ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸਭ ਯਜਨਾ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਅਦਾ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਵਿਉਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੂਰਜ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਵਿਉਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਪੂਰਬ, ਉੱਤਰੀ, ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗਨ ਵਿੱਚ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੱਸ ਹਾਥੀਆਂ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਜਿਕਰ ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਕੁਰੁਕੁਲ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦੋਂ ਵਿਉਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਦੀ ਖ਼ਿਆਤਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਹਰ ਵਰਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਯਜਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਖਜ਼ਾਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸੋਮ ਰਸ ਨਿਚੋੜਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਸੋਮ-ਯਜਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਕਸ਼ਿਵਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਭਦਰਾ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀ ਰਹੀ। ਦੋਹਾਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਪਰਸਪਰ ਚਾਹ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹੋਇਆ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਰੋਗ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਉਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਨੇ ਇਹ ਲੋਕ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਭਦਰਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਈ। ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਭਦਰਾ ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਹੇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਤੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਜੀਊਣਾ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਦੁਖਦਾਈ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲੋ।" "ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਜੀਊਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ। ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾ ਲਵੋ। ਚਾਹੇ ਰਸਤਾ ਹੌਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਔਖਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆਵਾਂਗੀ। ਜਿਵੇਂ ਪਰਛਾਵਾਂ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਲਣ ਕਰਾਂਗੀ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੌਖ ਅਤੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਾਂਗੀ।" "ਅੱਜ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਮਾੜੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ। ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਜੀਊਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਜਿਹੀ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਹੋਏ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਪੀੜ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਇਹ ਵਿਛੋੜਾ ਤੇਰਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਸੋਵਾਂਗੀ, ਤੇਰਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ, ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਰਹਾਂਗੀ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਭਦਰਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਚੰਬੜ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਤਦ, ਅਚਾਨਕ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ, "ਉਠੋ, ਹੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ, ਹੁਣ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਪੁੱਤਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ।" "ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਆਪਣੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ, ਚੌਦਵੀਂ ਜਾਂ ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਗਏ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਦਰਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਲਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਲਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਦ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਤਪ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਦਰਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਵਧੀਆ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਆਖੇ। "ਹੇ ਕੁੰਤੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਉਸ਼ਿਤਾਸ਼ਵ ਨੇ ਵੀ ਓਹੀ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਯਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਛੁਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਯੁਵਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਪਤੀ ਚੁਣ ਲੈਣਾਂ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਧਰਮ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ, ਪਸ਼ੂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਧਰਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਮ, ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਦਾ ਦਾ ਨਿਯਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੱਜਦੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ, ਮੌਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੱਜਦੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪੁਰਖਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹਰ ਪੁਰਖ ਵੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਕੋਈ ਮਿਲਾਪ ਅਵੈਧ ਨਹੀਂ। ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰ ਜਾਂ ਭਰਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਜਦ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਗਰਭ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਹ ਰੀਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਚੱਲੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ, ਇਹ ਰੀਤ ਕਿਸ ਨੇ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਉਡਾਲਕ ਨਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।