ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿ ਮੈਂ, ਕੁੰਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਗੁਪਤ ਮਨੁੱਖ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਆਏ। ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਮਨ, ਤਨ ਅਤੇ ਦਿਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਨਨੀਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰ ਦਿਤਾ ਜੋ ਇੱਕ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਜੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸੱਦੇਂਗੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੀ ਸੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ।" ਮੈਂ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਤੇ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੱਦਾਂਗੀ।" ਉਹ ਜੁਗਤ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਸੱਦਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵੇਗਾ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਚੁੱਕੇ ਹੋ ਕਿ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਧੀ ਦਾ ਜਿਕਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ। ਯੁਯੁਤ्सੁ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਯਾ ਸਤਰੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣਤੀ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਾਂਧਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸੋ। ਇਹ ਗੱਲ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਪ ਕਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਧੀ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਜੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਮਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸੌ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੌਬਲੀ ਦੀ ਧੀ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ? ਦੱਸੋ, ਦੁਸ਼ਲਾ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ? ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ। ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, "ਹੇ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਠੀਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਮਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ। ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਦਾਈ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।" "ਫਿਰ, ਹਰ ਹਿੱਸਾ ਘੀ ਭਰੇ ਮਟਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧੀ ਦੀ ਮਮਤਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, 'ਕਾਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ।' ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧੀ ਵੀ ਮਿਲੇ।" "ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਿਆ, 'ਇੱਕ ਧੀ, ਜੋ ਸੌ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ। ਉਹ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਘਰਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਘਰਵਾਰ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਮਮਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।' ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ austerities, ਦਾਨ ਜਾਂ ਹੋਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਧੀ ਮਿਲੇ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ, ਮਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਸੌ ਪੂਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਖੱਬੇ ਹਥੇਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਟੁਕੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੇਰੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਇਹ ਗੱਲ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਸ਼ਵਰੀ ਆਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੱਧ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਸੁਭਾਗੀ ਕੁੜੀ ਤੇਰੀ ਧੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹਿਆ ਸੀ।'" "ਉਸ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਧੀ ਲਈ ਸੀ, ਮਟਕੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਧੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਸ਼ਲਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।" "ਹੁਣ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੇਠੇ-ਛੋਟੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਣਤੀ ਸੁਣੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਸੀ, ਫਿਰ ਯੁਯੁਤਸੁ, ਦੁਸ਼ਾਸਨ, ਦੁਸ਼ਸਹ, ਦੁਸ਼ਲਾ, ਜਲਸੰਧ, ਸਮ, ਸਹ। ਫਿਰ ਵਿੰਦਾਨੁਵਿੰਦ, ਦੁਰਧਰਸ਼, ਸੁਬਾਹੁ, ਦੁਸ਼ਪ੍ਰਧਰਸ਼ਣ, ਦੁਰਮਰਸ਼ਣ, ਦੁਰਮੁਖ, ਦੁਸ਼ਕਰਨ, ਅਤੇ ਕਰਣ। ਵਿਵਿੰਸ਼ਤੀ, ਵਿਕਰਨ, ਸ਼ਲ, ਸਤਵ, ਸੁਲੋਚਨ, ਚਿਤ੍ਰੋਪਚਿਤ੍ਰ, ਚਿਤ੍ਰਾਕਸ਼, ਚਾਰੁਚਿਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਸਣ।" "ਦੁਰਮਦ, ਦੁਰਵਿਗਾਹ, ਵਿਵਿਤਸੁ, ਵਿਕਟਾਨਨ, ਊਰਨਨਾਭ, ਸੁਨਾਭ, ਨੰਦ, ਉਪਨੰਦ। ਚਿਤ੍ਰਬਾਣ, ਚਿਤ੍ਰਵਰਮਨ, ਸੁਵਰਮਨ, ਦੁਰਵਿਮੋਚਨ, ਅਯੋਬਾਹੁ, ਮਹਾਬਾਹੁ, ਚਿਤ੍ਰਾਂਗ, ਚਿਤ੍ਰਕੁੰਡਲ। ਭੀਮਵੇਗ, ਭੀਮਬਲ, ਬਲਾਕੀ, ਬਲਵਰਧਨ, ਉਗਰਾਯੁਧ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਕੁੰਡਧਾਰ, ਮਹੋਦਰ। ਚਿਤ੍ਰਾਯੁਧ, ਨਿਸ਼ੰਗੀ, ਪਾਸ਼ੀ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਕ, ਦ੍ਰਿੜਵਰਮਨ, ਦ੍ਰਿੜਕਸ਼ਤ੍ਰ, ਸੋਮਕੀਰਤੀ, ਅਨੂਦਰ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਾਸੰਧ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਾਕਚਾਤੁਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੈ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਜਿੱਤ, ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲਾ, ਚੌੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਜੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ, ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਧਾਰੀਵਾਨ, ਕੰਨ-ਬਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।" "ਰਥ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਪਰਾਜੇਯ, ਬਹਾਦਰ, ਲੰਮੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਨ-ਬਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ, ਲੰਮੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਲਾ, ਜੋ ਸੌ ਭਰਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧੀ ਦੁਸ਼ਲਾ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।