ਉੱਦਾਲਕ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਾਂਗ ਆਦਰਸ਼ਵਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਲਾ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਇਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਬਣਿਆ। ਇਹ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ, ਸੰਸਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੱਚਾ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਸੀ। ਉੱਦਾਲਕ ਆਪ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੇਵਲ ਇਕ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪਿਤਰ-ਰਿਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸਨ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਦੂਜੀ ਵਿਆਹਤਾ ਲਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਉਤਮ ਕੁਲ ਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਬੁੱਢਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਲਾਟੀ ਉੱਤੇ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਿਰਣ-ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਛਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਮਹਿਲਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਲਈ, ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਸਮਝ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੀ ਮੰਨ ਤਿੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਚਲੋ," ਤੇ ਓਸ ਵੇਲੇ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਜੋਤ ਪ੍ਰਚੰਡ ਸੀ, ਇਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ!" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਪਰ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਵੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।" ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ, ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰ-ਰਿਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਨੇ ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਪਰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਇਹ ਸਦਾ ਤੋਂ ਚਲ ਆਇਆ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਨਿਯਮਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਦੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਚਿਤ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀਆਂ।" ਪਰ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਨੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਸੀਮਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਨਿਯਮ ਚਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਤਨੀ ਜੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਾਪ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਪ ਉਤਨਾ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਭਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ। ਅੱਜ ਵੀ ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਯਮ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਕੁਆਰੀ, ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਤਨੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਤੀ ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੀਮਾ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਈ। ਉੱਦਾਲਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ ਅਤੇ ਸੌਦਾਸ ਨੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਬਣਾਇਆ। ਅਸੀਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮਦਯੰਤਿ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਆਸ਼ਮਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਕੰਤੀ, ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ-ਦ੍ਵੈਪਾਇਨ ਤੋਂ ਵੀ, ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਕਾਰਣ ਵੇਖ ਕੇ— "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਧਰਮਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ। ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪਤੀ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਸਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਯਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਧਰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਧਰਮ, ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਕੁਝ ਪਤੀ ਆਖੇ, ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਪਤੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ ਪਰ ਆਪ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਜੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਪੁੱਤਰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਤਰਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਇਹ, ਲਾਲ ਨਖਾਂ ਤੇ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ—" "ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਭ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਾਲੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ—ਤੂੰ ਗੁਣਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਚੌੜੇ ਨਿਤੰਭ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਤਿ-ਫਲ ਪਾ ਲਵਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੰਤੀ, ਜੋ ਉਤਮ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਪਾਂਡੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ ਸੀ। "ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅਨਿਆਇਕ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵੇਗੀ।" "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਮੈਂ ਇਕ ਪ੍ਰਖਰ ਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।