ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨ ਰਥਾਂ—ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ—ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਆਏ। ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਸਪਤ ਲਿਆ: "ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਧੁਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਲੈਂਦਾ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਰਥਾਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਚਲ ਪਏ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਨਿਆਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਈ ਕਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉਲੂ ਨੇ ਆਕਰਮਣ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ। ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸੋਤੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਜੰਗ ਕੈਂਪ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟਤਾ ਦੇਖੀ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਅੰਗੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦ ਪਾਂਚਾਲਾ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਧੁਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਬੇਖ਼ਬਰ ਸੌ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਪਾਂਡਵਾਂ ਹੀ ਬਚੇ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਾਤਯਕੀ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਇੱਥੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸੋਤੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਧੁਮਨ ਦੇ ਰਥੀ ਨੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਮਰਨ-ਵਰਤ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਈ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਤੇ, ਭੀਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ। ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਡਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡਿਆ, ਕਹਿੰਦੇ, "ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ!" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਨਾ ਕਰ," ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਕਰਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਦੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ, ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਪਾਂ ਅਪਸ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਈਆਂ। ਫਿਰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਤੋਂ ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਣੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਦਸਵੀਂ ਪੁਸਤਕ, ਸੌਪਤਿਕ ਪਰਵ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਅਠਾਰਵੀਂ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਆਇ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਅਠ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਸੱਤ ਦੱਸ ਸ਼ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ, ਸੌਪਤਿਕ ਅਤੇ ਈਸ਼ਿਕਾ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ; ਫਿਰ, ਸਤ੍ਰੀ ਪਰਵ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਕਤੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਜਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਦੁਖ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੇ ਸੰਤੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਹੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਕੌਰਵ ਯੁਯੁਤ्सੁ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੋਏ। ਉਥੇ, ਮਹਾਂਵੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੁਖ ਭਰੀ ਰੋਹ-ਕੋਹ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਵਿਹਲਾਪ ਵੀ। ਉਥੇ, ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ, ਪਿਤਾਵਾਂ—ਜੋ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇ—ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ। ਇੱਥੇ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਦੁਖ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਠੰਡਾ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਜਲ-ਦਾਨ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਤਦ ਕਰਣ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੀ ਗੁਪਤ ਜਨਮ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਇਸ ਸਭ ਦੀ ਕਥਾ ਉੱਚਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਇਹ ਗਿਆਰਵੀਂ ਪੁਸਤਕ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖ ਅਤੇ ਵਿਹਲਾਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ, ਜੋ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਜੂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾਈ ਅਧਿਆਇ ਹਨ। ਅਤੇ ਸੱਤ ਸੌ ਪਚਤਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਥਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਰਹਵੀਂ ਪੁਸਤਕ—ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਰਵ—ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵੈਰਾਗਿਆ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, fathers, brothers, sons, kinsmen, and uncles ਦੀ ਮੌਤ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਤਲਪਿਕਾ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਿਯਮ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾਣਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤਵਾਂ ਵੀ, ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਲ ਓਮਨਿਸੀਅੰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਰਹਵੀਂ ਪੁਸਤਕ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਮਿਤ ਹੈ; ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੌ ਅਧਿਆਇ ਹਨ। ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਉਨਤੀ ਅਧਿਆਇ, ਨੌਂ ਤਪਸਿਆ ਸੰਬੰਧੀ, ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਤ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵੀ, ਸੱਤ ਸ਼ਲੋਕ, ਪਚੀਸ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਉੱਚਤਮ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।