ਇੱਥੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤਰਖਿਆ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮੱਛੀ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੰਦਰਦਯੁਮਨਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਅੰਗੀਰਸਾ ਦੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕਥਾ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਭਗਤਵਤੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਅੰਗੀਰਸਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵੀ ਇੱਥੇ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਾਂਡਵ ਫਿਰ ਤੋਂ ਦ੍ਵੈਤ ਵਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗੋਚਰਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਯੋਧਨ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਮੂਰਖ, ਜਦੋਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਰਜੁਨ ਵਲੋਂ ਛੁਡਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਹਰਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਧੀਆ ਕਾਮਯਕ ਵਣ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਹਿਦ੍ਰੌਣਿਕਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਯਦ੍ਰਥ ਵਲੋਂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵੀ ਵਰਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਭੀਮ, ਜੋ ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਜਯਦ੍ਰਥ ਨੂੰ ਪੰਜ ਗੁੱਛੇ ਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਕ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਥੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਕਰਣ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਲੈਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਰਤਣਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਹਥਿਆਰ ਦੇਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵੀ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਰਣੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਇਥੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਾਂਡਵ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਤੀਜਾ ਪੁਸਤਕ ਅਰੰਯਕ ਪર્વ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੌ ਅਧਿਆਇ ਤੇ ਉਨਹੱਤਰ ਹੋਰ ਅਧਿਆਇ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਛੇ ਸੌ ਚੌਂਠ ਸਲੋਕ ਹਨ। ਹੁਣ, ਵਿਰਾਟ ਪર્વ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣੋ: ਜਦ ਪਾਂਡਵ ਵਿਰਾਟ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਸਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਥੇ, ਥਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੈਸ ਬਦਲ ਕੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ, ਕਿਚਕਾ, ਜਿਸਦੀ ਮੱਤ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਵਲ ਆਇਆ; ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਭੀਮ ਨੇ ਉਸ ਦੁਸਟ ਕਿਚਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਿਪੁੰਨ ਜਾਸੂਸ ਭੇਜੇ, ਪਰ ਉਹ ਜਾਸੂਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗਾ ਸਕੇ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਗੋਧਨ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਗਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਜਦ ਗੋਧਨ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਉਹ ਛੁਡਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਵਿਰਾਟ ਦਾ ਗੋਧਨ ਛੁਡਾ ਲਿਆ। ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗੋਧਨ ਲੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੋਧਨ ਵਾਪਸ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਵਿਰਾਟ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉੱਤਰਾ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਅਭਿਮਨਯੂ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਚੌਥਾ ਵੱਡਾ ਵਿਰਾਟ ਪਰਵ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅਧਿਆਇ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਗਿਣੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੜ੍ਹਸਠ ਪੂਰੇ ਅਧਿਆਇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸਲੋਕ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਸ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਪੰਜਵੇਂ ਉਦਯੋਗ ਪਰਵ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਪਾਂਡਵ ਉਪਪਲਵਯਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕੋਲ ਮੱਦਦ ਮੰਗਣ ਗਏ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੱਦਦ ਦਿਓ," ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਬੋਲੇ, "ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮੈਂ ਖੁਦ, ਨਿਰਸਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨਾ ਲੜਨ ਵਾਲਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੂਰੀ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਫੌਜ—ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ, ਕੌਣ ਕੀ ਲਵੇਗਾ?" ਤਦ, ਮੰਦੀ ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਫੌਜ ਚੁਣੀ, ਜਦਕਿ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਨਾ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਜਦ ਮਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਕੋਲ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੁਯੋਧਨ ਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਹਾਰ ਦੇ ਕੇ ਠੱਗ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾਤਾਰ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੱਦਦ ਦਿਓ।" ਸ਼ਲਯ ਨੇ ਵਚਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕੌਰਵਾਂ ਕੋਲ ਪੁਰੋਹਿਤ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੇ ਬਚਨ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਸੰਜਯ ਨੂੰ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ। ਜਦ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਣੇ ਗਏ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਤ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਥੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਇਥੇ ਹੀ, ਸਨਤਸੁਜਾਤ ਨੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਸਵੇਰੇ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਸੰਜਯ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਕਰੁਣਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪ ਹੀ ਨਾਗਸਾਹਵਯਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਆਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾਵਾਂ, ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਸੰਕਲਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।