ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦ੍ਰੋਣ ਆਚਾਰਯ, ਜੋ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜਮਦਗਨਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਗਵ ਰਾਮਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ। ਰਾਮਾ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਜਦੋਂ ਰਾਮਾ ਦੀ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਥਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਇਹ ਸਭ ਸਿੱਖਣ ਵਲ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਤਪੋਬਲ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਦ੍ਰੋਣ ਮਹਾਨ ਮਹੇਂਦਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹੇਂਦਰ ਪਹਾੜ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦ੍ਰੋਣ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮਾ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਤੇ ਅੰਗੀਰਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪਰਚਯ ਦੱਸਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਜਾਮਦਗਨਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਭਾਰਦਵਾਜ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਜਾਣ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਦੱਸ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?” ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਮਾ, ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਲ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ inexhaustible ਧਨ ਮੰਗਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਰਾਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਤਪੋਧਨ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਕੁਝ ਸੋਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਧਨ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ, ਮੇਰੇ ਕੀਮਤੀ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਹੀ ਬਚੇ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹਥਿਆਰ, ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਅਸਤਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦਿਆਂ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ।” ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕੋਚਣ ਦੇ ਢੰਗ ਤੇ ਗੁਪਤ ਵਿਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਦੇ।” ਰਾਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਸਭ ਧਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਾਰਗਵ ਰਾਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਮਰਯਾਦਾਵਾਂ ਤੇ ਪੂਰੀ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦ੍ਰੋਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਦ੍ਰੁਪਦ ਵਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣ।” ਪਰ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਪੁਰਾਣੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਆਖਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ‘ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹਾਂ’, ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ। ਰਾਜੇ, ਜਿਹੜੇ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਧਨਹੀਨ ਜਾਂ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸਦਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਲਾਲਸਾ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਪੱਕਾ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ, ਘਿਸੀ-ਪਿਟੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਫੜ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਡੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਲਾਭ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਗਰੀਬ, ਧਨਵਾਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾਹ ਅਗਿਆਨੀ, ਗਿਆਨੀ ਦਾ; ਡਰਪੋਕ ਵੀਰ ਯੋਧੇ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ—ਫਿਰ ਪੁਰਾਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਵਿਆਹ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਗਿਆਨ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਕਿ ਅਮੀਰ ਤੇ ਗਰੀਬ ਵਿੱਚ। ਨਾਂ ਕਰਮ ਰਹਿਤ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਨਾਂ ਰਥ-ਰਹਿਤ, ਰਥ-ਸਵਾਰ ਦਾ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦੋ ਰਾਜੇ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ—ਫਿਰ ਪੁਰਾਣੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?” ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਵੰਸ਼ੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਗਰੀ ਨਾਗਸਾਹਵਯਾ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ। ਨਾਗਪੁਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਵੰਸ਼ੀ ਦ੍ਰੋਣ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗੌਤਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਛੁਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਗਜਸਾਹਵਯਾ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਬਾਹਰ ਗਏ। ਉਹ ਉਥੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਖੇਡਦੇ-ਖੇਡਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗੂਠੀ ਇੱਕ ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਫਿਰ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ ਦੀ ਗੇਂਦ ਵੀ, ਜੋ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਓਹਲੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬੜੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਉਹ ਗੇਂਦ ਨਿਕਲ ਨਾ ਸਕੇ। ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ, ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗੇਂਦ ਲੈਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ, ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਪਤਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗ ਰੱਖ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ।