ ਥੰਡੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ। ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਪਾਣੀ ਲੱਭ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਕਰੋ।" ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸਰਸਾ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਮਿੱਠਾ ਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਭੀਮ ਉਥੇ ਚਲ ਪਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਰਸਾ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਝੀਲ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਭੀਮ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਤੇ ਨ੍ਹਾਇਆ। ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਖਾਤਿਰ, ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਰਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਲਿਆ। ਕਈ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਦੂਰੋਂ, ਜਿੰਨੀ ਦੂਰੀ ਗਾਂ ਚਰਦੀ ਹੈ, ਉਤਨੀ ਦੌੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਹੰਝੂ ਭਰਦਾ, ਮਾਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਥੇ ਆ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮਾਂ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ, ਠੰਡੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ, ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਚਿਹਰੇ, ਐਵੇਂ ਲੱਗਦੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਇੰਦਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਏ ਹੋਣ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਭੀਮ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਣਜਾਣ ਰੁੱਖਾਂ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਵਿਹਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ, "ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਹਨ, ਇਹਨਾ ਦੀ ਕismet ਕਿੰਨੀ ਮਾੜੀ ਹੋ ਗਈ।" "ਜੋ ਕਦੇ ਵਾਰਣਾਵਤ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਓਦੋਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹਨ। ਕੁੰਤੀ, ਜੋ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਭੈਣ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਕੁੰਤਿਰਾਜ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਆਦਰਯੋਗ, ਪੰਡੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੀ ਵਹੁਟੀ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਨਰਮ ਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬਿਸਤਰਾਂ ਦੀ ਆਦੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੈ।" "ਉਹ ਜੋ ਧਰਮ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਲੈ ਕੇ ਆਈ, ਜੋ ਕਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਈ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਅੱਜ ਇਹ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਭਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਜੋ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਅੱਜ ਆਮ ਆਦਮੀ ਵਾਂਗ ਥੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਹਨ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ? ਇਹ ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅੱਜ ਆਮ ਆਦਮੀ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ?" "ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਮਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਅੱਜ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਹਨ। ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲਾ ਰੁੱਖ।" "ਇੱਕਲਾ ਰੁੱਖ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਫਲ ਹਨ, ਉਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਪੂਜਾ ਜੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਾ ਤੇ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ-ਸਾਕਿਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸੀਂ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਕਰਕੇ—ਜੋ ਮੰਦਾ, ਮੂਰਖ, ਰਾਜ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਮੰਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਖੋਟ, ਅਧਰਮੀ ਸੋਚ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਜਲਾਏ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਸਗੋਂ ਰਥੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਚ ਗਏ।" "ਅਸੀਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਹੁਣ ਇਸ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਆ ਕੇ ਓਟ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾਈਏ, ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਆ ਪਏ ਹਾਂ?" ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ, "ਓ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮੂਰਖ ਤੇ ਅਕਲ ਘੱਟ ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਰੱਜ ਜਾ; ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।" "ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਜਿਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਕਰਨ, ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਸੌਬਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੰਦਾ; ਪਰ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਜਦ ਰਾਜਾ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।" "ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਂਡਵ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ।" ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਮੋੜਿਆ, ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲਿਆ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦਬੀ ਹੋਵੇ। ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਸ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਜਾਗਣਾ ਪਵੇਗਾ।" "ਜਦ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਣਗੇ, ਇਹ ਜਾਗ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਇਸ ਲਈ ਭੀਮ ਨੇ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਜਾਗ ਕੇ ਰੱਖੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸਨ, ਉਥੇ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਹਿਡਿੰਬਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਲ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਆ ਕੇ ਓਟ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।