ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਜ ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਵੈਦਿਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਯਾਜਕਾਂ ਵਲੋਂ ਆਹੂਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਯਜਨ ਅੱਗਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਯੋਗ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਰੋਦੇ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੇ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ, "ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਅਨਾਥ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ, ਭੀਸ਼ਮ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਹਲਿਕ, ਸੋਮਦੱਤ ਅਤੇ ਭੂਰੀਸ਼੍ਰਵ ਰਾਜਾ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ, ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜੋ ਮਨਾ ਮੋਹਣ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡੂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਲਕੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਗਿਆ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਲੀਕਾ ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਪੇਟਿਆ ਗਿਆ। ਕਾਲੀ ਅਗਰ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਤੂੰਗ ਰਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਦੇਸੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਏ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਜੀਵਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਬਾਘ, ਜੋ ਸੁਖੀ ਵਿਛੌਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋਣ। ਸਾਰੇ ਯਾਜਕ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਅਚਾਰਣਾਂ ਨੇ, ਵਿਦੀਵਤ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਅੱਗ ਲਈ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਜਦੋਂ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ, ਯਾਜਕਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਪਾਂਡੂ ਰਾਜਾ, ਮਾਦਰੀ ਸਮੇਤ, ਘੀ ਨਾਲ ਅਭਿਅੰਜਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੰਦਨ, ਕਮਲ, ਸਰਾਲਾ, ਦੇਵਦਾਰ, ਗੁਗਲ ਅਤੇ ਲੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹਰਾ ਚੰਦਨ, ਹਰੀਬੇਰਾ, ਉਸ਼ੀਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨਿ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਮਾਤਾ, ਵਹਿਮ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣਾ ਧੀਰਜ ਗਵਾ ਬੈਠੀ ਤੇ ਰੋਦੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, "ਹਾਏ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ!" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਅਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਆਏ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁੰਤੀ ਦੀ ਪੀੜਾ ਭਰੀ ਚੀਖ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਇਨਸਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਪਸ਼ੂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਵੀ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਪੁੱਤ ਭੀਸ਼ਮ, ਗਿਆਨੀ ਵਿਦੁਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਵੀ ਗਹਿਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਗ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ, ਵਿਦੁਰ, ਰਾਜਾ, ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਂਡੂ ਲਈ ਜਲਾਂਜਲੀ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ। ਪਾਂਡਵ, ਭੀਸ਼ਮ, ਵਿਦੁਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਜਲਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਜਲਾਂਜਲੀ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ, ਸੰਭਾਲਿਆ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਂਡਵ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵਿਛੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਨਗਰੀ, ਸੁੰਨੀ, ਚਿੰਤਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਜਾਪ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਵਿਦੁਰ, ਭੀਸ਼ਮ, ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਸਨੇਹੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਪਾਂਡੂ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਤੁਲ funeral oblation ਦਿੱਤਾ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੁਰੁ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਤਨ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਸੰਸਕਾਰ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਨ, ਲਿਆ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਰਣਾਵਤ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ ਰਾਜਾ ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਦੁੱਖ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਗ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤਦ ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਕਠਿਨ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਮਾੜਾ ਸਮਾਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਗਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਐਸਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ—ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਯੁੱਗ ਹੋਵੇਗੀ। ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਾਰਨ, ਧਰਤੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗੀ। ਜਾ, ਤੂੰ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਵਿਨਾਸ਼ੀ ਨਾ ਵੇਖ, ਨਾ ਆਪਣੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੁੱਤ-ਵਧੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅੰਬਿਕਾ, ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਕਾਰਨ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨੇਹੀ ਅਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ—ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਓ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਲੈ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚੱਲੀਏ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।" ਅੰਬਿਕਾ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਧਰਮਣਿਸ਼ਠ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੁੱਤ-ਵਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮਨਚਾਹੀ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਕਾਰ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਪਾਂਡਵ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਨਾਲ ਵਧੇ। ਉਹ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਹਰ ਖੇਡ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਸਲੇ ਅਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਦੌੜ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾਉਣ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਸਾਰੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦਾ। ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਉਹ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡੂ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਸੋਗ, ਸੰਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਰਾ, ਵੱਡੇ ਵਿਯੋਗ, ਸੰਤਾਪ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।