ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹਨਾ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਦ੍ਰੋਣ, ਜੋ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਦੇਸ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਮੁਸਕੁਰਾਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਖ਼ਾਂਡਾਨ ਦੇ ਵੀਰ ਹੋ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਛੋਟਾ ਇਨਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕੇ। ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਸਧਾਰਣ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕੇ। ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ, ਕੇਵਲ ਨਰਮ ਗੰਨੇ (ਫ਼ੂਸ) ਨੂੰ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤ ਕੇ, ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੀ ਦੋਹਾਂ ਲਿਆਉਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਭੋਜਨ ਦੇ ਦਿਓ।” ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਲਈ ਭਿਖਿਆ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ।” ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਗੰਨੇ ਦੀ ਇਕ ਮੋਠੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਜਾਦੂਈ ਅਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਲਾਗੂ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਕ ਗੰਨੇ ਨਾਲ ਇਨਾਮ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅੰਗੂਠੀ ਵੀ।“ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਦੋਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕੱਢ ਲਈਆਂ। ਇਹ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, “ਇਹ ਤਾਂ ਵਾਕਈ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੈ!” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅੰਗੂਠੀ ਜਲਦੀ ਕੱਢੋ।” ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਅੰਗੂਠੀ ਨੂੰ ਛੇਦਿਆ, ਤੀਰ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਵਲ ਬੁਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਤੀਰ ਦੇ ਡੰਡੇ ਉੱਤੇ ਲਪਟੀ ਅੰਗੂਠੀ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਬਿਨਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਉਹ ਅੰਗੂਠੀ ਹੈਰਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਇਹ ਕਲਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਕਿਸ ਦੇ ਹੋ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?” ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸੋ।” ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼,” ਅਤੇ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਦ੍ਰੋਣ ਹੀ ਹਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨ ਯੋਗ ਹਨ।” ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹਨ। ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦੱਸੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੈਂ ਕਦੇ ਅਗ્નਿਵੇਸ਼ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਹਥਿਆਰ ਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਕਈ ਸਾਲ ਵਧੀਅਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਉਥੇ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਯਜ్ఞਸੇਨ ਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੀ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਆਏ ਸਨ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜਦ ਮੈਂ ਪਾਂਚਾਲ ਦਾ ਰਾਜ ਅਰਜ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੇਰਾ ਸੁਖ, ਧਨ ਤੇ ਆਰਾਮ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਈ। ਪਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਯੋਗ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਸ਼ਾਰਦਵਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਮ, ਯਜ్ఞ ਤੇ ਸੈਯਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਗੌਤਮੀ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ—ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ—ਜਿਸਦੇ ਕੰਮ ਭੀਮ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਤੇ ਜਿਸਦੀ ਜੋਤਿ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਮੈਂ, ਭਰਦਵਾਜ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ, ਜਦ ਉਹ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਦੁੱਧ ਲਈ ਰੋਇਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੁਭੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, “ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਕਰਦਿਆਂ ਕਦੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ।” ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਚੰਗੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦਾਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਟਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਟੇ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਬਚਪਨ ਦੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲਿਆ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਦੁੱਖ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, “ਦ੍ਰੋਣ ਤੇ ਲਾਨਤ, ਜੋ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਧਨ ਨਹੀਂ ਕਮਾ ਸਕਦਾ। ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰ ਕੇ, ਆਟੇ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਨੱਚਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲਿਆ।” ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਡੋਲ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਪੁਰਾਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਲਗਾਵ ਵੱਸ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸੌਮਕੀ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਰਾਜ ਅਰਜ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, “ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।” ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।