ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਉਮਰ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਸੀ, ਵਿਭਤ्सੁ (ਅਰਜੁਨ) ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜੁੜਵਾ ਭਰਾ (ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਹਦੇਵ) ਤੈਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਜਦ ਉਹ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਤੈਰਾਂ ਸਾਲ ਵਸਿਆ। ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਟੋਤਕਚ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਏਕਚਕ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਤੇਈ ਸਾਲ ਵੱਸੇ। ਫਿਰ, ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਲ ਵਣਵਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛੱਤੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ—ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ—ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਉਮਰ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਸਾਲ ਹੋਈ। ਕੇਸ਼ਵ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਅਰਜੁਨ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਵੱਡੇ ਸਨ, ਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ (ਬਲਰਾਮ) ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਵੱਡੇ ਸਨ। ਪਾਂਡੁ, ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾ, ਆਪਣੀ ਦੋਵਾਂ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਕਸ਼ਯਪ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸੰਗ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਜੰਗਲ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਧੁ ਤੇ ਮਾਧਵ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਪਾਂਡੁ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਦੇ ਚੌਦਵੀਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਸੇ ਚੰਦ੍ਰ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਤਰਾਫਲਗੁਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ, ਕੁੰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਰਸਾਦ ਪਰੋਸਣ ਵਿੱਚ, ਕੁਲਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਭੁੱਲ ਗਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਂਡੁ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੰਜ ਸੋਹਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਮਧੁ ਤੇ ਮਾਧਵ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪਲਾਸ਼, ਤਿਲਕ, ਅੰਬ, ਚੰਪਕ, ਪਾਰਿਭਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰੁੱਖ ਫਲ-ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਲਦੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੂੰਡਿਆਂ ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਾਂਡੁ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਵੇਖਣ ਤੇ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗ ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਾਦਰੀ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਚੱਲੀ। ਉਸਨੂੰ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਹਲਕਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਸੁੰਨ-ਸਥਾਨ ਵਿਚ, ਪਾਂਡੁ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਚਾਨਕ ਅੱਗ ਭੜਕ ਉਠਦੀ ਹੈ। ਇਕੱਲੀ ਮਾਦਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਸਨ, ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਾਲ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ, ਪਾਂਡੁ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਵਾਸਨਾ ਨੇ ਜਕੜ ਲਿਆ ਸੀ, ਮਾਦਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਜੀ-ਸਵਰੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਸੁੰਨ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਾਦਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਲਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਰੋਕ ਸਕੇ। ਪਰ ਪਾਂਡੁ, ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਾਦਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਵਾਸਨਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਐਨਾ ਮਤਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਕismet ਦੇ ਹਥੋਂ ਵੱਸ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਵਧ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਮਨ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਭਾਗ ਨੇ ਮਤਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਭ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮੀ ਪਾਂਡੁ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਾਦਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਕਾਲ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮਾਦਰੀ ਨੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਚਲੇ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਚੀਕ ਮਾਰੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੁੰਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ, ਮਾਦਰੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਹੀ ਇਥੋਂ ਜਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੇ।” ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਛੱਡਿਆ, “ਮੈਂ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹਾਂ!” ਆਖ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਉਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦ ਪਾਂਡੁ ਤੇ ਮਾਦਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਕੁੰਤੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵੱਡੀ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। “ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਹੇ ਧੀਰਜਵਾਨ ਨਾਇਕ, ਫਿਰ ਤੂੰ, ਸ਼ਾਪ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਬੈਠਾ? ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਾਦਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ; ਫਿਰ, ਤੂੰ ਇਕੱਲੀ ਕਿਵੇਂ ਲੁਭਾਈ ਗਈ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ? ਉਹ, ਸਦਾ ਦੁਖੀ, ਤੈਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਾਪ ਯਾਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਬੈਠਾ?” “ਤੂੰ, ਹੇ ਬਾਹਲਿਕ ਦੀ ਧੀ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਧ ਕismet ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਰਾਜੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਰੁਕਿਆ, ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਭਾਗ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੀ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਤੀ, ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧਿਆ ਰੁੱਖ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਜਦ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਹਿਲੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਪਾਂਡੁ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਵਿਛੋਣੇ ਤੇ ਸੁਟਾ, ਉਸਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੇਹੋਸ਼ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਲਿਆ। “ਹੇ ਮਹਾਨ ਨਾਰੀ, ਆਓ,” ਆਖ ਕੇ, ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਂਡੁ ਕੋਲ ਲਿਆਇਆ। ਕੁੰਤੀ, ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਠ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਪਾਂਡੁ ਦੇ ਅੰਗ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲੁਣਪੁਤ, ਸੁੰਦਰ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਈ ਕੁੰਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਮਾਦਰੀ ਵੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡੁ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੇ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ।