ਇਕ ਵਾਰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਨਿਰੰਤਰ ਤੀਰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੀ ਸूरत ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਹਚਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ?” ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਰਾਜਾ ਹਿਰਣਯਧਨੁਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ’ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਇਕਲਵਿਆ ਹੈ, ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ, “ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੈਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਪਰ ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਾਦ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਕਾਬਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਵੇਂ?” ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸੋਚਿਆ, ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਯੁਵਕ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕਲਵਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਵਾਲ ਜਟਾਓਂ ਵਿੱਚ, ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼, ਨਿਰੰਤਰ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦਾ। ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ, ਇਕਲਵਿਆ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤੀ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਦੱਖਣਾ ਦੇ।” ਇਕਲਵਿਆ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਆਪ ਜੀ ਕੀ ਮੰਗਦੇ ਹੋ? ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ।” ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਅੰਗੂਠਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇ।” ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਦੇ ਇਹ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਕਲਵਿਆ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਚ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ’ਤੇ ਕਾਇਮ ਸੀ, ਨੇ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਹਿਚਕ, ਆਪਣਾ ਅੰਗੂਠਾ ਕੱਟ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਯੁਵਕ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਣ ਖਿੱਚਦਾ ਸੀ, ਪਰ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਰਜੁਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ-ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਦੇ ਦੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ—ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਭੀਮ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੜਕਦੇ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਗੁੱਢ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ; ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਥ-ਚਾਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਪਰ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਰਥ-ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸिरे ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਅਰਜੁਨ ਹਰ ਹਥਿਆਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੁਧੀ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਅਰਜੁਨ ਹੀ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨਾਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ-ਯੋਧਾ ਬਣਿਆ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਸੀ, ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਰ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼িক্ষਿਤ ਸਨ, ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਚੋਟੀ ’ਤੇ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਪੰਛੀ ਰੱਖਣ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਫਟਾਫਟ ਚੁੱਕੋ, ਇਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾਓ, ਤੀਰ ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ। ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ’ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਉਡਾਓ; ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੋ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ।” ਫਿਰ, ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: “ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਸਥਿਰ ਰਹਿ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ’ਤੇ ਤੀਰ ਛੱਡ।” ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਨਾਸਕ ਸੀ, ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣੇ ਖੜੇ ਕੁਰੁ-ਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਕੀ ਤੂੰ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ?” ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹਾਂ, ਮੈਂ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਅਧਿਆਪਕ ਜੀ।” ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ ਫੇਰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੀ ਤੂੰ ਇਸ ਰੁੱਖ, ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ?” ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਰੁੱਖ, ਤੁਹਾਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ,” ਇਹ ਉੱਤਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਸਕਦਾ,” ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਸੇ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਨੇ, ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਪਰਖ ਵਿੱਚ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ। ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਭੀਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਵੱਜਾ; ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ।” “ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਆਂ, ਤੀਰ ਛੱਡ ਦੇ। ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ’ਤੇ, ਸਵਯਸਾਚੀ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਤਾਣਿਆ, ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਗਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।