ਜਦੋਂ ਵਿਦਵਾਨ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਲਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਸੁਣਾਉ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ?” ਉਹ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਚਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰੁਖ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਹਵਾ ‘ਤੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਬਸੰਤ ਰੁਤੂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜੀਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਾਂ ‘ਚ ਸਥਿਰ ਰਾਜਾ ਖੜਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਪਸਰਾ ਮੇਨਕਾ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਆਈ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਪਰ, ਉਸ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੀਰ੍ਯ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਓਥੋਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ। ਫਿਰ, ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦ੍ਰੁਪਦ ਰੱਖਿਆ। ਦ੍ਰੁਪਦ ਉਥੇ ਹੀ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਫਿਰ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸੁਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਲਈ ਮਹਾਨ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖੀ। ਉਹ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਪਾਂਚਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕੀਤਾ। ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਈ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਿਉਮਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸੀ, ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਚ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਇਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਚਲਨ, ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਪਸ ਪਾ ਲਈ। ਭੀਮ ਨੇ ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਰਥ-ਯੁੱਧ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਸਾਂਕਰਸ਼ਣ (ਬਲਰਾਮ) ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ। ਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਭੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਦਯੁਮਤਸੇਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ‘ਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਰਜੁਨ, ਸਿੱਧੇ, ਵੱਕਰੇ ਤੇ ਚੌੜੇ ਤੀਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਪਰਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ ਦੀ ਟੱਕਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਕੌਰਵ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਗ્નਿਵੇਸ਼ ਸੀ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਗਿਆ, ਤਪ ਕਰਕੇ ਇਕ ਅਜੈਅ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ੀਰ ਅਸਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵਰਤੀਂ।’” “ਇਹ ਅਸਤਰ ਕੇਵਲ ਸ਼ਕਤੀਹੀਨ ਜਾਂ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵਰਤਣਾ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ; ਇਹ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਅਸਤਰ ਕੇਵਲ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।” “ਪਰ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਫੀਸ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਦ ਫਾਲਗੁਨ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਇਹ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹੀ ਤੇਰੀ ਗੁਰੂ-ਦੱਖਿਣਾ ਹੈ।’” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਧੀਆ ਅਰਜੁਨ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ‘ਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਨਿਵਾਂ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਈ।