ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰਯ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ, ਕੁਰੂਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰੀ ਨਾਗਸਾਹਵਯਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਾਗਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਗੁਪਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੌਤਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਪਾਚਾਰਯ ਨੇ ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਅਸਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਈ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਪਹਚਾਨ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਗਜਸਾਹਵਯਾ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਬਾਹਰ ਗਏ। ਉਥੇ, ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਖੇਡਦੇ-ਖੇਡਦੇ, ਇੱਕ ਅੰਗੂਠੀ ਇੱਕ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਥੇ ਹੀ, ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ ਦੀ ਗੇਂਦ ਵੀ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਓਹਲੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਈ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ, ਪਰ ਉਹ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਲਾਜ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਥੱਲੇ ਨੁੰਹੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਸਮਝ ਨਾ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ, ਪਤਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਯਜਨ-ਅੱਗ ਜਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਖਲੋ ਗਏ। ਦ੍ਰੋਣ, ਉਹ ਬੇਬਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਮੁਸਕੁਰਾਏ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਹਾਏ, ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਹੈ! ਤੁਹਾਡੇ ਅਸਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਰਮ ਹੈ! ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੌਖਾ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕੇ।" "ਮੈਂ ਖੁਦ ਹੀ ਕੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਤੀਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠੀ ਦੋਵੇਂ ਕੱਢ ਲਿਆਵਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇ।" ਕੁੰਤੀਪੁਤ੍ਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਕ੍ਰਿਪਾਚਾਰਯ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਭਿੱਖ ਮਿਲੇਗੀ।" ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਰਹੇ ਕੁਝ ਕੰਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਅਸਤਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਦੂ ਵੇਖੋ ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਕੰਡੇ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅੰਗੂਠੀ ਕੱਢ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।" ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕੱਢ ਲਈਆਂ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਚੌੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਤਾਂ ਵਾਕਈ ਅਸਾਧਾਰਣ ਹੈ!" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਅੰਗੂਠੀ-ਮਣੀ ਵੀ ਕੱਢ ਦਿਓ।" ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਅੰਗੂਠੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਤੀਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ, ਅਤੇ ਤੀਰ ਦੇ ਡੰਡੇ 'ਤੇ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੰਗੂਠੀ ਨੂੰ ਖੂਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਸ਼ਚਰਜ-ਰਹਿਤ ਰਹੇ, ਪਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਆਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਉਸ ਅੰਗੂਠੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੇ: "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਇਹ ਗੁਣ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਕਿਸ ਦੇ ਹੋ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਗੁਣ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸੋ।" "ਠੀਕ ਹੈ," ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੱਸੇ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਦ੍ਰੋਣ ਹੀ ਨੇ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨ ਯੋਗ ਹੈ," ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਖੁਦ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਲੈ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਭੀਸ਼ਮ, ਜੋ ਅਸਤਰ-ਧਾਰੀ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੀ, ਨੇ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹਨ। ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਅਗ્નਿਵੇਸ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਸਤਰ-ਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ, ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ, ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਯਜ੍ਨਸੇਨ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੀ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਏ, ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ, ਹੇ ਕੌਰਵ, ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ; ਉਹ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਮਨ ਭਾਉਂਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਸਨ: 'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।' 'ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਅਭਿਸੇਕ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਚਾਈ ਦੀ ਸੌਂਹ ਖਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਜ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਤੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।' 'ਮੇਰਾ ਸੁਖ, ਮੇਰਾ ਧਨ, ਮੇਰੀ ਆਰਾਮਦਾਇਕਤਾ – ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ, ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਯੋਗ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ। ਮੈਂ ਸ਼ਾਰਦਵਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਗ-ਹੋਮ, ਯਜਨ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਗੌਤਮੀ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਕੰਮ ਭੀਮ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਮੈਂ, ਭਾਰਦਵਾਜ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਛੋਟਾ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਵੀ ਦੁੱਧ ਲਈ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੁਭੀ।