ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰਦਵਤ ਸੀ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਨ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ। ਸ਼ਰਦਵਤ ਨੇ ਵਿਦਿਆ-ਅਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜ਼ੁਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਉਹ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਸਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਦਵਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ। ਉਸ ਦੀ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਭਾਰੀ ਲਗਨ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਪਸਰਾ ਜਾਲਾਵਤੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ, "ਜਾ, ਉਸਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ।" ਜਾਲਾਵਤੀ, ਅਨੁਪਮ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਰਦਵਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਵਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਜਾਲਾਵਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਰਦਵਤ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫਟੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਉਸਦੇ ਹਥੋਂ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨ ਆ ਗਿਆ। ਪਰ, ਸ਼ਰਦਵਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਅਤੁਟ ਆਤਮ-ਸਯੰਮ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਰਾਜਨ, ਅਚਾਨਕ ਬਦਲਾਅ ਕਾਰਨ, ਉਸਦਾ ਵੀਰਯ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਵੀਰਯ ਇੱਕ ਨਰ-ਰੋਈ ਦੇ ਝੁੰਡ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਅਤੇ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਝੁੰਡ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਦੋ ਭਾਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਗੌਤਮ ਸ਼ਰਦਵਤ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੇੜੇ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਏ, ਉਹ ਦੋ ਬੱਚੇ ਜਨਮ ਲਏ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਇੱਕ ਸੈਨਿਕ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੇਖ ਲਏ। ਉਸ ਸੈਨਿਕ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਬੱਚੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸੰਤਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਸੈਨਿਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋਨੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ, ਦਿਲੋਂ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਹਨ।" ਪ੍ਰਤੀਪਪੁਤ੍ਰ, ਸਭ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ, ਗੌਤਮ ਦੇ ਦੋਨੋ ਬੱਚੇ ਪਾਲੇ। ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਪਾਲਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ: ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਪੀ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਕ੍ਰਿਪਾ, ਰਾਜਨ, ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਨਸ਼ੀਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁੱਝ ਭੇਦ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੇ, ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਭੀਸ਼ਮ, ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ," ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਂਡਵ, ਯਾਦਵ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰਥੀ, ਸਭ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗੇ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਉੱਤਮ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਨੇ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ-ਵਿਦਿਆ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ; ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਅਭਾਗਾ ਜਾਂ ਅਣਪੜ੍ਹਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ-ਵਿਦਿਆ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾ ਸਕਦਾ—ਇਹ ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਨੇ ਸੋਚਿਆ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ, ਭਰਦਵਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦਵਾਨ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ, ਹਥਿਆਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ ਕਿ ਦ੍ਰੋਣ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ? ਉਸਨੇ ਹਥਿਆਰ-ਵਿਦਿਆ ਕਿਵੇਂ ਪਾਈ? ਉਹ ਕੁਰੂਆਂ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਕੌਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ? ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ, ਜੋ ਹਥਿਆਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ? ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੇੜੇ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ 'ਤੇ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਭਰਦਵਾਜਾ ਨਾਮਕ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਭਰਦਵਾਜਾ, ਯਜਨਾ-ਸਥਲ 'ਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਪਸਰਾ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਯੁਵਨ ਨਾਲ, ਮਸਤ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਦੇਖਿਆ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ; ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ। ਮਹਾਨ ਭਰਦਵਾਜਾ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਅਪਸਰਾ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵੀਰਯ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਲਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਕਲਸ਼ ਤੋਂ, ਵਿਦਵਾਨ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ; ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਕਸ਼ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਅਗਨਿ-ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਭਰਦਵਾਜਾ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਭਰਦਵਾਜਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਨੇ ਅਗਨਿਵੇਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਉਹ ਅਸਤਰ ਸਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਹਥਿਆਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਗਾਥਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਪ, ਵਿਦਿਆ, ਅਤੇ ਸੰਤਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਚਲਦੀ ਰਹੀ।