ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕੁੰਤੀਆਂ ਨੇ ਕਹਿਆ, “ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਕਰ, ਹਿਚਕਿਚਾ ਨਾ। ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ, ਸੁਰਗ ਤੇ ਯਸ਼ ਮਿਲਣ।“ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਧੰਨਵਾਦੀ ਹੋ ਕੇ ਜਾ। ਤੇਰੀ ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।” ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ “ਤੇਰਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਿਲਣ।” ਇਸ ਮੌਕੇ ਉੱਤੇ, ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਸੋਨਾ, ਘਿਉ, ਤਿਲ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਚਾਵਲ ਲੈ ਆਇਆ। ਨਾਲ ਹੀ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ, ਕੁਹਾੜੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਲੈ ਆਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਵਿਧੀ ਸੀ, ਹੋਮ ਦੀ ਅੱਗ ਲਿਆ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਵੀ ਪੁਜਾਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਚਿਤਾ ਜਲਾਈ ਗਈ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਰੋ ਪਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸਾਧੂਆਂ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਮਾਦਰਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ, ਮਾਦਰੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੁਚੱਜੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਪੁਜਾਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਪਰਵਤ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਤਪਸਵੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪਾਂਡੂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਜਦ ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸੀ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਰਾਜ ਪਾਟ ਛੱਡ ਕੇ ਇਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਂਡੂ ਹੁਣ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲੀਏ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਕਰਤੱਬ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਨਾਗਸਹਵਯਾ ਨਗਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਇਹ ਤਪਸਵੀ, ਦਿਲੋਂ ਦਾਨੀ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਭੀਸ਼ਮ ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਉੱਤੇ ਲਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਂਡੂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਕੁੰਤੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੁਰੀ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਰਸਤਾ ਛੇਤੀ ਲੰਘ ਗਿਆ ਜਾਪਿਆ। ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਕੁਰੁ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਤੇ ਵਰਧਮਾਨਾ ਨਗਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਈ। ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇ।” ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਨਾਗਪੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆ ਗਏ। ਔਰਤਾਂ, ਯੋਧੇ, ਕੁਝ ਵਾਹਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੀ ਆ ਗਈਆਂ। ਵਪਾਰੀ, ਸ਼ੂਦਰ, ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕ ਆਏ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਭ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖੀ। ਭੀਸ਼ਮ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਮਦੱਤ, ਬਾਹਲਿਕਾ, ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜ్ఞਾਚਕਸ਼ੁ, ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਵਿਦੁਰ ਵੀ ਆ ਗਏ। ਰਾਣੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੌਸਲਿਆ, ਰਾਜਸੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਵੀ ਆਈ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸੈਂਕੜੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰ ਕੇ ਨੇੜੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਨਮਨ ਕਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਿਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਨੇੜੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਰਾਜ ਤੇ ਰਾਜਪਾਟ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਰਾਏ ਲੈ ਕੇ ਬੋਲ ਪਏ: “ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਵਾਰਸ, ਰਾਜਾ ਪਾਂਡੂ, ਨੇ ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈ, ਪੱਤਿਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਲੰਘਾਇਆ। ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਧਰਮੀ ਬੰਦਾ, ਆਲੱਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਆਪਣੇ ਆਚਰਨ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਤਪਸਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਸੁਰਗ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਸੁਖੀ ਲੋਕ ਨਹੀਂ।’ ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਧਰਮ, ਵਾਯੂ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣਗੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ...