ਜਦੋਂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਧੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਰਣ ਵਲ ਮੁੜਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਹੱਤੜਾ ਖੜਾ ਸੀ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਰਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਕਰਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਿਨਾਂ ਸੱਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਦਖਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।” ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਰਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਤਾਂ ਸਭ ਲਈ ਖੁੱਲਾ ਹੈ, ਫਾਲਗੁਨ! ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਹੱਕ? ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੀਰ ਹੋਣ, ਉਹੀ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਅੱਜ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।” ਫਿਰ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਝੱਪੀ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗ ਲਈ ਕਰਣ ਵਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਕਰਣ ਵੀ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੁਯੋਧਨ ਦੀ ਝੱਪੀ ਪਾ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਆਕਾਸ਼ ਬਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੀ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਈ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਰੇਖਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਂਜਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਆ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਕਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਜਦ ਹਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦਾ ਘੋੜਾ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਸੂਰਜ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬਦਲਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਾਲਗੁਨ ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਕਰਣ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਕਰਣ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ; ਜਿੱਥੇ ਅਰਜੁਨ ਸੀ, ਉਥੇ ਭਰਦਵਾਜ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਖੜੇ ਸਨ। ਮੈਦਾਨ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ‘ਚ ਵੰਡ ਗਿਆ, ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਵੰਡ ਗਈਆਂ; ਕੁੰਤਿਭੋਜ ਦੀ ਧੀ (ਕੁੰਤੀ) ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਵੀ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਨੌਕਰਾਂ ਤੇ ਚੰਨਣ ਦੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਘਣੀ ਉਲਝਣ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ। ਫਿਰ, ਸ਼ਰਦਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਪਾ, ਜੋ ਇਕੱਲੀ ਜੰਗ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲੇ, “ਇਹ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ, ਮਹਾਬਲੀ, ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਫਾਲਗੁਨ ਤੇਰੀ ਚੁਣੌਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ; ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਅਣਜਾਣ ਵੰਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਰਣ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਲੱਜਾ ਨਾਲ ਝੁੱਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਈ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੁੜੀ ਝੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਰਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਗੁਰੂਵਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤਰਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਕੁਲੀਂ, ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ‘ਚੋਂ ਅੱਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ‘ਚੋਂ ਖੱਤਰੀ, ਪੱਥਰ ‘ਚੋਂ ਲੋਹਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਫਾਲਗੁਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਬਿਨਾਂ ਲੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਅੰਗ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।” ਫਿਰ, ਦੁਯੋਧਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਦੁਜਿਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੀ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਈਆਂ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, “ਇਹ ਅੰਗ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਯੋਗ ਹੈ।” ਤਦ, ਓਸੇ ਵੇਲੇ, ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਘੜੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਰਣ ਦਾ ਅੰਗ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਕਰਣ ਰਾਜਸੀ ਵਸਤਰ, ਮਾਲਾ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਤੇ ਕੰਗਣ ਪਾ, ਰਾਜਸੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ, ਚਿੱਟੇ ਛਤਰੀਆਂ, ਪੱਖੇ ਤੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਖੜਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਦੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਇਸ ਰਾਜ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇ ਬਦਲੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਵਾਂ?” ਕਰਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੁਝ ਆਖੋ, ਰਾਜਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ।” ਦੁਯੋਧਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਪੂਰੀ ਦੋਸਤੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਕਰਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹੀ ਹੋਵੇ,” ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਅਧਿਰਥ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਦਰ ਲੁੱਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਸੀਨੇ ਤੇ ਕੰਬਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਪੁਕਾਰ ਨੇ ਬੁਲਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਕਰਣ ਨੇ, ਪਿਤਾ ਲਈ ਆਦਰ ਵਜੋਂ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਅਜੇ ਤਾਜ਼ਾ ਰਾਜਤਿਲਕ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੱਥਾ ਝੁਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕੰਬਦਿਆਂ, ਉਹ ਚਰੋਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ “ਪੁੱਤਰ” ਕਹਿ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਲਿਆ ਤੇ ਅੰਗ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਤੋਂ ਭਿੱਜੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਭੀਮਸੇਨ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ, ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਚਰੋਏ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼-ਰੂਪ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲਦੀ ਚਾਬਕ ਚੁੱਕ।” ਫਿਰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਅੰਗ ਦੇਸ਼ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਭੋਗਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤਾ ਹੋਮ-ਕੁੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਹਵਨ ਦੀ ਭੋਜਨ ਲੈਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਰਣ ਦੇ ਹੋਠ ਹੌਲੀ ਹਿਲੇ, ਉਸਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਸਾਹ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦੁਯੋਧਨ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹਾਥੀ ਕਮਲ ਦੇ ਪੋਖਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਤੈਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਖੱਤਰੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਵੀਰਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸਮਝਣੀ ਔਖੀ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਕਰਣ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਘੜੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਤੇ ਮੂਲ ਦੀ ਗੱਲ, ਤੇ ਦੁਯੋਧਨ ਦੀ ਦੋਸਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉਲਝਣ, ਆਸ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।